Kazimierza Wielka – cukrownia i baseny siarczkowe
Wieża zwana okrąglakiem, dawna cukrownia hrabiów Łubieńskich, kościół z obrazem Franciszka Smuglewicza i baseny z wodą siarczkową – Kazimierza Wielka to spokojne miasteczko na Ponidziu, dobra baza do odkrywania doliny Nidzicy.
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Kazimierza Wielka to miasteczko liczące ok. 5 tysięcy mieszkańców, położone nad rzeką Nidzicą, lewym dopływem Wisły, w południowo-wschodniej części Niecki Nidziańskiej. Jest siedzibą powiatu kazimierskiego i należy do najmniejszych miast powiatowych w Polsce. Mimo skromnych rozmiarów ma ciekawą historię – od pradziejów, przez reformację, po rozwój przemysłu cukrowniczego w XIX wieku.
Historia
Okolice Kazimierzy Wielkiej były zasiedlone już ok. 6 tysięcy lat temu – w pobliskich Słonowicach archeolodzy odkryli zespół neolitycznych grobowców, należący do najcenniejszych tego typu w Europie Środkowej. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1320 roku. Popularna legenda łączy nazwę z królem Kazimierzem Wielkim i polowaniem na tura, ale historycy uważają ją za opowieść bez potwierdzenia w źródłach. W latach 60. XVI wieku działała tu wspólnota braci polskich. W 1845 roku hrabia Łubieński założył tu cukrownię „Łubna” – jedną z najstarszych w Polsce, wokół której rozwinęła się osada. Prawa miejskie Kazimierza Wielka otrzymała w 1959 roku. W 1944 roku znalazła się w granicach Republiki Pińczowskiej – obszaru opanowanego na kilka tygodni przez partyzantów.
Kościół i okrąglak
Parafialny kościół Podwyższenia Krzyża Świętego wzniesiono w 1633 roku i przebudowano pod koniec XIX wieku. W ołtarzu głównym znajduje się obraz *Ukrzyżowania* pędzla Franciszka Smuglewicza – jednego z najważniejszych malarzy polskiego klasycyzmu. Symbolem miasta jest okrąglak – wieża z 1888 roku, w której dawniej mieszkali praktykanci cukrowni. Dziś mieści Muzeum Ziemi Kazimierskiej.
Park i wzgórza
W centrum rozciąga się park dworski z XVIII wieku, przebudowany w XIX wieku, z pozostałościami zespołu pałacowego Łubieńskich – pałacyk spłonął w 1986 roku. Wokół miasta wznosi się pięć wzgórz, m.in. Wieszczonka, z których rozciągają się widoki na dolinę Nidzicy i pola Ponidzia.
Baseny z wodą siarczkową
Kazimierza Wielka leży na terenie bogatym w wody siarczkowe, podobnie jak pobliskie Busko-Zdrój i Solec-Zdrój. W 2019 roku miasto otrzymało status obszaru ochrony uzdrowiskowej, a w 2023 roku przy krytej pływalni otwarto zewnętrzne baseny termalne z wodą siarczkową. To nowa atrakcja, która przyciąga gości z całego regionu.
Plan wizyty
- Rano kościół i obraz Smuglewicza.
- Przed południem okrąglak z muzeum i park.
- Po południu relaks w basenach siarczkowych albo wycieczka do Opatowca nad Wisłą.
Ciekawostki
- W 1939 roku pod Kazimierzą Wielką poległo 60 żołnierzy 55 Dywizji Piechoty.
- Miasto współpracuje z ukraińskim Buczaczem i niemieckim Altenstadt.
Z dziećmi
Kąpiel w basenach termalnych i wejście na okrąglak to atrakcje, które sprawdzą się na rodzinnym wyjeździe.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; baseny termalne kuszą także jesienią i zimą.
Jak dojechać
Kazimierza Wielka leży ok. 50 km na północny wschód od Krakowa; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Opatowiec – najmniejsze miasto Polski.
- Nowy Korczyn – miasto sejmików.
- Wiślica – kolegiata i płyta wiślicka.
- Proszowice – miasto sejmików krakowskich.
- Busko-Zdrój – wody siarczkowe.
- Wyżyna Miechowska i Płaskowyż Proszowicki.
Gdzie spać
W Kazimierzy Wielkiej działają pensjonaty, a większy wybór jest w Busku-Zdroju – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0

Fot. Unknown authorUnknown author, Public domain

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 20.11.2026




