Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Działoszyce – miasteczko synagogi i kościoła Trójcy

Monumentalne ruiny synagogi bez dachu, gotycki kościół z barokowymi kaplicami i pamięć o miasteczku, w którym przed wojną mieszkali prawie wyłącznie Żydzi – Działoszyce to jedno z najbardziej poruszających miejsc Ponidzia.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Działoszyce to jedno z najmniejszych miast Polski – liczy niespełna tysiąc mieszkańców. Leżą w powiecie pińczowskim na Ponidziu, między rzekami Jakubówką i Sancygniówką, dopływem Nidzicy. W średniowieczu miasto wyrosło przy przeprawie na szlakach handlowych, a przez stulecia było jednym z najbardziej żydowskich miasteczek Polski. Dziś przypominają o tym monumentalne ruiny synagogi.

Historia

Pierwsza wzmianka o Działoszycach pochodzi sprzed 1220 roku. W 1363 roku król Kazimierz Wielki nadał osadzie prawo pobierania cła na Jakubówce, a w 1409 roku Władysław Jagiełło zezwolił na lokację miasta na prawie magdeburskim z poniedziałkowym targiem. Po rozbiorach Działoszyce należały kolejno do Austrii, Księstwa Warszawskiego i zaboru rosyjskiego. W 1937 roku wielka powódź zniszczyła lub uszkodziła 210 domów.

Sztetl nad Nidzicą

Działoszyce były klasycznym sztetlem. W 1820 roku Żydzi stanowili 74 procent mieszkańców, a pod koniec XIX wieku – aż 90 procent. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli tu getto, zlikwidowane we wrześniu 1942 roku – ok. 1,5–2 tysięcy osób zamordowano na miejscu, a ok. 10 tysięcy wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Po wojnie liczba mieszkańców spadła do ok. 2,5 tysiąca, a dziś jest jeszcze mniejsza.

Ruiny synagogi

Pamiątką po społeczności żydowskiej są ruiny synagogi z drugiej połowy XIX wieku przy ulicy Krasickiego. Potężne mury bez dachu, z wysokimi oknami, robią ogromne wrażenie – to jeden z najbardziej poruszających zabytków Ponidzia. Ruina jest wpisana do rejestru zabytków.

Kościół Świętej Trójcy

Kościół Świętej Trójcy erygowano w 1222 roku. Ma gotyckie prezbiterium ze sklepieniem żebrowym, w XVII wieku przebudowano go w stylu barokowym, a w XIX wieku wydłużono nawę i dobudowano wieżę. Przy kościele stoją kaplice św. Anny z 1637 roku i Matki Bożej Różańcowej z 1663 roku. Historyk Kazimierz Stronczyński w XIX wieku uznał świątynię za jeden z najpiękniejszych zabytków gotyku w Polsce.

Figury i pamięć

Na ulicach Działoszyc stoją barokowe figury – kamienny Frasobliwy na kolumnie z 1632 roku, figura św. Antoniego z połowy XVIII wieku i św. Rozalia z 1848 roku. Pomnik upamiętnia trzech mieszkańców zastrzelonych 18 lutego 1918 roku podczas manifestacji przeciw traktatowi brzeskiemu. 26 lipca 1944 roku partyzanci AK wyzwolili miasto w czasie tzw. Republiki Pińczowskiej.

Plan wizyty

  • Rano kościół Świętej Trójcy i kaplice.
  • Przed południem ruiny synagogi i figury.
  • Po południu Pińczów z synagogą i kaplicą św. Anny albo Skalbmierz.

Ciekawostki

  • Z Działoszyc pochodził cichociemny Jerzy Niemczycki „Orłowski”, czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
  • W 1894 roku epidemia cholery zabiła w mieście 126 osób.

Z dziećmi

Wizyta w Działoszycach to dobra okazja do rozmowy o historii Żydów polskich. Dalej warto pojechać do Buska-Zdroju lub na spływ Nidą.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok – ruiny synagogi i kościół można oglądać niezależnie od pory roku.

Jak dojechać

Działoszyce leżą ok. 20 km od Pińczowa i kilka kilometrów od Skalbmierza. Najwygodniej przyjechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy Działoszyc działają agroturystyki, a hotele i sanatoria znajdziesz w Busku-Zdroju i Pińczowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Działoszyce — Kościół Trójcy Świętej w Działoszycach – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący si
Działoszyce — Kościół Trójcy Świętej w Działoszycach – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący si
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Działoszyce — Działoszyce, synagoga, 1852 r.
Działoszyce — Działoszyce, synagoga, 1852 r.
Fot. Wojciech Domagała, CC BY-SA 3.0 pl
Działoszyce — Działoszyce, kościół - nawa
Działoszyce — Działoszyce, kościół - nawa
Fot. krkpr, CC BY-SA 4.0
Działoszyce — Kościół Trójcy Świętej w Działoszycach – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący si
Działoszyce — Kościół Trójcy Świętej w Działoszycach – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący si
Fot. MOs810, CC BY 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy
Skanseny i tradycja

Racławice – kopiec Kościuszki i pole bitwy

Miejsce zwycięskiej bitwy kosynierów z 1794 roku – Kościuszkowskie Wzgórze z kopcem i kaplicą, widok na pole bitwy, pamięć o Bartoszu Głowackim i insc…

2 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni