Kawaleria polska – śladami ułanów – przewodnik
Husaria, ułani, strzelcy konni – kawaleria była przez stulecia dumą polskiego wojska. Przewodnik po miejscach, gdzie można poznać historię polskich kawalerzystów, od garnizonów II Rzeczypospolitej po pola bitew.
Fot. Włodzimierz Wysocki, CC BY-SA 3.0
Kawaleria przez stulecia była najważniejszą formacją polskiego wojska – od średniowiecznego rycerstwa przez słynną husarię po ułanów II Rzeczypospolitej. Polscy kawalerzyści walczyli pod Wiedniem, w czasach napoleońskich, w wojnie 1920 roku i we wrześniu 1939 roku. Ich historia zostawiła ślady w koszarach, muzeach i na polach bitew w całej Polsce.
Grudziądz – szkoła kawalerii
W okresie międzywojennym w Grudziądzu działało Centrum Wyszkolenia Kawalerii – najważniejsza szkoła jazdy konnej w Polsce, w której kształcono oficerów kawalerii. Grudziądz był wtedy nazywany „stolicą polskiej kawalerii”. W mieście zachowały się koszary, a nad Wisłą – słynne spichrze, wizytówka miasta.
Garwolin – strzelcy konni
W Garwolinie w latach 1921–1939 stacjonował 1 Pułk Strzelców Konnych. Zachował się zespół dawnych koszar kawaleryjskich. W sierpniu 1920 roku w mieście przebywał sztab Józefa Piłsudskiego w czasie kontrofensywy znad Wieprza – jednego z decydujących momentów Bitwy Warszawskiej.
Komarów 1920
31 sierpnia 1920 roku pod Komarowem na Zamojszczyźnie rozegrała się jedna z największych bitew kawaleryjskich XX wieku. Polska jazda rozbiła tu 1 Armię Konną Siemiona Budionnego, co przesądziło o losach wojny na południowym odcinku frontu. Bitwę upamiętniają miejsca pamięci w okolicy Komarowa.
Wrzesień 1939
We wrześniu 1939 roku polska kawaleria walczyła m.in. pod Mokrą, gdzie Wołyńska Brygada Kawalerii zatrzymała niemiecką dywizję pancerną, i pod Krojantami, gdzie szarża 18 Pułku Ułanów Pomorskich stała się podstawą legendy o „szarży na czołgi”. W rzeczywistości ułani zaatakowali piechotę, a czołgi pojawiły się dopiero później. Ostatnią bitwą kampanii była bitwa pod Kockiem, w której walczyły też oddziały kawalerii.
Jak zwiedzać
- Grudziądz łatwo połączyć z Toruniem i Chełmnem.
- Garwolin leży przy trasie z Warszawy do Lublina – blisko Dęblina i pola bitwy pod Kockiem.
- Muzea wojskowe w Warszawie, Poznaniu i Drzonowie mają kolekcje mundurów, siodeł i broni kawaleryjskiej.
Ciekawostki
- Polskie słowo „ułan” pochodzi z języka tatarskiego – pierwsze chorągwie ułańskie tworzyli Tatarzy służący Rzeczypospolitej.
- W wielu miastach odbywają się rekonstrukcje i pokazy jazdy konnej w mundurach dawnych pułków.
Z dziećmi
Pokazy kawaleryjskie i rekonstrukcje historyczne z końmi to atrakcja, która zachwyca dzieci i pozwala w przystępny sposób opowiedzieć o historii.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, gdy odbywają się rekonstrukcje i święta pułkowe.
W okolicy
- Grudziądz – spichrze nad Wisłą.
- Garwolin – miasto nad Wilgą.
- Bitwa Warszawska 1920 – miejsca pamięci.
- Wrzesień 1939 – miejsca pamięci.
- Kock – pałac Jabłonowskiej.
- Muzea wojskowe i lotnicze w Polsce.
- Tatarzy polscy – meczety i mizary.
Gdzie spać
W Grudziądzu, Garwolinie i Zamościu działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Zamki i twierdze.
Galeria zdjęć

Fot. Włodzimierz Wysocki, CC BY-SA 3.0

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. User:Mathiasrex Maciej Szczepańczyk, CC BY 3.0

Fot. Virtual-Pano, CC BY-SA 4.0

Fot. Radosław Czarnecki, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





