Tatarzy polscy – meczety i mizary – przewodnik

Tatarzy osiedlali się na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego już od XIV wieku. Służyli w wojsku, słynęli jako znakomici jeźdźcy i walczyli w obronie Rzeczypospolitej – m.in. pod Grunwaldem i Wiedniem. Zachowali wiarę muzułmańską, choć z czasem przyjęli język polski i miejscowe obyczaje. Najwięcej śladów ich obecności zachowało się na Podlasiu, gdzie do dziś działają najstarsze w Polsce drewniane meczety.

Kruszyniany

W 1679 roku król Jan III Sobieski nadał Tatarom ziemie na Podlasiu w zamian za zaległy żołd. Tak powstały tatarskie osady, m.in. Kruszyniany. Stoi tu drewniany meczet, pomalowany na zielono, z wieżyczkami przypominającymi wiejski kościółek. Obok leży mizar – cmentarz z nagrobkami zdobionymi półksiężycem i napisami w języku arabskim i polskim.

Bohoniki i Sokółka

Drugim ważnym ośrodkiem są Bohoniki koło Sokółki, z drewnianym meczetem i mizarem ukrytym w lesie. Oba miejsca łączy Szlak Tatarski wiodący przez Puszczę Knyszyńską. W Sokółce warto zajrzeć do Muzeum Ziemi Sokólskiej, które opowiada o historii Tatarów na tych ziemiach.

Białystok, Gdańsk i Warszawa

W Białymstoku ma siedzibę Muzułmański Związek Religijny, skupiający polskich Tatarów. W Gdańsku-Oliwie w 1990 roku otwarto pierwszy meczet zbudowany w powojennej Polsce. W Warszawie na Woli od XIX wieku istnieje Muzułmański Cmentarz Tatarski, gdzie spoczywają m.in. oficerowie i działacze tatarscy.

Kuchnia tatarska

W tatarskich zagrodach na Podlasiu można spróbować tradycyjnych potraw: pierekaczewnika – wielowarstwowego ciasta z jabłkami, serem lub mięsem, kołdunów i pierogów z baraniną oraz jagnięciny z kaszą. Wiele gospodarstw prowadzi też warsztaty kulinarne.

Jak zwiedzać

• Meczety to czynne miejsca modlitwy – zwiedzaj je w skromnym stroju i zdejmij buty przy wejściu.
• Zwiedzanie odbywa się zwykle z przewodnikiem – warto wcześniej sprawdzić godziny.
• Kruszyniany i Bohoniki dzieli kilkadziesiąt kilometrów – można je odwiedzić w jeden dzień.

Ciekawostki

• Pierekaczewnik został wpisany na listę produktów tradycyjnych.
• Tatarzy polscy od wieków modlą się po arabsku, ale na co dzień mówią po polsku.

Z dziećmi

Wizyta w drewnianym meczecie, opowieści o tatarskich jeźdźcach i degustacja pierekaczewnika to świetny sposób na poznanie innej kultury.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; latem w Kruszynianach i Bohonikach odbywają się wydarzenia kulturalne, a zagrody serwują regionalne potrawy.

W okolicy

• Kruszyniany i Bohoniki – szlak tatarski.
• Sokółka – miasto trzech kultur.
• Krynki – gwiaździsty rynek.
• Puszcza Knyszyńska.
• Białystok – Pałac Branickich.
• Polska wielokulturowa – pogranicza.

Gdzie spać

Na Szlaku Tatarskim działają agroturystyki z tatarską kuchnią, a hotele znajdziesz w Sokółce i Białymstoku – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026