Wrzesień 1939 – miejsca pamięci – przewodnik

Wartownia na Westerplatte, betonowe schrony na Pozycji Mławskiej i w Wiźnie, pole największej bitwy kampanii nad Bzurą i forty, które broniły się do końca września – przewodnik po miejscach, w których najlepiej poznać historię obrony Polski w 1939 roku.

Fot. Virtual-Pano, CC BY-SA 4.0

czas: 1–5 dnitrudność: łatwa

1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, a 17 września od wschodu uderzyła Armia Czerwona. Kampania wrześniowa trwała ponad miesiąc i choć zakończyła się klęską, zostawiła po sobie wiele miejsc, w których żołnierze stawiali opór silniejszemu przeciwnikowi. Dziś to muzea, pola bitew, bunkry i cmentarze – ważne przystanki dla każdego, kto chce zrozumieć historię XX wieku.

Westerplatte i Gdańsk

Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte broniła się przez siedem dni pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego. Zachowane ruiny koszar i wartownie, a także pobliska Twierdza Wisłoujście, tworzą przejmujące miejsce pamięci. W Gdańsku warto odwiedzić też Muzeum II Wojny Światowej, które pokazuje wojnę z perspektywy całej Europy.

Mława i Wizna

Na Pozycji Mławskiej przez pierwsze dni września wojska Armii „Modlin” powstrzymywały natarcie z Prus Wschodnich. W Wiźnie nad Narwią kpt. Władysław Raginis z kilkuset żołnierzami bronił się w schronach przez trzy dni przeciw wielokrotnie silniejszym oddziałom – stąd nazwa „polskie Termopile”.

Węgierska Górka

W Beskidzie Żywieckim zachowały się schrony bojowe w Węgierskiej Górce, nazywane „Westerplatte Południa”. Ich załogi przez kilka dni opierały się wojskom niemieckim nacierającym od strony przełęczy.

Bitwa nad Bzurą i Modlin

Największą bitwą kampanii była bitwa nad Bzurą, stoczona w rejonie Kutna i Sochaczewa – polskie armie uderzyły tam na flankę wojsk niemieckich idących na Warszawę. Twierdza Modlin broniła się do 29 września, dzień dłużej niż stolica.

Hel i Kock

Półwysep Helski skapitulował dopiero 2 października, a ostatnią bitwę kampanii stoczyła pod Kockiem Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga, która złożyła broń 6 października.

Jak zwiedzać

Zacznij od muzeum w Gdańsku – daje szerokie tło wydarzeń.
Mławę, Wiznę i Modlin można połączyć w objazd północnego Mazowsza.
Na polach bitew i cmentarzach zachowaj powagę – to miejsca pochówku żołnierzy.

Ciekawostki

Obchody rocznicy wybuchu wojny odbywają się co roku 1 września o świcie na Westerplatte.
Wiele schronów z 1939 roku udostępniają lokalne stowarzyszenia – sprawdź godziny otwarcia przed przyjazdem.

Z dziećmi

Ze starszymi dziećmi warto odwiedzić bunkry w Węgierskiej Górce i Wiźnie – wnętrza schronów i opowieści przewodników przemawiają do wyobraźni lepiej niż podręcznik.