Chorzele – miasteczko nad Orzycem na pograniczu
Miasteczko na dawnej granicy z Prusami, z wysokim kościołem, starym wiatrakiem i koleją, która po latach wróciła na tory – Chorzele to dobry przystanek w drodze z Mazowsza na Mazury.
Fot. Chrumps, CC BY-SA 4.0
Chorzele to miasteczko liczące ok. 3 tysięcy mieszkańców, położone nad rzeką Orzyc, w powiecie przasnyskim, na samej północy województwa mazowieckiego. Przez miasto biegnie droga krajowa nr 57 z Pułtuska w stronę Bartoszyc, a ok. 25 km na północ leży lotnisko Olsztyn-Mazury w Szymanach. Przez ponad sto lat Chorzele leżały tuż przy granicy z Prusami – ta przygraniczna historia wciąż jest tu wyczuwalna.
Historia
Pierwsze wzmianki o Chorzelach jako osadzie na skraju puszczy pochodzą z 1472 roku. W 1542 roku otrzymały prawa miejskie i stały się miastem królewskim. Po zniszczeniach w czasie potopu szwedzkiego król nadał im w 1690 roku nowe przywileje. W czasie powstania styczniowego, w latach 1863–1864, w okolicy rozegrały się zwycięskie dla powstańców potyczki z wojskami rosyjskimi. W 1870 roku władze carskie odebrały Chorzelom prawa miejskie – miasto odzyskało je w 1919 roku.
Miasto na granicy
Od rozbiorów aż do 1939 roku Chorzele leżały tuż przy granicy z Prusami Wschodnimi. W okresie międzywojennym działał tu komisariat Straży Celnej, a później Straży Granicznej. W 1917 roku członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej stoczyli tu potyczkę z żołnierzami niemieckimi. Dziś dawna granica przebiega między województwami mazowieckim i warmińsko-mazurskim.
Kościół i wiatrak
Nad miastem góruje kościół Trójcy Przenajświętszej, budowany przez ponad pół wieku – w latach 1878–1930. W Chorzelach zachował się też nieczynny drewniany wiatrak z XIX wieku – rzadka pamiątka dawnego krajobrazu północnego Mazowsza – oraz pomnik Tadeusza Kościuszki.
Sztetl i pamięć
Na początku XX wieku Żydzi stanowili ponad połowę mieszkańców Chorzel. W czasie II wojny światowej miasto zostało wcielone do III Rzeszy, a społeczność żydowska – zgładzona. Zachowały się budynek synagogi i cmentarz żydowski z XIX wieku, zdewastowany w czasie okupacji. W lutym 1941 roku Niemcy aresztowali dziewięcioro mieszkańców i wywieźli ich do obozu w Działdowie – przeżyła tylko jedna osoba.
Kolej wraca
W 1916 roku do Chorzel doprowadzono kolej. Po latach przerwy połączenie z Ostrołęką wznowiono w 2023 roku, a w 2024 roku – z Olsztynem. Od 2026 roku przez Chorzele jeżdżą też dalekobieżne pociągi z Białegostoku do Olsztyna – pierwsze takie od ponad trzech dekad.
Plan wizyty
- Rano kościół Trójcy Przenajświętszej i rynek.
- Przed południem wiatrak i cmentarz żydowski.
- Po południu Myszyniec na Kurpiach albo Szczytno na Mazurach.
Ciekawostki
- Poprawna forma dopełniacza nazwy miasta brzmi „Chorzel”, a nie „Chorzeli”.
- W mieście odbywają się festyny folklorystyczne i zawody strażackie.
Z dziećmi
Stary wiatrak i przejażdżka pociągiem przez lasy w stronę Olsztyna to dobra przygoda dla młodych podróżników.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Chorzele leżą przy drodze krajowej nr 57 i na linii kolejowej z Ostrołęki do Olsztyna.
W okolicy
- Myszyniec – serce Kurpiów.
- Przasnysz – klasztor i bitwy 1915.
- Kurpie – Puszcza Zielona.
- Maków Mazowiecki – gotycki kościół.
- Wiatraki w Polsce.
- Sztetle Mazowsza.
- Szczytno – ruiny zamku i jeziora.
Gdzie spać
W Chorzelach i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Przasnyszu i na Mazurach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Chrumps, CC BY-SA 4.0

Fot. PanSG, CC BY-SA 4.0

Fot. RAIL P (RAIL.PHOTOGRAPHY), CC0
Opublikowano: 20.11.2026




