Wolbrom – miasto Wolwrama na Jurze
Miasto nazwane imieniem średniowiecznego zasadźcy, modrzewiowy kościółek szpitalny z XVII wieku i pomnik Kilińskiego, który ufundowali miejscowi szewcy – Wolbrom to spokojny przystanek na wschodnim skraju Jury.
Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0
Wolbrom to miasto liczące ok. 8 tysięcy mieszkańców, położone w powiecie olkuskim w Małopolsce, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Leży wysoko – na wysokości od 375 do 470 m n.p.m. – na łagodnych wzgórzach między Olkuszem a Pilicą. To dawne miasto królewskie z ponad siedmiusetletnią historią, które w XIX i XX wieku słynęło z szewstwa, a później z przemysłu gumowego.
Historia
W 1327 roku król Władysław Łokietek zezwolił zasadźcy Wolwramowi i jego bratu Hilaremu założyć miasto na prawie niemieckim na gruntach wsi Dłużec. Nazwa miasta pochodzi właśnie od imienia założyciela – Wolbrom to „miasto Wolwrama”. W 1485 roku przywileje potwierdził i rozszerzył Kazimierz Jagiellończyk. Wolbrom był miastem królewskim, a po potopie szwedzkim zaczęli się tu osiedlać Żydzi. W 1869 roku miasto utraciło prawa miejskie, a odzyskało je w 1930 roku.
Kościół św. Katarzyny
Parafia w Wolbromiu istniała prawdopodobnie już w XV wieku. Obecny kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej pochodzi w większości z XVII wieku i został konsekrowany w 1692 roku. Masywna bryła z wieżą dominuje nad rynkiem.
Kościółek Mariacki
Najcenniejszym zabytkiem drewnianym jest kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, nazywany Kościółkiem Mariackim. Tę barokową, modrzewiową świątynię ufundował w 1638 roku ksiądz Marcin Wolbram jako kościół szpitalny. To jeden z cenniejszych drewnianych kościołów północnej Małopolski.
Rynek i Kiliński
Na rynku stoją XIX-wieczne kamienice i dawna pompa, a pośrodku – pomnik Jana Kilińskiego, ufundowany w 1924 roku przez cech szewców. To nie przypadek: Kiliński był szewcem, a Wolbrom pod koniec XIX wieku słynął z rzemiosła szewskiego. O lokacji z 1327 roku przypomina mural na ratuszu, a nieopodal stoi wieża strażacka z 1893 roku.
Pożary, wojny i pamięć
Wolbrom wielokrotnie płonął – w 1886 roku pożar zniszczył jedną trzecią miasta, a w 1904 roku aż dwie trzecie zabudowy. Pod koniec 1914 roku przez kilka tygodni przebiegała tu linia frontu. Przed II wojną światową Żydzi stanowili dużą część mieszkańców – w 1921 roku było ich ponad 4 tysiące. W czasie okupacji Niemcy utworzyli getto, a jego mieszkańców wywieźli do Bełżca. Zachował się cmentarz żydowski z początku XIX wieku i budynek dawnej szkoły żydowskiej.
Plan wizyty
- Rano rynek z pomnikiem Kilińskiego i kościół św. Katarzyny.
- Przed południem Kościółek Mariacki.
- Po południu Pilica z pałacem albo zamek Ogrodzieniec.
Ciekawostki
- Po wojnie Wolbrom stał się ośrodkiem przemysłu gumowego – działały tu zakłady Stomil.
- Przez Wolbrom przebiega linia kolejowa, której budowa wiązała się z dawną Drogą Żelazną Iwanogrodzko-Dąbrowską.
Z dziećmi
Krótki spacer po rynku i wycieczka do pobliskich ruin zamków na Jurze to dobry plan na rodzinny dzień.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; od wiosny do jesieni warto połączyć wizytę z wycieczkami po Jurze.
Jak dojechać
Wolbrom leży ok. 40 km na północ od Krakowa, przy drodze nr 783; ma stację kolejową.
W okolicy
- Pilica – pałac i źródła Pilicy.
- Zamek Ogrodzieniec.
- Olkusz – bazylika i organy.
- Rabsztyn – ruiny zamku.
- Ojców i Pieskowa Skała.
- Pustynia Błędowska.
- Wyżyna Miechowska i Płaskowyż Proszowicki.
Gdzie spać
W Wolbromiu działają pensjonaty, a większy wybór jest na Jurze i w Krakowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0
![Wolbrom — Tytuł : Wolbrom. Adres wydawniczy : Wolbrom : nakład B. Janowskiego [...], [1918-1939] ([m](/uploads/szlaki/g/wolbrom-miasto-wolwrama-na-jurze-1-m.jpg)
Fot. Unknown authorUnknown author, Public domain
Opublikowano: 19.11.2026





