Przejdź do treści
Zamki i twierdze Ciekawe miejsca

Jura olkuska – przewodnik

Miasto srebra i ołowiu, ruiny zamków na wapiennych wzgórzach, piaszczysta „polska Sahara” i źródła rzeki w zamkowym parku – przewodnik po Jurze olkuskiej, spokojniejszej siostrze Ojcowa i Ogrodzieńca.

Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0

czas: 2–3 dnitrudność: łatwa

Wschodnia część Jury Krakowsko-Częstochowskiej, wokół Olkusza, jest mniej znana niż Ojców czy Ogrodzieniec, a ma równie ciekawe zabytki i krajobrazy. To kraina wapiennych wzgórz, sosnowych lasów i dolin, nad którą przez stulecia unosił się dym hut srebra i ołowiu. Dziś zachęca ruinami zamków, piaszczystą pustynią i spokojnymi miasteczkami z bogatą historią.

Olkusz – miasto srebra

Olkusz przez stulecia był jednym z najważniejszych ośrodków górniczych Polski – z okolicznych kopalń wydobywano srebro i ołów, a w mieście działała mennica. Bogactwo gwarków widać w gotyckiej bazylice św. Andrzeja z cennym wyposażeniem i słynnymi organami z początku XVII wieku – jednymi z najstarszych zachowanych instrumentów w Polsce. Latem odbywają się tu koncerty organowe.

Rabsztyn

Kilka kilometrów od Olkusza, na wapiennym wzgórzu, wznoszą się ruiny zamku Rabsztyn. Warownia należała do łańcucha zamków strzegących zachodniej granicy Królestwa i chroniła szlak handlowy oraz kopalnie. Mury częściowo zrekonstruowano, a ze wzgórza roztacza się widok na okolicę.

Pustynia Błędowska

Między Błędowem a Kluczami leży Pustynia Błędowska – największy w Polsce obszar lotnych piasków poza wybrzeżem, nazywany „polską Saharą”. Piaski pochodzą z czasów zlodowacenia, a odsłonięte zostały po wycięciu lasów na potrzeby górnictwa i hutnictwa. Z punktów widokowych w Kluczach i Chechle rozciąga się widok na piaszczystą równinę.

Wolbrom

Na wschodnim skraju Jury leży Wolbrom – miasto założone w 1327 roku przez zasadźcę Wolwrama. Warto zobaczyć kościół św. Katarzyny, konsekrowany w 1692 roku, modrzewiowy Kościółek Mariacki z 1638 roku i rynek z pomnikiem Kilińskiego, ufundowanym przez miejscowych szewców.

Pilica i Smoleń

Na północy leży Pilica, gdzie w parku wokół dawnego pałacu biją źródła rzeki Pilicy. Kilka kilometrów dalej, we wsi Smoleń, na wapiennym wzgórzu chronionym jako rezerwat, stoją ruiny zamku Smoleń – jednej z warowni Szlaku Orlich Gniazd.

Plan na weekend

  • Dzień 1 – Olkusz z bazyliką, Rabsztyn i Pustynia Błędowska.
  • Dzień 2 – Wolbrom, Pilica i zamek Smoleń, a w drodze powrotnej Ogrodzieniec.

Ciekawostki

  • Górnictwo kruszców w okolicach Olkusza ma tradycję sięgającą średniowiecza – Olkusz nazywano „srebrnym miastem”.
  • Pustynia Błędowska w XX wieku służyła także jako poligon wojskowy.

Z dziećmi

Ruiny zamków, piaszczysta pustynia i spacer do źródeł Pilicy to atrakcje, które zainteresują dzieci w każdym wieku.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; na pustynię najlepiej wybrać się w pogodny, ale niezbyt upalny dzień.

W okolicy

Gdzie spać

W Olkuszu, Wolbromiu i na Jurze działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej zamków: kategoria Zamki i twierdze.

Galeria zdjęć

Olkusz — VI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, czerwiec 2004
Olkusz — VI Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, czerwiec 2004
Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0
Rabsztyn — Zamek w Rabsztynie.
Rabsztyn — Zamek w Rabsztynie.
Fot. Waraciła, CC BY-SA 4.0
Pustynia Błędowska — Błędów Desert in Chechło
Pustynia Błędowska — Błędów Desert in Chechło
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0
Wolbrom — Market Square in Wolbrom, Poland
Wolbrom — Market Square in Wolbrom, Poland
Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0
Pilica — Pałac od strony skarpy.
Pilica — Pałac od strony skarpy.
Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 40 km

Pokaż wszystkie (240) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Olkusz – bazylika i zabytkowe organy
Miasta i starówki

Olkusz – bazylika i zabytkowe organy

Gotycka bazylika z organami z XVII wieku, fundamenty ratusza na rynku, muzeum afrykańskie i pamięć o „srebrnym mieście” – Olkusz to brama do Jury, Pus…

2 godziny
Pustynia Błędowska – polska Sahara
Parki narodowe i przyroda

Pustynia Błędowska – polska Sahara

Największy obszar lotnych piasków w Polsce, nazywany polską Saharą: punkty widokowe Czubatka i Dąbrówka, kładki, piaszczyste szlaki i nietypowy krajob…

6 km2–3 h
Wolbrom – miasto Wolwrama na Jurze
Miasta i starówki

Wolbrom – miasto Wolwrama na Jurze

Miasto nazwane imieniem średniowiecznego zasadźcy, modrzewiowy kościółek szpitalny z XVII wieku i pomnik Kilińskiego, który ufundowali miejscowi szewc…

1–2 godziny

Więcej: Zamki i twierdze

Więcej →