Jura olkuska – przewodnik
Miasto srebra i ołowiu, ruiny zamków na wapiennych wzgórzach, piaszczysta „polska Sahara” i źródła rzeki w zamkowym parku – przewodnik po Jurze olkuskiej, spokojniejszej siostrze Ojcowa i Ogrodzieńca.
Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0
Wschodnia część Jury Krakowsko-Częstochowskiej, wokół Olkusza, jest mniej znana niż Ojców czy Ogrodzieniec, a ma równie ciekawe zabytki i krajobrazy. To kraina wapiennych wzgórz, sosnowych lasów i dolin, nad którą przez stulecia unosił się dym hut srebra i ołowiu. Dziś zachęca ruinami zamków, piaszczystą pustynią i spokojnymi miasteczkami z bogatą historią.
Olkusz – miasto srebra
Olkusz przez stulecia był jednym z najważniejszych ośrodków górniczych Polski – z okolicznych kopalń wydobywano srebro i ołów, a w mieście działała mennica. Bogactwo gwarków widać w gotyckiej bazylice św. Andrzeja z cennym wyposażeniem i słynnymi organami z początku XVII wieku – jednymi z najstarszych zachowanych instrumentów w Polsce. Latem odbywają się tu koncerty organowe.
Rabsztyn
Kilka kilometrów od Olkusza, na wapiennym wzgórzu, wznoszą się ruiny zamku Rabsztyn. Warownia należała do łańcucha zamków strzegących zachodniej granicy Królestwa i chroniła szlak handlowy oraz kopalnie. Mury częściowo zrekonstruowano, a ze wzgórza roztacza się widok na okolicę.
Pustynia Błędowska
Między Błędowem a Kluczami leży Pustynia Błędowska – największy w Polsce obszar lotnych piasków poza wybrzeżem, nazywany „polską Saharą”. Piaski pochodzą z czasów zlodowacenia, a odsłonięte zostały po wycięciu lasów na potrzeby górnictwa i hutnictwa. Z punktów widokowych w Kluczach i Chechle rozciąga się widok na piaszczystą równinę.
Wolbrom
Na wschodnim skraju Jury leży Wolbrom – miasto założone w 1327 roku przez zasadźcę Wolwrama. Warto zobaczyć kościół św. Katarzyny, konsekrowany w 1692 roku, modrzewiowy Kościółek Mariacki z 1638 roku i rynek z pomnikiem Kilińskiego, ufundowanym przez miejscowych szewców.
Pilica i Smoleń
Na północy leży Pilica, gdzie w parku wokół dawnego pałacu biją źródła rzeki Pilicy. Kilka kilometrów dalej, we wsi Smoleń, na wapiennym wzgórzu chronionym jako rezerwat, stoją ruiny zamku Smoleń – jednej z warowni Szlaku Orlich Gniazd.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Olkusz z bazyliką, Rabsztyn i Pustynia Błędowska.
- Dzień 2 – Wolbrom, Pilica i zamek Smoleń, a w drodze powrotnej Ogrodzieniec.
Ciekawostki
- Górnictwo kruszców w okolicach Olkusza ma tradycję sięgającą średniowiecza – Olkusz nazywano „srebrnym miastem”.
- Pustynia Błędowska w XX wieku służyła także jako poligon wojskowy.
Z dziećmi
Ruiny zamków, piaszczysta pustynia i spacer do źródeł Pilicy to atrakcje, które zainteresują dzieci w każdym wieku.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; na pustynię najlepiej wybrać się w pogodny, ale niezbyt upalny dzień.
W okolicy
- Olkusz – bazylika i organy.
- Rabsztyn – ruiny zamku.
- Pustynia Błędowska – polska Sahara.
- Wolbrom – miasto Wolwrama.
- Pilica – pałac i źródła Pilicy.
- Smoleń – ruiny zamku.
- Zamek Ogrodzieniec.
- Jura Krakowsko-Częstochowska w weekend.
Gdzie spać
W Olkuszu, Wolbromiu i na Jurze działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej zamków: kategoria Zamki i twierdze.
Galeria zdjęć

Fot. mik Krakow, CC BY-SA 2.0

Fot. Waraciła, CC BY-SA 4.0

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0

Fot. Kamil Czaiński, CC BY-SA 4.0

Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026


