Pilica – pałac i źródła Pilicy

Pilica to niewielkie miasteczko na północnym skraju Jury Krakowsko-Częstochowskiej, między Zawierciem a Wolbromiem. Dziś jest ciche i rzadko odwiedzane, ale w przeszłości należało do możnych rodów i miało znaczenie daleko wykraczające poza region. To tutaj biją źródła rzeki Pilicy, a w parku nad nimi stoi dawny pałac otoczony wałami nowożytnych fortyfikacji.

Pałac w parku

Rezydencja powstała w XVII wieku w miejscu wcześniejszego zamku i była wielokrotnie przebudowywana przez kolejnych właścicieli. Wokół niej zachowały się ziemne bastiony – pozostałość fortyfikacji, które chroniły siedzibę w czasach wojen. Pałac otacza rozległy park ze stawami i starymi drzewami. Budynek przez lata niszczał, a jego stan i dostępność wnętrz warto sprawdzić przed przyjazdem – park i otoczenie można jednak obejrzeć podczas spaceru.

Źródła Pilicy

Na skraju miasta, w dzielnicy Zarzecze, wypływa Pilica – najdłuższy lewy dopływ Wisły. Przy źródłach urządzono teren spacerowy z kładkami, a czysta woda wypływa spod wapiennych skał. Trudno uwierzyć, że ten strumyk po kilkuset kilometrach wpada do Wisły jako szeroka rzeka.

Rynek i kościół

Pilica ma kameralny rynek z niską zabudową i barokowy kościół parafialny. Miasto otrzymało prawa miejskie w średniowieczu i przez stulecia było ośrodkiem rozległych dóbr.

Elżbieta z Pilicy

Z rodem panów na Pilicy związana była Elżbieta Granowska, zwana Pilecką – trzecia żona króla Władysława Jagiełły. Jej imię przypomina, że to niewielkie dziś miasteczko było kiedyś siedzibą jednego z możnych rodów Małopolski.

Zamek Smoleń

Kilka kilometrów od Pilicy, w lesie na wapiennym wzgórzu, stoją ruiny zamku Smoleń, dawnej siedziby właścicieli tych ziem. Wzgórze otacza rezerwat przyrody z bukowym lasem i skałkami.

Plan na pół dnia

• Rano spacer przy źródłach Pilicy.
• Potem park i pałac, a na koniec rynek.
• Po południu ruiny zamku Smoleń albo Okiennik Wielki.

Ciekawostki

• Pilica jest jedną z niewielu dużych polskich rzek, których źródło można łatwo zobaczyć w środku miasteczka.
• Bastiony wokół pałacu to rzadki na Jurze przykład nowożytnych fortyfikacji ziemnych.

Z dziećmi

Kładki przy źródłach i spacer po parku to spokojna atrakcja, a ruiny Smolenia w lesie zapewnią dzieciom odrobinę przygody.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni. Wiosną park i dolinka źródłowa są najbardziej zielone.

Jak dojechać

Pilica leży ok. 25 km od Zawiercia i ok. 60 km od Krakowa. Najwygodniej dojechać autem.

W okolicy

• Smoleń – ruiny zamku.
• Okiennik Wielki.
• Zamek Ogrodzieniec.
• Pilica – spływ kajakowy.
• Zawiercie – Kromołów i źródła Warty.
• Jura północna w weekend.

Gdzie spać

W Pilicy i okolicznych wsiach działają agroturystyki, a więcej pensjonatów i hoteli jest w Ogrodzieńcu i Zawierciu – zobacz noclegi. Więcej rezydencji: kategoria Pałace i dwory.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 06.11.2026