Turek – witraże Mehoffera i miasto tkaczy
Kościół, którego wnętrze zamienił w dzieło sztuki mistrz witrażu z Krakowa, ratusz z muzeum jego imienia i domy tkaczy z Czech i Saksonii – Turek to jedno z najlepszych miejsc w Wielkopolsce, by zobaczyć sztukę Józefa Mehoffera.
Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0
Turek to miasto liczące ok. 24 tysięcy mieszkańców, położone na Wysoczyźnie Tureckiej we wschodniej Wielkopolsce, w historycznej ziemi sieradzkiej. Siedziba powiatu, dawny ośrodek tkacki i zagłębie węgla brunatnego – dla wielu podróżnych to po prostu przystanek między Koninem a Łodzią. Tymczasem w Turku kryje się jedno z najpiękniejszych wnętrz sakralnych w tej części Polski – dzieło Józefa Mehoffera.
Historia
Pierwsza wzmianka o Turku pochodzi z 1136 roku – z bulli gnieźnieńskiej, w której osada, zapisana jako Turcoviste, wymieniona jest wśród dóbr arcybiskupów gnieźnieńskich. W 1332 roku Krzyżacy najechali miasto i spalili drewniany kościół. Prawa miejskie Turek otrzymał w 1341 roku. Arcybiskupi władali miastem aż do sekularyzacji ich dóbr przez Prusaków w 1796 roku. W 1826 roku osiedlili się tu tkacze z Czech i Saksonii, którzy dali początek miejscowemu przemysłowi włókienniczemu.
Kościół z dziełami Mehoffera
Neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, konsekrowany w 1924 roku, zachwyca wnętrzem – witraże i polichromie zaprojektował Józef Mehoffer, jeden z najwybitniejszych artystów Młodej Polski i mistrz sztuki witrażowej. Barwne okna i malowidła tworzą spójną, kolorową całość, która przyciąga miłośników sztuki z całej Polski. Naprzeciwko kościoła stoi ławeczka Mehoffera.
Muzeum i ratusz
W dawnym ratuszu z 1872 roku z wieżą zegarową działa Muzeum Miasta Turku im. Józefa Mehoffera – dawniej Muzeum Tkactwa. Ekspozycje opowiadają o historii miasta, tkactwie i artyście, który ozdobił miejscowy kościół. W centrum zachowały się też XIX-wieczne domy tkaczy.
Kościół ewangelicki
Ciekawym zabytkiem jest kościół ewangelicki z 1849 roku, zaprojektowany przez Henryka Marconiego – jednego z najważniejszych architektów Królestwa Polskiego. Świątynia przetrwała niemal w niezmienionej formie i przypomina o protestanckich tkaczach, którzy rozwijali miasto w XIX wieku.
Pamięć i przemysł
9 września 1939 roku Niemcy rozstrzelali w Turku ok. 300 mieszkańców. Później wysiedlali Polaków, a w 1940 roku utworzyli getto. Po wojnie Turek stał się ważnym ośrodkiem zagłębia węgla brunatnego – do 2018 roku działała tu Elektrownia Adamów, a dziś miasto rozwija energetykę gazową i geotermalną. W mieście stoi pomnik Józefa Piłsudskiego dłuta Józefa Gosławskiego.
Plan wizyty
- Rano kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z dziełami Mehoffera.
- Przed południem Muzeum Miasta Turku w ratuszu i domy tkaczy.
- Po południu Tuliszków albo termy w Uniejowie.
Ciekawostki
- Z Turku pochodził Roch Rupniewski – uczestnik nocy listopadowej i ataku na Belweder w 1830 roku.
- Elektrownia Adamów wytwarzała ok. 2 procent energii elektrycznej w Polsce.
Z dziećmi
Szukanie postaci i zwierząt na witrażach Mehoffera to ciekawe zadanie dla dzieci, a w muzeum zobaczą dawne krosna tkackie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; witraże najpiękniej wyglądają w słoneczny dzień.
Jak dojechać
Turek leży ok. 30 km na południe od Konina i ok. 25 km od Uniejowa, przy drodze krajowej nr 72; najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem.
W okolicy
- Tuliszków – kościół św. Wita.
- Uniejów – termy i zamek.
- Konin – Gosławice.
- Licheń – bazylika.
- Witraże w Polsce – Mehoffer i Wyspiański.
- Ropczyce – miasto Mehoffera.
- Ziemia sieradzka – przewodnik.
Gdzie spać
W Turku działają hotele i pensjonaty, a obiekty przy termach – w Uniejowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0

Fot. Qasinka, CC0

Fot. CudPotwórca, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





