Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Turek – witraże Mehoffera i miasto tkaczy

Kościół, którego wnętrze zamienił w dzieło sztuki mistrz witrażu z Krakowa, ratusz z muzeum jego imienia i domy tkaczy z Czech i Saksonii – Turek to jedno z najlepszych miejsc w Wielkopolsce, by zobaczyć sztukę Józefa Mehoffera.

Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0

czas: 2–3 godzinytrudność: łatwa

Turek to miasto liczące ok. 24 tysięcy mieszkańców, położone na Wysoczyźnie Tureckiej we wschodniej Wielkopolsce, w historycznej ziemi sieradzkiej. Siedziba powiatu, dawny ośrodek tkacki i zagłębie węgla brunatnego – dla wielu podróżnych to po prostu przystanek między Koninem a Łodzią. Tymczasem w Turku kryje się jedno z najpiękniejszych wnętrz sakralnych w tej części Polski – dzieło Józefa Mehoffera.

Historia

Pierwsza wzmianka o Turku pochodzi z 1136 roku – z bulli gnieźnieńskiej, w której osada, zapisana jako Turcoviste, wymieniona jest wśród dóbr arcybiskupów gnieźnieńskich. W 1332 roku Krzyżacy najechali miasto i spalili drewniany kościół. Prawa miejskie Turek otrzymał w 1341 roku. Arcybiskupi władali miastem aż do sekularyzacji ich dóbr przez Prusaków w 1796 roku. W 1826 roku osiedlili się tu tkacze z Czech i Saksonii, którzy dali początek miejscowemu przemysłowi włókienniczemu.

Kościół z dziełami Mehoffera

Neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, konsekrowany w 1924 roku, zachwyca wnętrzem – witraże i polichromie zaprojektował Józef Mehoffer, jeden z najwybitniejszych artystów Młodej Polski i mistrz sztuki witrażowej. Barwne okna i malowidła tworzą spójną, kolorową całość, która przyciąga miłośników sztuki z całej Polski. Naprzeciwko kościoła stoi ławeczka Mehoffera.

Muzeum i ratusz

W dawnym ratuszu z 1872 roku z wieżą zegarową działa Muzeum Miasta Turku im. Józefa Mehoffera – dawniej Muzeum Tkactwa. Ekspozycje opowiadają o historii miasta, tkactwie i artyście, który ozdobił miejscowy kościół. W centrum zachowały się też XIX-wieczne domy tkaczy.

Kościół ewangelicki

Ciekawym zabytkiem jest kościół ewangelicki z 1849 roku, zaprojektowany przez Henryka Marconiego – jednego z najważniejszych architektów Królestwa Polskiego. Świątynia przetrwała niemal w niezmienionej formie i przypomina o protestanckich tkaczach, którzy rozwijali miasto w XIX wieku.

Pamięć i przemysł

9 września 1939 roku Niemcy rozstrzelali w Turku ok. 300 mieszkańców. Później wysiedlali Polaków, a w 1940 roku utworzyli getto. Po wojnie Turek stał się ważnym ośrodkiem zagłębia węgla brunatnego – do 2018 roku działała tu Elektrownia Adamów, a dziś miasto rozwija energetykę gazową i geotermalną. W mieście stoi pomnik Józefa Piłsudskiego dłuta Józefa Gosławskiego.

Plan wizyty

  • Rano kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z dziełami Mehoffera.
  • Przed południem Muzeum Miasta Turku w ratuszu i domy tkaczy.
  • Po południu Tuliszków albo termy w Uniejowie.

Ciekawostki

  • Z Turku pochodził Roch Rupniewski – uczestnik nocy listopadowej i ataku na Belweder w 1830 roku.
  • Elektrownia Adamów wytwarzała ok. 2 procent energii elektrycznej w Polsce.

Z dziećmi

Szukanie postaci i zwierząt na witrażach Mehoffera to ciekawe zadanie dla dzieci, a w muzeum zobaczą dawne krosna tkackie.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; witraże najpiękniej wyglądają w słoneczny dzień.

Jak dojechać

Turek leży ok. 30 km na południe od Konina i ok. 25 km od Uniejowa, przy drodze krajowej nr 72; najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem.

W okolicy

Gdzie spać

W Turku działają hotele i pensjonaty, a obiekty przy termach – w Uniejowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Turek — Old town hall of Turek, Łódź Voivodeship, Poland
Turek — Old town hall of Turek, Łódź Voivodeship, Poland
Fot. Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0
Turek — Turek (Velkopolské vojvodství). Evangelicko-augsburský (luterský) kostel.
Turek — Turek (Velkopolské vojvodství). Evangelicko-augsburský (luterský) kostel.
Fot. Qasinka, CC0
Turek — Józef Mehoffer - sculpture from Turek (Poland)
Turek — Józef Mehoffer - sculpture from Turek (Poland)
Fot. CudPotwórca, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Miasta sukienników i tkaczy – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta sukienników i tkaczy – przewodnik

Miasta zakładane dla uciekinierów z wojny trzydziestoletniej, osady saksońskich sukienników i drewniane domy tkaczy – przewodnik po miastach, które wy…

1–7 dni
Zamki na wodzie w Polsce – przewodnik
Zamki i twierdze

Zamki na wodzie w Polsce – przewodnik

Rezydencje, których zamiast skalnego wzgórza strzegła szeroka fosa, mosty prowadzące do bram i mury odbite w wodzie – przewodnik po najpiękniejszych z…

1 dzień

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni