Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Miasta sukienników i tkaczy – przewodnik

Miasta zakładane dla uciekinierów z wojny trzydziestoletniej, osady saksońskich sukienników i drewniane domy tkaczy – przewodnik po miastach, które wyrosły na suknie i tkaninie.

Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

Sukno – gruba, spilśniona tkanina z wełny – przez stulecia było jednym z najważniejszych towarów w Polsce. Wokół jego produkcji wyrastały całe miasta. W XVII wieku ziemie Rzeczypospolitej przyjmowały protestanckich sukienników uciekających ze Śląska i Czech przed prześladowaniami, a w XIX wieku władze Królestwa Polskiego sprowadzały tkaczy z Niemiec, by zbudować przemysł włókienniczy. Ten przewodnik prowadzi po miastach, w których ślady sukiennictwa widać do dziś.

Rawicz – miasto dla uchodźców

Rawicz w południowej Wielkopolsce założył w 1638 roku magnat Adam Olbracht Przyjemski – dla protestanckich sukienników uciekających ze Śląska w czasie wojny trzydziestoletniej. Już w 1640 roku działał tu cech sukienników, a pod koniec XVIII wieku pracowało ok. 1100 mistrzów w ponad 80 rzemiosłach. Rawicz zachował regularny układ ulic, barokowy ratusz z lat 1753–1756 i planty – drugie co do wielkości w Polsce.

Leszno – miasto braci czeskich

Leszno w XVII wieku przyjęło braci czeskich – protestantów z Czech, wśród których byli liczni sukiennicy. Miasto stało się jednym z największych ośrodków produkcji sukna w Rzeczypospolitej, a w tutejszym gimnazjum nauczał Jan Amos Komeński. O tamtych czasach przypominają rynek z ratuszem i muzeum z pamiątkami po braciach czeskich.

Zgierz – Miasto Tkaczy

W 1821 roku w Zgierzu podpisano umowę zgierską między władzami Królestwa Polskiego a sukiennikami z Niemiec, Czech i Śląska. Przybysze dostali ziemię, domy i ulgi – a umowa otworzyła drogę do rozwoju całego okręgu łódzkiego. Do dziś zachował się zespół drewnianych domów tkaczy – Park Kulturowy Miasto Tkaczy z pracowniami rękodzieła i warsztatami tkackimi.

Ozorków – saksońscy sukiennicy

W 1807 roku właściciel Ozorkowa Ignacy Starzyński sprowadził 19 sukienników i farbiarzy z Saksonii. W 1815 roku było ich już 117, a w 1816 roku osada otrzymała prawa miejskie. W 1821 roku osiedlili się tu Schlösserowie z Akwizgranu – zbudowali przędzalnię, a po nich zostały pałace fabrykantów i zabudowania fabryczne.

Brzeziny – od sukna do krawiectwa

Brzeziny pod Łodzią już od XV wieku słynęły z rzemiosła – działało tu ok. 300 warsztatów, m.in. sukienniczych. W drugiej połowie XIX wieku miasto stało się największym ośrodkiem chałupniczego krawiectwa w Królestwie Polskim, a liczba mieszkańców wzrosła do ok. 18 tysięcy.

Michałowo i Bielsko

Na Podlasiu Seweryn Michałowski założył w 1832 roku kolonię fabryczną, z której wyrosło Michałowo – w 1860 roku działały tu cztery fabryki sukna. Na południu Bielsko przez wieki było jednym z największych ośrodków sukiennictwa na Śląsku Cieszyńskim, a włókiennicze fortuny zbudowały reprezentacyjne kamienice „małego Wiednia”.

Jak zwiedzać

  • Rawicz i Leszno leżą blisko siebie – łatwo połączyć je w jeden dzień.
  • Zgierz, Ozorków i Brzeziny to dobry plan na objazd wokół Łodzi, połączony z wizytą w Manufakturze.
  • W Zgierzu warto sprawdzić kalendarz warsztatów tkackich.

Ciekawostki

  • Sukno wytwarzano z wełny, którą po utkaniu folowano – ubijano w wodzie, by tkanina się spilśniła i stała gęsta.
  • Wielu sukienników przybywających do Polski było protestantami – stąd kościoły ewangelickie w dawnych miastach sukienniczych.

Z dziećmi

Warsztaty tkackie w Mieście Tkaczy w Zgierzu pozwalają dzieciom spróbować pracy na krośnie.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok – muzea i domy tkaczy są dostępne niezależnie od pogody.

W okolicy

Gdzie spać

W Łodzi, Lesznie i Bielsku-Białej działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Rawicz — Rawicz - ratusz z 1756 r. (zabytek 329/Wlkp/A)
Rawicz — Rawicz - ratusz z 1756 r. (zabytek 329/Wlkp/A)
Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl
Leszno — Leszno , Rynek 2 - kamienica z XVIII w. (zabytek nr 1183/A)
Leszno — Leszno , Rynek 2 - kamienica z XVIII w. (zabytek nr 1183/A)
Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl
Zgierz — dom tkacki przeniesiony z ul. Dąbrowskiego 7 na ul. Rembowskiego 1 w ramach projektu "Mias
Zgierz — dom tkacki przeniesiony z ul. Dąbrowskiego 7 na ul. Rembowskiego 1 w ramach projektu "Mias
Fot. Paweł Schmidt, CC BY-SA 3.0 pl
Ozorków — Ozorków, Łęczycka 7, pałac Schlosserów
Ozorków — Ozorków, Łęczycka 7, pałac Schlosserów
Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl
Brzeziny — Zespół kościoła filialnego pw. św. Anny , w tym: kościół drewniany, 1719, zakrystia z pocz
Brzeziny — Zespół kościoła filialnego pw. św. Anny , w tym: kościół drewniany, 1719, zakrystia z pocz
Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 500 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Zamki na wodzie w Polsce – przewodnik
Zamki i twierdze

Zamki na wodzie w Polsce – przewodnik

Rezydencje, których zamiast skalnego wzgórza strzegła szeroka fosa, mosty prowadzące do bram i mury odbite w wodzie – przewodnik po najpiękniejszych z…

1 dzień
Turek – witraże Mehoffera i miasto tkaczy
Miasta i starówki

Turek – witraże Mehoffera i miasto tkaczy

Kościół, którego wnętrze zamienił w dzieło sztuki mistrz witrażu z Krakowa, ratusz z muzeum jego imienia i domy tkaczy z Czech i Saksonii – Turek to j…

2–3 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni