Miasta sukienników i tkaczy – przewodnik
Miasta zakładane dla uciekinierów z wojny trzydziestoletniej, osady saksońskich sukienników i drewniane domy tkaczy – przewodnik po miastach, które wyrosły na suknie i tkaninie.
Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl
Sukno – gruba, spilśniona tkanina z wełny – przez stulecia było jednym z najważniejszych towarów w Polsce. Wokół jego produkcji wyrastały całe miasta. W XVII wieku ziemie Rzeczypospolitej przyjmowały protestanckich sukienników uciekających ze Śląska i Czech przed prześladowaniami, a w XIX wieku władze Królestwa Polskiego sprowadzały tkaczy z Niemiec, by zbudować przemysł włókienniczy. Ten przewodnik prowadzi po miastach, w których ślady sukiennictwa widać do dziś.
Rawicz – miasto dla uchodźców
Rawicz w południowej Wielkopolsce założył w 1638 roku magnat Adam Olbracht Przyjemski – dla protestanckich sukienników uciekających ze Śląska w czasie wojny trzydziestoletniej. Już w 1640 roku działał tu cech sukienników, a pod koniec XVIII wieku pracowało ok. 1100 mistrzów w ponad 80 rzemiosłach. Rawicz zachował regularny układ ulic, barokowy ratusz z lat 1753–1756 i planty – drugie co do wielkości w Polsce.
Leszno – miasto braci czeskich
Leszno w XVII wieku przyjęło braci czeskich – protestantów z Czech, wśród których byli liczni sukiennicy. Miasto stało się jednym z największych ośrodków produkcji sukna w Rzeczypospolitej, a w tutejszym gimnazjum nauczał Jan Amos Komeński. O tamtych czasach przypominają rynek z ratuszem i muzeum z pamiątkami po braciach czeskich.
Zgierz – Miasto Tkaczy
W 1821 roku w Zgierzu podpisano umowę zgierską między władzami Królestwa Polskiego a sukiennikami z Niemiec, Czech i Śląska. Przybysze dostali ziemię, domy i ulgi – a umowa otworzyła drogę do rozwoju całego okręgu łódzkiego. Do dziś zachował się zespół drewnianych domów tkaczy – Park Kulturowy Miasto Tkaczy z pracowniami rękodzieła i warsztatami tkackimi.
Ozorków – saksońscy sukiennicy
W 1807 roku właściciel Ozorkowa Ignacy Starzyński sprowadził 19 sukienników i farbiarzy z Saksonii. W 1815 roku było ich już 117, a w 1816 roku osada otrzymała prawa miejskie. W 1821 roku osiedlili się tu Schlösserowie z Akwizgranu – zbudowali przędzalnię, a po nich zostały pałace fabrykantów i zabudowania fabryczne.
Brzeziny – od sukna do krawiectwa
Brzeziny pod Łodzią już od XV wieku słynęły z rzemiosła – działało tu ok. 300 warsztatów, m.in. sukienniczych. W drugiej połowie XIX wieku miasto stało się największym ośrodkiem chałupniczego krawiectwa w Królestwie Polskim, a liczba mieszkańców wzrosła do ok. 18 tysięcy.
Michałowo i Bielsko
Na Podlasiu Seweryn Michałowski założył w 1832 roku kolonię fabryczną, z której wyrosło Michałowo – w 1860 roku działały tu cztery fabryki sukna. Na południu Bielsko przez wieki było jednym z największych ośrodków sukiennictwa na Śląsku Cieszyńskim, a włókiennicze fortuny zbudowały reprezentacyjne kamienice „małego Wiednia”.
Jak zwiedzać
- Rawicz i Leszno leżą blisko siebie – łatwo połączyć je w jeden dzień.
- Zgierz, Ozorków i Brzeziny to dobry plan na objazd wokół Łodzi, połączony z wizytą w Manufakturze.
- W Zgierzu warto sprawdzić kalendarz warsztatów tkackich.
Ciekawostki
- Sukno wytwarzano z wełny, którą po utkaniu folowano – ubijano w wodzie, by tkanina się spilśniła i stała gęsta.
- Wielu sukienników przybywających do Polski było protestantami – stąd kościoły ewangelickie w dawnych miastach sukienniczych.
Z dziećmi
Warsztaty tkackie w Mieście Tkaczy w Zgierzu pozwalają dzieciom spróbować pracy na krośnie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok – muzea i domy tkaczy są dostępne niezależnie od pogody.
W okolicy
- Rawicz – rynek, ratusz i wały.
- Leszno – rynek i Komeński.
- Zgierz – Miasto Tkaczy.
- Ozorków – miasto sukienników.
- Brzeziny – miasto krawców.
- Michałowo – osada sukienników.
- Bielsko-Biała – mały Wiedeń.
- Łódź – Manufaktura i EC1.
- Pałace i wille fabrykantów.
Gdzie spać
W Łodzi, Lesznie i Bielsku-Białej działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Mieczysaw, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Paweł Schmidt, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 19.11.2026





