Sosnowica – dworek Kościuszki i park
Dworek, w którym młody Tadeusz Kościuszko uczył córki hetmana, park, który sam przekształcił, i historia miłości, która skończyła się wyjazdem do Ameryki – Sosnowica to romantyczny zakątek Polesia Lubelskiego.
Fot. Ar2rek, CC BY-SA 3.0 pl
Sosnowica to wieś licząca ok. 650 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie parczewskim, położona na Równinie Łęczyńsko-Włodawskiej, nad rzeczką Piwonią, dopływem Tyśmienicy. Przez prawie półtora wieku była miastem, a jej nazwa łączy się z rodem Sosnowskich i z jednym z najbardziej znanych epizodów w życiu Tadeusza Kościuszki.
Historia
Pierwsze wzmianki o Sosnowicy pochodzą z lat 40. XV wieku. Miejscowość należała do rodu Sosnowskich herbu Nałęcz. W 1685 roku król Jan III Sobieski, na prośbę Oktawiana Sosnowskiego, nadał jej prawa miejskie. Sosnowica utraciła je w 1822 roku i od tego czasu pozostaje wsią. W latach 1975–1998 należała do województwa chełmskiego.
Kościuszko w Sosnowicy
W 1775 roku, po powrocie z Francji, do Sosnowicy przybył młody Tadeusz Kościuszko. Został nauczycielem córek hetmana polnego litewskiego Józefa Sylwestra Sosnowskiego – Katarzyny i Ludwiki. Uczył je m.in. rysunku, a przy okazji przekształcił stary park w nowoczesny ogród. Zakochał się w Ludwice, ale hetman nie zgodził się na małżeństwo z ubogim szlachcicem. Próba wspólnej ucieczki się nie powiodła, a Kościuszko wkrótce wyjechał do Ameryki Północnej, gdzie walczył o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
Dworek i park
Najważniejszą pamiątką tamtych czasów jest dworek Kościuszki, wpisany do rejestru zabytków. W Sosnowicy zachował się też zespół pałacowo-parkowy – spacer po parku pozwala wyobrazić sobie, jak wyglądał ogród zaprojektowany przez przyszłego naczelnika. Dziś w miejscowości ma siedzibę Nadleśnictwo Parczew.
Kościół i cerkiew
W Sosnowicy stoi kościół Trójcy Świętej oraz cerkiew św. Apostołów Piotra i Pawła z cmentarzem prawosławnym. Obie świątynie przypominają, że Polesie Lubelskie było od wieków pograniczem kultur i wyznań.
Okolica
Sosnowica leży na skraju Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego i niedaleko Poleskiego Parku Narodowego z kładkami przez torfowiska. Na zachodzie leży Parczew – miasto sejmów jagiellońskich, a na północnym wschodzie Włodawa nad Bugiem z zespołem synagogalnym.
Plan wizyty
- Rano dworek Kościuszki i park.
- Przed południem kościół i cerkiew.
- Po południu Poleski Park Narodowy albo jeziora Pojezierza.
Ciekawostki
- Historia miłości Kościuszki i Ludwiki Sosnowskiej stała się tematem wielu opowieści i utworów literackich.
- Na zdjęciu z początku XX wieku zachowała się chłopska banderia witająca w Sosnowicy biskupa lubelskiego.
Z dziećmi
Opowieść o młodym Kościuszce, który uczył rysunku i projektował park, a potem walczył w Ameryce, zaciekawi dzieci i pozwoli zobaczyć bohatera z innej strony.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, gdy park jest zielony.
Jak dojechać
Sosnowica leży ok. 20 km na południowy wschód od Parczewa i ok. 60 km na północny wschód od Lublina; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Parczew – miasto sejmów jagiellońskich.
- Ostrów Lubelski – Jezioro Miejskie.
- Poleski Park Narodowy.
- Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie.
- Włodawa – trójkąt trzech kultur.
- Szlakiem Tadeusza Kościuszki.
Gdzie spać
W okolicy Sosnowicy i nad jeziorami Pojezierza działają agroturystyki i ośrodki – zobacz noclegi. Więcej rezydencji: kategoria Pałace i dwory.
Galeria zdjęć

Fot. Ar2rek, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Fodzi, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Fodzi, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Fallaner, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026




