Ryki – pałac Poniatowskiego i stolica karpi
Pałac, w którym rezydował ojciec ostatniego króla Polski, neogotycki kościół wielkiego architekta świątyń i stawy, dzięki którym miasto nazywano stolicą karpi – Ryki to dobry przystanek przy trasie S17 z Warszawy do Lublina.
Fot. Bartek z Polski, CC0
Ryki to miasto liczące ok. 9,5 tysiąca mieszkańców, położone w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, przy granicy z Mazowszem. Leżą nad rzeką Zalesianką, dopływem Wieprza, w południowej części Wysoczyzny Żelechowskiej – ok. 100 km od Warszawy i 64 km od Lublina. Większość podróżnych mija je drogą ekspresową S17, ale warto zjechać, by zobaczyć pałac, neogotycki kościół i stary cmentarz.
Historia
Ryki wzmiankowano w 1424 roku jako wieś królewską „Riki”. W 1585 roku utworzono starostwo ryckie z siedzibą w Rykach, a w 1759 roku starostą został Stanisław Poniatowski – ojciec króla Stanisława Augusta. W 1782 roku Ryki otrzymały prawa miejskie, a w 1793 roku przeniesiono tu ze Stężycy sądy grodzki i ziemski. Miasto utraciło prawa w 1810 roku i odzyskało je dopiero w 1957 roku, rok po utworzeniu powiatu ryckiego.
Pałac Poniatowskiego
Pałac z XVIII wieku był rezydencją starosty Stanisława Poniatowskiego. Otacza go park, a dziś mieści się w nim Centrum Kultury i Sportu z kinem i kawiarnią. Na skwerze po nieistniejącym kościele św. Jakuba stoi figura Chrystusa Frasobliwego z XVIII wieku oraz głaz z tablicą, która upamiętnia dawną świątynię i spoczywające w niej prochy Stanisława Poniatowskiego.
Kościół Najświętszego Zbawiciela
Neogotycki kościół Najświętszego Zbawiciela zbudowano w latach 1908–1914 według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego – jednego z najważniejszych architektów kościołów w Królestwie Polskim. Strzelista ceglana świątynia dominuje nad miastem, a w jej wnętrzu znajduje się obraz Leona Wyczółkowskiego.
Stolica karpi
W 1836 roku dobra ryckie kupił od Skarbu Państwa Jan Nepomucen Jezierski. W latach 1836–1843 założył w okolicy 31 stawów hodowlanych, a Ryki zaczęto nazywać stolicą karpi. Tradycja rybacka przetrwała w krajobrazie okolicy – stawy i podmokłe łąki są dziś także ostoją ptaków.
Sztetl i pamięć
W 1842 roku powstała w Rykach samodzielna gmina żydowska – miasto stało się ważnym ośrodkiem chasydyzmu. Na początku XX wieku Żydzi stanowili ogromną większość mieszkańców. W marcu 1941 roku Niemcy utworzyli tu getto dla ok. 3500 osób, zlikwidowane w maju 1942 roku – część więźniów wywieziono do Sobiboru, a później większość do Treblinki. Pozostał cmentarz żydowski i budynek synagogi z połowy XIX wieku.
Stary cmentarz
Na starym cmentarzu z XIX wieku spoczywają m.in. powstańcy styczniowi. Spacer między nagrobkami to dobry sposób, by poznać dzieje miasta i jego mieszkańców.
Plan wizyty
- Rano pałac i park.
- Przed południem kościół Najświętszego Zbawiciela i skwer po kościele św. Jakuba.
- Po południu Dęblin z twierdzą albo Stężyca nad Wisłą.
Ciekawostki
- W 1976 roku uruchomiono w Rykach zakład Horteksu, jeden z największych tego typu w kraju.
- W mieście stoi maszt nadawczy o wysokości 210 metrów – widoczny z daleka w płaskim krajobrazie.
Z dziećmi
Spacer po parku pałacowym i opowieść o tym, jak Ryki stały się stolicą karpi, zainteresują dzieci; latem warto trafić na Sobótkę nad Wieprzem.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; latem odbywają się Dni Ryk.
Jak dojechać
Ryki leżą przy drodze ekspresowej S17 i linii kolejowej z Warszawy do Lublina; łatwo dojechać samochodem i pociągiem.
W okolicy
- Dęblin – twierdza i forty.
- Stężyca – dawne miasto królewskie.
- Żelechów – wielki rynek.
- Kock – pałac Jabłonowskiej.
- Józef Pius Dziekoński – architekt kościołów.
- Stawy rybne i kraina karpia.
Gdzie spać
W Rykach i Dęblinie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Bartek z Polski, CC0

Fot. MOs810, CC BY 4.0
Opublikowano: 20.11.2026



