Korytnica – dwór Łuniewskich i Anioł Śmierci
Kościół z epitafium dłuta Konstantego Laszczki, dwór, w którym gościli Prus i Kraszewski, i nagrobna rzeźba nazywana Aniołem Śmierci – Korytnica to mało znana perła wschodniego Mazowsza.
Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl
Korytnica to wieś licząca ok. 600 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie węgrowskim, położona na Wysoczyźnie Kałuszyńskiej, nad rzeczką Korycianką. Choć to niewielka miejscowość, ma bogatą historię ziemiańską i zaskakujące pamiątki związane z literaturą i sztuką.
Historia
Pierwsza wzmianka o Korytnicy pochodzi z 1419 roku, gdy książę Janusz I Starszy nadał tu ziemię rycerzowi Piotrowi z Lisowa. W XVI wieku była wsią królewską w ziemi liwskiej, a od XVII do połowy XIX wieku – siedzibą osobnego starostwa. Kolejnymi właścicielami byli m.in. szambelan Szymon de Cortielli, Ignacy Sobieski i hrabia Adam Ronikier, który produkował tu ser limburski, nazywany ronikierowskim.
Dwór Łuniewskich
W latach 1874–1902 majątek należał do Tymoteusza Łuniewskiego – etnografa i agronoma. W jego dworze z końca XIX wieku bywali Bolesław Prus i Józef Ignacy Kraszewski. W okolicy badania etnograficzne prowadzili też Zygmunt Gloger, Jan Karłowicz i kompozytor Zygmunt Noskowski. Na początku XX wieku majątek przejęli Holder-Eggerowie – Maria Holder-Eggerowa była posłanką na Sejm II Rzeczypospolitej.
Kościół św. Wawrzyńca
Parafię erygowano ok. 1427 roku. Obecny neoklasycystyczny kościół św. Wawrzyńca wzniesiono w latach 1876–1880 według projektu Bolesława Pawła Podczaszyńskiego i Bronisława Brodzic-Żochowskiego. We wnętrzu znajdują się epitafia, w tym jedno autorstwa Konstantego Laszczki – jednego z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy przełomu XIX i XX wieku.
Anioł Śmierci
Na cmentarzu zachowały się figury nagrobne – Karola Łuniewskiego z końca XIX wieku i Aleksandry Holder-Eggerówny, nazywana „Aniołem Śmierci”, dłuta Bartłomieja Mazurka. Rzeźba należy do najciekawszych zabytków sztuki sepulkralnej na wschodnim Mazowszu. We wsi stoją też organistówka i dawny dom parafialny z ochronką, nazywany żartobliwie „Watykanem”.
Ziemia liwska
Korytnica leżała w dawnej ziemi liwskiej – krainie wokół zamku w Liwie, który strzegł granicy Mazowsza z Litwą. Okolica to rolniczy, pagórkowaty krajobraz Wysoczyzny Kałuszyńskiej z polami, zagajnikami i dolinami małych rzek. Dobrze jest połączyć wizytę w Korytnicy z Liwem, Węgrowem i doliną Liwca – razem tworzą ciekawą trasę po wschodnim Mazowszu, pełną dworów, kościołów i pamiątek dawnej historii.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Wawrzyńca z epitafiami.
- Przed południem cmentarz z Aniołem Śmierci i dwór Łuniewskich.
- Po południu Liw z zamkiem albo Węgrów.
Ciekawostki
- Według lokalnych źródeł w 2025 roku Korytnica obchodziła 600-lecie istnienia.
- Ser ronikierowski z Korytnicy był w XIX wieku znanym przysmakiem.
Z dziećmi
Szukanie anielskich rzeźb na cmentarzu i opowieść o serze, który wyrabiano we dworze, zaciekawią dzieci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Korytnica leży na Wysoczyźnie Kałuszyńskiej, ok. 12 km na zachód od Węgrowa; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Liw – zamek i lustro Twardowskiego w Węgrowie.
- Jadów – Sanktuarium Krzyża Świętego.
- Łochów – pałac nad Liwcem.
- Kałuszyn – pole bitwy 1939 i sztetl.
- Ziemia sokołowsko-węgrowska.
- Śladami pisarzy – literacka Polska.
Gdzie spać
W okolicy Korytnicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Węgrowie i Łochowie – zobacz noclegi. Więcej rezydencji: kategoria Pałace i dwory.
Galeria zdjęć

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 20.11.2026




