Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Najstarsze pomniki w Polsce – przewodnik

Kamienny słup drogowy z XII wieku, kolumna na pamiątkę narodzin króla i pierwszy świecki pomnik hetmana – przewodnik po najstarszych pomnikach i znakach pamięci w Polsce.

Fot. Hubert Śmietanka, CC BY 2.5

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

Pomniki to nie tylko ozdoby placów – to świadectwa tego, co dawni mieszkańcy chcieli zachować w pamięci. W Polsce przez stulecia dominowały pomniki religijne – krzyże, figury świętych i kapliczki. Świeckie pomniki władców i bohaterów pojawiły się później i są dziś cennymi zabytkami. Ten przewodnik prowadzi do najstarszych z nich.

Słup koniński – 1151

W centrum Konina, przed kościołem św. Bartłomieja, stoi kamienny słup drogowy z 1151 roku – uważany za najstarszy znak drogowy w Polsce. Wyznaczał połowę drogi między Kruszwicą a Kaliszem i ma wyrytą łacińską inskrypcję. To jeden z najstarszych zabytków epigrafiki w Polsce.

Kolumna w Kozienicach – 1518

W parku pałacowym w Kozienicach stoi kolumna wystawiona w 1518 roku na pamiątkę narodzin króla Zygmunta I Starego, który przyszedł tu na świat w 1467 roku. Uchodzi za najstarszy świecki pomnik w Polsce.

Kolumna Zygmunta w Warszawie – 1644

Na placu Zamkowym w Warszawie stoi Kolumna Zygmunta III Wazy, wzniesiona w 1644 roku przez jego syna, Władysława IV. To jeden z symboli stolicy – król, który przeniósł dwór z Krakowa do Warszawy, spogląda na Stare Miasto z wysokości kilkunastu metrów. Zniszczona w 1944 roku, została odbudowana po wojnie.

Pomnik Czarnieckiego w Tykocinie

Na rynku w Tykocinie stoi pomnik hetmana Stefana Czarnieckiego, ufundowany w XVIII wieku przez Jana Klemensa Branickiego. To jeden z najstarszych świeckich pomników w Polsce poświęconych bohaterowi narodowemu – barokowa figura hetmana z buławą stoi na wysokim cokole.

Pomniki czasów zaborów

W XIX i na początku XX wieku pomniki stały się formą podtrzymywania pamięci narodowej. W Krakowie w 1898 roku odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza na Rynku Głównym, a w 1910 roku pomnik Grunwaldzki, ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego. W Toruniu od 1853 roku stoi pomnik Mikołaja Kopernika przy ratuszu.

Jak zwiedzać

  • Kozienice łatwo połączyć z Puszczą Kozienicką, a Konin – z Licheniem.
  • Warszawę, Kraków i Toruń zwiedza się przy okazji wizyt w tych miastach.
  • Tykocin warto odwiedzić podczas wycieczki po Podlasiu.

Ciekawostki

  • W średniowieczu najczęściej stawiano krzyże pokutne i kamienne słupy graniczne – niektóre zachowały się do dziś.
  • Wiele pomników zniszczono w czasie wojen, a odbudowane kopie często zawierają oryginalne fragmenty.

Z dziećmi

Szukanie inskrypcji na dawnych pomnikach i opowieść o królach i bohaterach to ciekawa lekcja historii w terenie.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok.

W okolicy

Gdzie spać

W Warszawie, Krakowie, Toruniu i Koninie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Kozienice — Pałac w Kozienicach
Kozienice — Pałac w Kozienicach
Fot. Hubert Śmietanka, CC BY 2.5
Konin — Gosławice, mury zamkowe
Konin — Gosławice, mury zamkowe
Fot. Jerzy Strzelecki, CC BY-SA 3.0
Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Warszawa — Royal Castle Tower and St John's Cathedral, Warsaw Skyline. Warsaw is the capital and larg
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0
Tykocin — Mały Rynek, the Little Square in Tykocin, Poland, on Piłsudskiego Street, in winter 2006.
Tykocin — Mały Rynek, the Little Square in Tykocin, Poland, on Piłsudskiego Street, in winter 2006.
Fot. Krzysztof Popławski, Public domain
Kraków w dwa dni — Wawel Castle and Cathedral over Vistula river in Kraków
Kraków w dwa dni — Wawel Castle and Cathedral over Vistula river in Kraków
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 500 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Polscy nobliści – miejsca – przewodnik
Miasta i starówki

Polscy nobliści – miejsca – przewodnik

Kamienica na warszawskim Nowym Mieście, w której urodziła się dwukrotna noblistka, pałacyk w lesie podarowany pisarzowi przez rodaków, wieś z „Chłopów…

2–5 dni
Zamki biskupie w Polsce
Zamki i twierdze

Zamki biskupie w Polsce

Gotyckie warownie książąt-biskupów Warmii, ruiny strażnic na wzgórzach Świętokrzyskiego, zamek na wyspie nad Narwią i barokowe pałace prymasów – przew…

2–5 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni