Najstarsze pomniki w Polsce – przewodnik
Kamienny słup drogowy z XII wieku, kolumna na pamiątkę narodzin króla i pierwszy świecki pomnik hetmana – przewodnik po najstarszych pomnikach i znakach pamięci w Polsce.
Fot. Hubert Śmietanka, CC BY 2.5
Pomniki to nie tylko ozdoby placów – to świadectwa tego, co dawni mieszkańcy chcieli zachować w pamięci. W Polsce przez stulecia dominowały pomniki religijne – krzyże, figury świętych i kapliczki. Świeckie pomniki władców i bohaterów pojawiły się później i są dziś cennymi zabytkami. Ten przewodnik prowadzi do najstarszych z nich.
Słup koniński – 1151
W centrum Konina, przed kościołem św. Bartłomieja, stoi kamienny słup drogowy z 1151 roku – uważany za najstarszy znak drogowy w Polsce. Wyznaczał połowę drogi między Kruszwicą a Kaliszem i ma wyrytą łacińską inskrypcję. To jeden z najstarszych zabytków epigrafiki w Polsce.
Kolumna w Kozienicach – 1518
W parku pałacowym w Kozienicach stoi kolumna wystawiona w 1518 roku na pamiątkę narodzin króla Zygmunta I Starego, który przyszedł tu na świat w 1467 roku. Uchodzi za najstarszy świecki pomnik w Polsce.
Kolumna Zygmunta w Warszawie – 1644
Na placu Zamkowym w Warszawie stoi Kolumna Zygmunta III Wazy, wzniesiona w 1644 roku przez jego syna, Władysława IV. To jeden z symboli stolicy – król, który przeniósł dwór z Krakowa do Warszawy, spogląda na Stare Miasto z wysokości kilkunastu metrów. Zniszczona w 1944 roku, została odbudowana po wojnie.
Pomnik Czarnieckiego w Tykocinie
Na rynku w Tykocinie stoi pomnik hetmana Stefana Czarnieckiego, ufundowany w XVIII wieku przez Jana Klemensa Branickiego. To jeden z najstarszych świeckich pomników w Polsce poświęconych bohaterowi narodowemu – barokowa figura hetmana z buławą stoi na wysokim cokole.
Pomniki czasów zaborów
W XIX i na początku XX wieku pomniki stały się formą podtrzymywania pamięci narodowej. W Krakowie w 1898 roku odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza na Rynku Głównym, a w 1910 roku pomnik Grunwaldzki, ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego. W Toruniu od 1853 roku stoi pomnik Mikołaja Kopernika przy ratuszu.
Jak zwiedzać
- Kozienice łatwo połączyć z Puszczą Kozienicką, a Konin – z Licheniem.
- Warszawę, Kraków i Toruń zwiedza się przy okazji wizyt w tych miastach.
- Tykocin warto odwiedzić podczas wycieczki po Podlasiu.
Ciekawostki
- W średniowieczu najczęściej stawiano krzyże pokutne i kamienne słupy graniczne – niektóre zachowały się do dziś.
- Wiele pomników zniszczono w czasie wojen, a odbudowane kopie często zawierają oryginalne fragmenty.
Z dziećmi
Szukanie inskrypcji na dawnych pomnikach i opowieść o królach i bohaterach to ciekawa lekcja historii w terenie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
W okolicy
- Kozienice – kolumna Zygmunta Starego.
- Ziemia konińska – przewodnik.
- Warszawa – Stare Miasto i Zamek Królewski.
- Tykocin – rynek, synagoga i zamek.
- Kraków w dwa dni.
- Toruń – gotyk i pierniki.
- Hetmani Rzeczypospolitej – śladami wodzów.
Gdzie spać
W Warszawie, Krakowie, Toruniu i Koninie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Hubert Śmietanka, CC BY 2.5

Fot. Jerzy Strzelecki, CC BY-SA 3.0

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

Fot. Krzysztof Popławski, Public domain

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





