Przejdź do treści
Zamki i twierdze Ciekawe miejsca

Hetmani Rzeczypospolitej – śladami wodzów – przewodnik

Wodzowie, którzy wygrywali bitwy z Tatarami, Szwedami i Moskwą, a w czasie pokoju budowali miasta, pałace i świątynie – przewodnik po miejscach związanych z hetmanami Rzeczypospolitej.

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0

czas: 2–7 dnitrudność: łatwa

Hetman był w dawnej Rzeczypospolitej najwyższym dowódcą wojska. Korona i Litwa miały po dwóch hetmanów – wielkiego i polnego – mianowanych dożywotnio przez króla. Hetmani dowodzili w wojnach z Tatarami, Turcją, Moskwą i Szwecją, a ich władza i bogactwo pozwalały fundować miasta, rezydencje i kościoły. Po wielu z nich zostały zabytki, które można odwiedzić do dziś. Ten przewodnik prowadzi szlakiem najsłynniejszych hetmanów koronnych.

Jan Tarnowski – Tarnów

Jan Tarnowski (1488–1561), hetman wielki koronny, zwycięzca spod Obertyna w 1531 roku, był też autorem traktatu o sztuce wojennej. Jego ród związany był z Tarnowem. W tutejszej katedrze zachowały się wspaniałe renesansowe nagrobki Tarnowskich i Ostrogskich, należące do najwybitniejszych dzieł rzeźby renesansowej w Polsce. Nad miastem wznosi się Góra św. Marcina z ruinami zamku rodu.

Jan Zamoyski – Zamość

Jan Zamoyski (1542–1605) był kanclerzem i hetmanem wielkim koronnym, jednym z najpotężniejszych ludzi w państwie. Jego największym dziełem jest Zamość – „miasto idealne” zaprojektowane przez Bernarda Morando, wpisane na listę UNESCO. Zamoyski założył też w Zamościu akademię. O rodzie przypomina również pałac w Kozłówce, należący do jego potomków.

Stanisław Koniecpolski – Koniecpol

Stanisław Koniecpolski (1591–1646), hetman wielki koronny, rozgromił Tatarów pod Ochmatowem w 1644 roku i walczył ze Szwedami w Prusach. W rodzinnym Koniecpolu nad Pilicą ufundował wczesnobarokowy kościół Świętej Trójcy z lat 1633–1640. W Warszawie zbudował pałac, który dziś znamy jako Pałac Prezydencki.

Stefan Czarniecki – Tykocin

Stefan Czarniecki (1599–1665) to bohater wojny ze Szwedami – jego imię pojawia się w „Mazurku Dąbrowskiego”. Buławę hetmana polnego koronnego otrzymał tuż przed śmiercią. Na rynku w Tykocinie stoi jego pomnik, ufundowany w XVIII wieku przez Jana Klemensa Branickiego – jeden z najstarszych świeckich pomników w Polsce.

Jan III Sobieski – Wilanów

Jan Sobieski, zanim został królem, był hetmanem wielkim koronnym – w 1673 roku zwyciężył Turków pod Chocimiem. Jako król w 1683 roku poprowadził odsiecz Wiednia. Jego ulubioną rezydencją był Wilanów pod Warszawą – barokowy pałac, dziś jedno z najważniejszych muzeów w Polsce.

Jan Klemens Branicki – Białystok

Jan Klemens Branicki (1689–1771), hetman wielki koronny, przebudował pałac w Białymstoku w rezydencję nazywaną „Wersalem Podlasia”. Wokół pałacu powstały ogrody francuskie, a miasto rozwijało się jako jego siedziba. W 1764 roku Branicki ubiegał się nawet o koronę, ale przegrał ze Stanisławem Augustem Poniatowskim.

Jak zwiedzać

  • Małopolska i Lubelszczyzna – Tarnów i Zamość można połączyć w kilkudniową trasę.
  • Mazowsze i Podlasie – Wilanów, Tykocin i Białystok leżą na jednej trasie.
  • Pilica – Koniecpol to dobry przystanek w drodze z Częstochowy do Kielc.

Ciekawostki

  • Symbolem władzy hetmana była buława – ozdobna maczuga, często bogato zdobiona.
  • Hetman wielki koronny był jednym z najważniejszych urzędników w państwie, a jego urząd był dożywotni.

Z dziećmi

Zamość z bastionami, Wilanów z ogrodami i pomnik w Tykocinie to miejsca, gdzie łatwo opowiedzieć dzieciom o dawnych wodzach.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; ogrody w Wilanowie i Białymstoku najpiękniejsze są od maja do września.

W okolicy

Gdzie spać

W Zamościu, Tarnowie, Warszawie i Białymstoku działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej zamków i twierdz: kategoria Zamki i twierdze.

Galeria zdjęć

Tarnów — Market Square with the City Hall in Tarnów
Tarnów — Market Square with the City Hall in Tarnów
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 3.0
Zamość i Roztocze — Houses on market place in Zamość in the evening
Zamość i Roztocze — Houses on market place in Zamość in the evening
Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0
Koniecpol — Koniecpol, Pałac w Koniecpolu
Koniecpol — Koniecpol, Pałac w Koniecpolu
Fot. Elmirka m, CC BY 3.0
Tykocin — Mały Rynek, the Little Square in Tykocin, Poland, on Piłsudskiego Street, in winter 2006.
Tykocin — Mały Rynek, the Little Square in Tykocin, Poland, on Piłsudskiego Street, in winter 2006.
Fot. Krzysztof Popławski, Public domain
Wilanów — Warsaw is the capital and largest city of Poland . The metropolis stands on the River Vist
Wilanów — Warsaw is the capital and largest city of Poland . The metropolis stands on the River Vist
Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 500 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Śladami Henryka Sienkiewicza – przewodnik
Pałace i dwory

Śladami Henryka Sienkiewicza – przewodnik

Dwór, w którym się urodził, pałacyk podarowany przez rodaków i miejsca opisane w „Potopie” – przewodnik po Polsce śladami Henryka Sienkiewicza, pierws…

2–5 dni
Potoccy – śladami rodu – przewodnik
Pałace i dwory

Potoccy – śladami rodu – przewodnik

Zamek z setką powozów, rokokowy pałac na Podlasiu, rezydencja, w której otwarto jedno z pierwszych publicznych muzeów w Polsce, i park zdrojowy pod Kr…

2–5 dni

Więcej: Zamki i twierdze

Więcej →