Brzeziny – miasto krawców pod Łodzią
Miasto, które szyło ubrania dla całego Królestwa Polskiego, gotycki kościół z renesansową kaplicą, drewniany kościółek św. Anny i dolina Mrożycy – Brzeziny to ciekawa wycieczka na skraj Wzniesień Łódzkich.
Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl
Brzeziny to miasto liczące ok. 12 tysięcy mieszkańców, położone ok. 20 km na wschód od Łodzi, w dolinie rzeki Mrożycy, w pobliżu Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Należą do najstarszych miast regionu – parafia istniała tu już przed 1139 rokiem, a status miasta potwierdzają dokumenty z XIV wieku. Przez stulecia Brzeziny słynęły z rzemiosła, a w XIX wieku stały się prawdziwą stolicą krawiectwa.
Historia
Pierwszy dokument potwierdzający miejski charakter Brzezin pochodzi z 1332 roku, a prawa miejskie potwierdził Kazimierz Wielki w 1364 roku. Od drugiej połowy XV wieku miasto przez ok. 330 lat należało do rodu Lasockich. Od połowy XV do początku XVII wieku działało tu ok. 300 warsztatów – Brzeziny były ważnym ośrodkiem sukiennictwa, krawiectwa i piwowarstwa, liczyły ponad 2,5 tysiąca mieszkańców i miały zamek, siedzibę kasztelanii.
Stolica krawiectwa
Po okresie upadku w czasach zaborów miasto odrodziło się w latach 70. XIX wieku dzięki produkcji odzieży. Brzeziny stały się największym ośrodkiem chałupniczego krawiectwa w Królestwie Polskim – szyte tu ubrania sprzedawano daleko poza regionem. Liczba mieszkańców wzrosła z ok. 6 tysięcy w 1885 roku do ok. 18 tysięcy przed I wojną światową. Tradycję krawiecką przybliża dział krawiectwa w Muzeum Regionalnym.
Kościoły
Najstarszą świątynią jest gotycki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, ufundowany w 1321 roku i wzniesiony w XIV wieku, z renesansową kaplicą Lasockich z 1534 roku. Na uwagę zasługuje drewniany kościół św. Anny z 1719 roku, dobudowany do kaplicy z 1616 roku. W mieście stoją także kościół i klasztor reformatów z XVIII wieku oraz barokowy kościół Świętego Ducha, ufundowany w 1737 roku przez Józefa Lasockiego dla bernardynek.
Wojny i pamięć
W czasie operacji łódzkiej w 1914 roku pod Brzezinami toczyły się zacięte walki, a miasto zostało mocno zniszczone. Brzeziny zamieszkiwała liczna społeczność żydowska – w czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli tu getto, zlikwidowane w maju 1942 roku, a dawną synagogę zniszczyli. Pamiątką jest zabytkowy cmentarz żydowski. Po wojnie ok. 60 procent zabudowy było zniszczone lub uszkodzone.
Ludzie
Z Brzezinami związani byli m.in. ariański pisarz Grzegorz Paweł z Brzezin, kronikarz Maciej Stryjkowski, który uczył się w tutejszej szkole, filozof Adam Burski, rektor Akademii Zamojskiej, a w czasach współczesnych – aktor Zbigniew Zamachowski.
Plan wizyty
- Rano kościół Podwyższenia Krzyża i rynek.
- Przed południem kościół św. Anny i klasztor reformatów.
- Po południu Muzeum Regionalne i spacer po parku nad Mrożycą.
Ciekawostki
- W 1937 roku w powiecie brzezińskim działało 649 warsztatów krawieckich.
- W czasie okupacji Niemcy zmienili nazwę miasta na „Löwenstadt”.
Z dziećmi
Park miejski ze stawem na Mrożycy i pobliskie trasy we Wzniesieniach Łódzkich to dobry pomysł na rodzinny spacer. Kilkanaście kilometrów dalej leży Rogów z arboretum i kolejką wąskotorową.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, łącząc Brzeziny z wycieczką do Łodzi i na Wzniesienia Łódzkie.
Jak dojechać
Brzeziny leżą przy drodze krajowej nr 72 z Łodzi do Rawy Mazowieckiej, ok. pół godziny jazdy od centrum Łodzi.
W okolicy
- Rogów – arboretum i kolej wąskotorowa.
- Łódź – Piotrkowska i murale.
- Łódź – Manufaktura i EC1.
- Zgierz – miasto tkaczy.
- Skierniewice – pałac prymasowski.
- Polska włókiennicza – śladami tkaczy.
- Arianie – Bracia Polscy.
- Stryków – miasteczko Stryjkowskiego i Breitbarta.
Gdzie spać
W Brzezinach działają pensjonaty, a duży wybór hoteli jest w Łodzi – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Takasamarasa, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Paweł Schmidt, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 19.11.2026




