Przejdź do treści
Z dziećmi Ciekawe miejsca

Miasta kolejowe Polski – przewodnik

Wsie, które zamieniły się w miasta dzięki stacji kolejowej, parowozy wciąż wyjeżdżające na tory i dworce z czasów pierwszych linii – przewodnik po miastach, którym tożsamość dała kolej.

Fot. Smiley.toerist, CC BY-SA 4.0

czas: 1–7 dnitrudność: łatwa

W XIX wieku kolej zmieniła mapę Polski. Tam, gdzie krzyżowały się linie kolejowe, powstawały warsztaty, parowozownie i osiedla kolejarzy – a z małych wsi wyrastały miasta. Wiele z nich do dziś żyje z kolei lub pielęgnuje pamięć o niej. To dobry cel dla miłośników techniki i rodzin z dziećmi, które uwielbiają pociągi.

Krzyż Wielkopolski – Kolej Wschodnia

Krzyż Wielkopolski wyrósł przy Kolei Wschodniej – pruskiej linii łączącej Berlin z Królewcem. W XIX wieku powstał tu ważny węzeł kolejowy, a osada zamieniła się w miasto kolejarzy. Do dziś Krzyż jest jedną z ważniejszych stacji w zachodniej Polsce, a w mieście zachowały się zabudowania kolejowe z tamtych czasów.

Jabłonowo Pomorskie

Jabłonowo Pomorskie na ziemi chełmińskiej powstało z wsi Sadlinki, przy której w 1871 roku otwarto stację na linii z Torunia. Wokół stacji wyrosło miasto z kamienicami kolejarzy i kupców, wieżą wodną i ceglanym mostem kolejowym. W pobliżu stoi pałac Narzymskich z parkiem.

Skarżysko-Kamienna

Skarżysko-Kamienna powstało z połączenia kilku osad przemysłowych, a kolej uczyniła z niego ważny węzeł na trasie z Warszawy do Krakowa. W mieście działa Muzeum im. Orła Białego z kolekcją sprzętu wojskowego na świeżym powietrzu, a w pobliżu – sanktuarium Ostrobramskie.

Zbąszyń – stacja graniczna

W okresie międzywojennym Zbąszyń był stacją graniczną na linii Berlin–Warszawa. Tu pociągi zatrzymywały się na kontrolę celną, a miasteczko żyło z ruchu granicznego. Jesienią 1938 roku przez Zbąszyń przechodziły tysiące Żydów wydalonych z Niemiec.

Wolsztyn i Kościerzyna – muzea w ruchu

W Wolsztynie działa parowozownia, z której wciąż wyjeżdżają lokomotywy parowe – to jedno z ostatnich takich miejsc w Europie. W Kościerzynie na Kaszubach działa Muzeum Kolejnictwa z bogatą kolekcją parowozów, wagonów i urządzeń kolejowych na terenie dawnej stacji.

Jak zwiedzać

  • Najlepiej przyjechać… pociągiem – większość opisanych miast ma bezpośrednie połączenia kolejowe.
  • Sprawdź terminy parad i dni otwartych parowozowni – odbywają się zwykle w sezonie letnim.
  • W wielu muzeach kolejowych dzieci mogą wejść do kabiny maszynisty.

Ciekawostki

  • W XIX wieku nazwy wielu stacji nadawano od pobliskich majątków – stąd zmiany nazw miast kolejowych.
  • Wieże wodne przy stacjach służyły do napełniania parowozów wodą.

Z dziećmi

Wizyta w parowozowni, wejście do kabiny lokomotywy i przejazd pociągiem retro to atrakcje, które dzieci zapamiętają na długo.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; latem odbywają się parady parowozów i przejazdy pociągów retro.

W okolicy

Gdzie spać

W miastach kolejowych działają hotele i pensjonaty, często blisko dworców – zobacz noclegi. Więcej pomysłów: kategoria Z dziećmi.

Galeria zdjęć

Krzyż Wielkopolski — Station Krzyz Wielkopolski in Polen
Krzyż Wielkopolski — Station Krzyz Wielkopolski in Polen
Fot. Smiley.toerist, CC BY-SA 4.0
Jabłonowo Pomorskie — Jabłonowo-Zamek, pałac Narzymskich, obecnie dom generalny Zgromadzenia Sióstr Pasterek od
Jabłonowo Pomorskie — Jabłonowo-Zamek, pałac Narzymskich, obecnie dom generalny Zgromadzenia Sióstr Pasterek od
Fot. 1bumer, CC BY-SA 4.0
Skarżysko-Kamienna — Parowóz wąskotorowy, producent Orenstein & Koppel, Berlin-Drewitz, 1921, nr fabr. 7899, sz
Skarżysko-Kamienna — Parowóz wąskotorowy, producent Orenstein & Koppel, Berlin-Drewitz, 1921, nr fabr. 7899, sz
Fot. bonczek_hydroforgroup, CC BY-SA 2.0
Zbąszyń — .......Umieszczona tuż nad brzegiem Obry rzeźba przedstawia Karola Wojtyłę siedzącego w ka
Zbąszyń — .......Umieszczona tuż nad brzegiem Obry rzeźba przedstawia Karola Wojtyłę siedzącego w ka
Fot. Festung, CC BY-SA 3.0
Wolsztyn — Parowozownia w Wolsztynie widziana z węglarki jednej z lokomotyw.
Wolsztyn — Parowozownia w Wolsztynie widziana z węglarki jednej z lokomotyw.
Fot. Petroniusz, CC BY-SA 3.0

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 500 km

Pokaż wszystkie (400) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Wyspy w Polsce – przewodnik
Parki narodowe i przyroda

Wyspy w Polsce – przewodnik

Morskie wyspy z klifami i żubrami, wyspa na jeziorze z ruinami pierwszego pałacu Piastów, miejskie wyspy z katedrami i bulwarami, pałace odbijające si…

1 dzień
Trzemeszno – bazylika i jezioro
Miasta i starówki

Trzemeszno – bazylika i jezioro

Bazylika z malowanym sklepieniem opowiadającym dzieje relikwii św. Wojciecha, ślady jednego z najstarszych klasztorów w Polsce i miasteczko, z którego…

1–2 godziny

Więcej: Z dziećmi

Więcej →