Mariawici – świątynia w Płocku i ślady – przewodnik
Polski Kościół, który narodził się w Płocku pod koniec XIX wieku, neogotycka katedra z monstrancją na kopule i wspólnoty w miasteczkach ziemi łódzkiej – przewodnik po śladach mariawitów.
Mariawici to wyznanie, które narodziło się na ziemiach polskich pod koniec XIX wieku i do dziś ma swoje świątynie w Płocku, na Mazowszu i w okolicach Łodzi. Nazwa pochodzi od łacińskich słów *Mariae vitam imitantes* – „naśladujący życie Maryi”. Ślady mariawityzmu to ciekawy, mało znany rozdział historii religijnej Polski, a płocka świątynia należy do najbardziej niezwykłych budowli sakralnych w kraju.
Początki w Płocku
2 sierpnia 1893 roku w Płocku tercjarka Feliksa Kozłowska, znana jako Maria Franciszka, miała otrzymać objawienie nazwane Dziełem Wielkiego Miłosierdzia. Na jego podstawie powstało Zgromadzenie Kapłanów Mariawitów, skupione na adoracji Najświętszego Sakramentu i odnowie życia kapłanów. Ruch szybko zyskał zwolenników, zwłaszcza wśród ubogich mieszkańców miast i wsi Królestwa Polskiego.
Ekskomunika i rozłam
Władze kościelne nie uznały objawień. 5 grudnia 1906 roku papież nałożył ekskomunikę imienną na Kozłowską i na przywódcę ruchu, Jana Marię Michała Kowalskiego – Kozłowska była pierwszą kobietą w historii Kościoła ekskomunikowaną imiennie. Mariawici utworzyli odrębny Kościół. Po śmierci Kozłowskiej w 1921 roku Kowalski wprowadził kontrowersyjne reformy, co w 1935 roku doprowadziło do rozłamu: jego zwolennicy przenieśli się do Felicjanowa pod Płockiem i przyjęli nazwę Kościół Katolicki Mariawitów, a większość wiernych pozostała przy Kościele Starokatolickim Mariawitów z siedzibą w Płocku.
Świątynia Miłosierdzia i Miłości
Najważniejszym miejscem mariawitów jest Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku, przy ulicy Kazimierza Wielkiego, ok. 400 metrów od Wisły. Zbudowano ją w latach 1911–1914, a konsekrowano 15 sierpnia 1914 roku. Budową kierował arcybiskup Kowalski. Trójnawowa bazylika w stylu romantycznego historyzmu ma trzy wieże i kwadratową kopułę, na której stoi wielka monstrancja z czterema aniołami. Cały zespół zaplanowano na rzucie litery „E” – od Eucharystii. W krypcie znajduje się grób Feliksy Kozłowskiej, a w klasztorze zachowała się jej cela, zamieniona w izbę pamięci. To jedyna katedra mariawicka w Polsce.
Wspólnoty w ziemi łódzkiej
Największe skupiska mariawitów znajdują się dziś w Łodzi, Zgierzu, Strykowie i Brzezinach, a także w Warszawie, Płocku, Mińsku Mazowieckim, Siedlcach i Węgrowie. W Strykowie stoi neogotycki kościół mariawicki św. Anny i św. Marcina, a na cmentarzu mariawickim spoczywają żołnierze polegli nad Bzurą w 1939 roku. W Ozorkowie wspólnota powstała w 1906 roku, a jej kościół i cmentarz znajdują się w pobliskich Małachowicach. Mariawici mają też parafie we Francji – w Paryżu i Normandii.
Jak zwiedzać
- Świątynia w Płocku jest czynnym kościołem – przyjeżdżając, uszanuj nabożeństwa i ciszę.
- Codziennie odbywa się adoracja Najświętszego Sakramentu – od porannej mszy do nieszporów.
- Najwięcej pielgrzymów przybywa 2 sierpnia, 15 sierpnia i 23 sierpnia.
Plan wycieczki
- Dzień 1 – Płock: Wzgórze Tumskie, a potem Świątynia Miłosierdzia i Miłości.
- Dzień 2 – ziemia łódzka: Stryków, Zgierz i Ozorków.
Ciekawostki
- Według statystyk z 2018 roku Kościół Starokatolicki Mariawitów miał ponad 22 tysiące wiernych i 36 parafii.
- Zespół płockiej świątyni od ulicy wygląda jak litera „F” – od imienia założycielki.
Z dziećmi
Wizyta w świątyni to krótki przystanek – dzieci zainteresuje wielka monstrancja na kopule. Resztę dnia warto spędzić w płockim zoo nad Wisłą.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; najbardziej uroczyście jest w sierpniu, w czasie najważniejszych świąt mariawickich.
W okolicy
- Płock – Wzgórze Tumskie i Wisła.
- Stryków – miasteczko Stryjkowskiego.
- Ozorków – miasto sukienników.
- Zgierz – miasto tkaczy.
- Żychlin – miasteczko nad Słudwią.
- Zoo Płock nad Wisłą.
- Staroobrzędowcy w Polsce.
- Dziedzictwo reformacji w Polsce.
Gdzie spać
W Płocku działają hotele i pensjonaty, także z widokiem na Wisłę, a w okolicach Łodzi – duży wybór noclegów – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.
Galeria zdjęć

Fot. geo573, CC BY 3.0

Fot. Severus, CC BY 2.5

Fot. Jacek Bogdan, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Paweł Schmidt, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Sebix27, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 19.11.2026



