Żychlin – miasteczko nad Słudwią
Klasycystyczny kościół z dzwonnicą, dawna cukrownia, kamienice przy rynku i tradycja polskiego przemysłu elektrotechnicznego – Żychlin to ciekawy przystanek między Kutnem a Łowiczem.
Fot. Sebix27, CC BY-SA 3.0
Żychlin to miasto liczące ok. 8 tysięcy mieszkańców, położone w powiecie kutnowskim, nad rzeką Słudwią, na Nizinie Środkowomazowieckiej. Historycznie należy do ziemi łęczyckiej. Leży mniej więcej w połowie drogi między Kutnem a Łowiczem, dlatego łatwo połączyć go z wycieczką do tych miast.
Historia
Wieś szlachecka istniała tu już w 1309 roku, a w 1331 roku zdobyli ją Krzyżacy. Prawa miejskie Żychlin otrzymał przed 1397 rokiem. Od 1744 roku miasto należało do Józefa Antoniego Sołłohuba. Pod koniec XVIII wieku liczyło 350 mieszkańców i 68 domów. W 1870 roku władze carskie odebrały mu prawa miejskie – według przekazów za udział mieszczan w powstaniu styczniowym. Żychlin odzyskał je w 1924 roku.
Kościół i dzwonnica
Najcenniejszym zabytkiem jest murowany kościół św. Piotra i Pawła z 1782 roku, rozbudowany w 1838 roku. Kaplicę i zakrystię dobudowano po 1911 roku. Obok stoją murowana dzwonnica z pierwszej połowy XIX wieku i XIX-wieczna plebania. Przy ogrodzeniu kościoła rośnie okazała lipa drobnolistna – pomnik przyrody.
Rynek i kamienice
Przy dawnym rynku zachowały się kamienice z pierwszej połowy XIX wieku, z oryginalnymi oknami i drzwiami. W mieście stoi też dom Pruszaków z początku XX wieku i dawna synagoga. Spacer po centrum pozwala zobaczyć, jak wyglądało niewielkie miasto Królestwa Polskiego.
Cukrownia i przemysł
W 1853 roku zbudowano tu ceglaną cukrownię Walentynów, przebudowaną w 1921 roku. W tym samym roku inżynier Zygmunt Okoniewski założył w Żychlinie zakłady elektrotechniczne, z których wyrósł przemysł elektromaszynowy – symbol miasta przez cały XX wiek. W latach 70. liczba mieszkańców podwoiła się. Na terenie dawnych zakładów rośnie dąb szypułkowy „Wojtek”, pomnik przyrody.
Pradzieje i wojna
Przy placu 29 Listopada odkryto grób skrzynkowy kultury pomorskiej sprzed ok. 2500 lat – znaleziska trafiły do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku w mieście działały szpitale polowe, a na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze. Podczas okupacji Żychlin stracił prawie 40 procent mieszkańców – Żydów z getta Niemcy zamordowali w obozie w Chełmnie nad Nerem.
Plan wizyty
- Rano kościół, dzwonnica i dawny rynek.
- Przed południem dawna cukrownia i dom Pruszaków.
- Po południu gotycki zamek w Oporowie albo Łowicz.
Ciekawostki
- Na początku XX wieku w Żychlinie działała wspólnota mariawitów.
- Miastem partnerskim Żychlina są Brody na Ukrainie.
Z dziećmi
Wycieczkę warto połączyć z zamkiem w Oporowie, otoczonym parkiem i fosą, albo z muzeum i kolejką wąskotorową w Krośniewicach.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok – Żychlin to dobry przystanek w drodze z Kutna do Łowicza.
Jak dojechać
Żychlin leży ok. 20 km na wschód od Kutna. Przez miasto przebiega linia kolejowa, a samochodem dojedziesz z autostrady A1 lub A2.
W okolicy
- Kutno – miasto róż.
- Oporów – gotycki zamek w parku.
- Łowicz – stolica folkloru.
- Sanniki – pałac i lato Chopina.
- Gąbin – miasteczko i maszt.
- Krośniewice – muzeum i wąskotorówka.
- Łęczyca – zamek i archikolegiata w Tumie.
- Ziemia łowicka – przewodnik.
Gdzie spać
W Żychlinie działają pensjonaty, a większy wybór hoteli jest w Kutnie i Łowiczu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Sebix27, CC BY-SA 3.0

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





