Dolina Orzyca i ziemia przasnyska – przewodnik
Rzeka płynąca przez miasteczka dawnego pogranicza, pola bitew z 1915 roku i kurpiowskie lasy na wschodzie – przewodnik po dolinie Orzyca i ziemi przasnyskiej, zakątku północnego Mazowsza mijanym zwykle w drodze na Mazury.
Fot. Chrumps, CC BY-SA 4.0
Orzyc to rzeka północnego Mazowsza, która zaczyna bieg na pograniczu z Mazurami i płynie na południe ku Narwi. Nad nią i w jej okolicy leżą miasteczka o ciekawej historii – przez ponad sto lat ten region leżał przy granicy z Prusami, a w czasie I wojny światowej był areną wielkich bitew. Na wschodzie zaczyna się kraina Kurpiów z Puszczą Zieloną.
Chorzele – na dawnej granicy
Na północy, nad Orzycem, leżą Chorzele – miasteczko z prawami miejskimi od 1542 roku, przez ponad sto lat położone tuż przy granicy z Prusami Wschodnimi. Nad zabudową góruje kościół Trójcy Przenajświętszej, a na skraju miasta stoi stary drewniany wiatrak. Od niedawna przez Chorzele znów kursują pociągi do Olsztyna.
Przasnysz – bitwy 1915 roku
Na zachód od Orzyca leży Przasnysz z dawnym klasztorem bernardynów i gotyckim kościołem św. Jakuba i św. Anny. W 1915 roku pod Przasnyszem rozegrały się dwie wielkie bitwy I wojny światowej – po których zostały cmentarze wojenne rozsiane po okolicznych polach.
Maków Mazowiecki
Dalej na południe, nad Orzycem, leży Maków Mazowiecki – miasto lokowane w 1421 roku przez księcia Janusza I Starszego. Choć wojny i pożary zniszczyły większość dawnej zabudowy, zachował się tu jeden z ciekawszych gotyckich kościołów regionu.
Myszyniec i Kurpie
Na wschód od doliny Orzyca rozciąga się Puszcza Zielona, a jej sercem jest Myszyniec z neogotycką bazyliką. To jedno z najważniejszych centrów kultury Kurpiów – z barwnymi strojami, wycinankami i palmami wielkanocnymi.
Plan na weekend
- Dzień 1 – Maków Mazowiecki i Przasnysz z cmentarzami wojennymi.
- Dzień 2 – Chorzele, po południu Myszyniec na Kurpiach.
Ciekawostki
- Bitwy pod Przasnyszem w 1915 roku należały do największych starć na froncie wschodnim w tej części Polski.
- Dawna granica z Prusami przebiegała tuż na północ od Chorzel – dziś to granica województw.
Z dziećmi
Kurpiowskie wycinanki, stary wiatrak i przejażdżka pociągiem przez lasy to atrakcje, które zainteresują dzieci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni; przed Wielkanocą w pobliskich Łysych odbywa się słynny konkurs kurpiowskich palm.
W okolicy
- Chorzele – miasteczko nad Orzycem.
- Przasnysz – klasztor i bitwy 1915.
- Maków Mazowiecki – gotycki kościół.
- Myszyniec – serce Kurpiów.
- Północne Mazowsze w weekend.
- Pierwsza wojna światowa – miejsca pamięci.
- Krasnosielc – miasteczko Krasińskich i braci Warner.
Gdzie spać
W Przasnyszu, Makowie Mazowieckim i na Kurpiach działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Chrumps, CC BY-SA 4.0

Fot. Singdrossel, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

Fot. Wistula, CC BY 3.0
Opublikowano: 20.11.2026


