Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Gniewkowo – stolica księstwa Władysława Białego

Miasteczko, które było stolicą piastowskiego księstwa, a jego ostatni władca – Władysław Biały – wstąpił do zakonu, by potem wrócić i walczyć o swoje dziedzictwo. Gniewkowo to ciekawy przystanek między Toruniem a Inowrocławiem.

Fot. Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Gniewkowo to miasto liczące ok. 6,6 tysiąca mieszkańców, położone w południowej części województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie inowrocławskim, między Toruniem a Inowrocławiem. Dziś to spokojne miasteczko na płaskiej równinie Kujaw, ale w XIV wieku było stolicą jednego z księstw kujawskich i areną dramatycznych wydarzeń.

Początki

Pierwsza wzmianka o Gniewkowie pochodzi z 1185 roku, gdy książę Leszek Bolesławowic przekazał kanonikom włocławskim kaplicę w „Gniewco”. Prawa miejskie miasto otrzymało w latach 1268–1271. Na początku XIV wieku było siedzibą kasztelanii, a od 1314 roku – stolicą księstwa gniewkowskiego. W 1332 roku, podczas krzyżackiego oblężenia, książę Kazimierz III gniewkowski spalił gród, by nie dostał się w ręce zakonu.

Władysław Biały

Ostatnim księciem był Władysław Biały, syn Kazimierza III – jeden z najbarwniejszych Piastów. W 1363 roku zastawił księstwo Kazimierzowi Wielkiemu za 1000 florenów, a sam wyruszył w podróż do Ziemi Świętej i wstąpił do zakonu w Dijon. Po śmierci króla wrócił, by walczyć o tron i swoje dziedzictwo – w latach 1373–1375 opanował zamek w Gniewkowie. W 1375 roku wojska królewskie pokonały go w bitwie pod Gniewkowem, a dwa lata później król Ludwik Węgierski odkupił od niego księstwo za 10 tysięcy florenów.

Późniejsze dzieje

W latach 1378–1391 Gniewkowo było lennem Władysława Opolczyka, a od 1457 roku przez blisko półtora wieku dzierżyli je Kościeleccy. W czasie potopu spłonęła połowa domów. Po pierwszym rozbiorze miasto znalazło się w zaborze pruskim, a w 1879 roku Prusacy zmienili jego nazwę na Argenau. Do Polski Gniewkowo wróciło w 1920 roku. W czasie II wojny światowej w lasach na północ od miasta Niemcy zamordowali ok. 4000 Polaków.

Zabytki

Najstarszym zabytkiem jest kościół św. Mikołaja i św. Konstancji z XIV wieku, przebudowany w 1871 roku. W dawnej synagodze z 1880 roku działa dziś muzeum miejskie. Warto zobaczyć też neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z końca XIX wieku, ratusz z 1908 roku, hotel z 1897 roku przy ulicy Dworcowej, dom z 1767 roku przy rynku i ok. 30-metrową wieżę ciśnień.

Puszcza Bydgoska

Wokół Gniewkowa rozciągają się lasy Puszczy Bydgoskiej. Teren jest płaski, więc leśne drogi świetnie nadają się na rower. W pobliskiej wsi Suchatówka leży jezioro Nowe, a w okolicy działają ośrodki wypoczynkowe.

Plan wizyty

  • Rano kościół św. Mikołaja i rynek.
  • Przed południem muzeum w dawnej synagodze.
  • Po południu rower przez Puszczę Bydgoską albo wyjazd do Torunia.

Ciekawostki

  • Władysław Biały zmarł w 1388 roku we Francji, w Strasburgu.
  • Przez Gniewkowo prowadzi linia kolejowa z Torunia do Inowrocławia.

Z dziećmi

Opowieść o księciu, który był mnichem i rycerzem, zaciekawi starsze dzieci. Dalej warto pojechać do JuraParku w Solcu Kujawskim albo do Torunia na pierniki.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok – Gniewkowo to dobry przystanek w drodze z Torunia do Inowrocławia.

Jak dojechać

Gniewkowo leży przy drodze krajowej nr 15 z Torunia do Inowrocławia, ok. 25 km od Torunia.

W okolicy

Gdzie spać

W Gniewkowie działają pensjonaty, a większy wybór hoteli jest w Toruniu i Inowrocławiu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Gniewkowo — Gniewkowo, ratusz, 1908
Gniewkowo — Gniewkowo, ratusz, 1908
Fot. Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl
Gniewkowo — Synagogue in Gniewkowo, Poland.
Gniewkowo — Synagogue in Gniewkowo, Poland.
Fot. Piotr Kożurno, CC BY-SA 4.0
Gniewkowo — Gniewkowo, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gniewkowie
Gniewkowo — Gniewkowo, Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gniewkowie
Fot. Pko, CC BY-SA 4.0
Gniewkowo — Local train (train number R 50731 by EN57ALc-2205ra) between Toruń Główny and Inowrocław d
Gniewkowo — Local train (train number R 50731 by EN57ALc-2205ra) between Toruń Główny and Inowrocław d
Fot. Piotr Kłos, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Kujawy z dziećmi
Z dziećmi

Kujawy z dziećmi

Tężnie w Ciechocinku, pierniki i planetarium w Toruniu, ZOO w Myślęcinku i osada w Biskupinie – plan rodzinnego wyjazdu na Kujawy z podpowiedziami dla…

3 dni
Inowrocław – Solanki i tężnie
Uzdrowiska i odpoczynek

Inowrocław – Solanki i tężnie

Uzdrowisko z parkiem Solanki, tężniami solankowymi, a w mieście romański kościół „Ruina” – przystanek na Szlaku Piastowskim.

pół dnia

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →