Gniewkowo – stolica księstwa Władysława Białego
Miasteczko, które było stolicą piastowskiego księstwa, a jego ostatni władca – Władysław Biały – wstąpił do zakonu, by potem wrócić i walczyć o swoje dziedzictwo. Gniewkowo to ciekawy przystanek między Toruniem a Inowrocławiem.
Fot. Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl
Gniewkowo to miasto liczące ok. 6,6 tysiąca mieszkańców, położone w południowej części województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie inowrocławskim, między Toruniem a Inowrocławiem. Dziś to spokojne miasteczko na płaskiej równinie Kujaw, ale w XIV wieku było stolicą jednego z księstw kujawskich i areną dramatycznych wydarzeń.
Początki
Pierwsza wzmianka o Gniewkowie pochodzi z 1185 roku, gdy książę Leszek Bolesławowic przekazał kanonikom włocławskim kaplicę w „Gniewco”. Prawa miejskie miasto otrzymało w latach 1268–1271. Na początku XIV wieku było siedzibą kasztelanii, a od 1314 roku – stolicą księstwa gniewkowskiego. W 1332 roku, podczas krzyżackiego oblężenia, książę Kazimierz III gniewkowski spalił gród, by nie dostał się w ręce zakonu.
Władysław Biały
Ostatnim księciem był Władysław Biały, syn Kazimierza III – jeden z najbarwniejszych Piastów. W 1363 roku zastawił księstwo Kazimierzowi Wielkiemu za 1000 florenów, a sam wyruszył w podróż do Ziemi Świętej i wstąpił do zakonu w Dijon. Po śmierci króla wrócił, by walczyć o tron i swoje dziedzictwo – w latach 1373–1375 opanował zamek w Gniewkowie. W 1375 roku wojska królewskie pokonały go w bitwie pod Gniewkowem, a dwa lata później król Ludwik Węgierski odkupił od niego księstwo za 10 tysięcy florenów.
Późniejsze dzieje
W latach 1378–1391 Gniewkowo było lennem Władysława Opolczyka, a od 1457 roku przez blisko półtora wieku dzierżyli je Kościeleccy. W czasie potopu spłonęła połowa domów. Po pierwszym rozbiorze miasto znalazło się w zaborze pruskim, a w 1879 roku Prusacy zmienili jego nazwę na Argenau. Do Polski Gniewkowo wróciło w 1920 roku. W czasie II wojny światowej w lasach na północ od miasta Niemcy zamordowali ok. 4000 Polaków.
Zabytki
Najstarszym zabytkiem jest kościół św. Mikołaja i św. Konstancji z XIV wieku, przebudowany w 1871 roku. W dawnej synagodze z 1880 roku działa dziś muzeum miejskie. Warto zobaczyć też neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z końca XIX wieku, ratusz z 1908 roku, hotel z 1897 roku przy ulicy Dworcowej, dom z 1767 roku przy rynku i ok. 30-metrową wieżę ciśnień.
Puszcza Bydgoska
Wokół Gniewkowa rozciągają się lasy Puszczy Bydgoskiej. Teren jest płaski, więc leśne drogi świetnie nadają się na rower. W pobliskiej wsi Suchatówka leży jezioro Nowe, a w okolicy działają ośrodki wypoczynkowe.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Mikołaja i rynek.
- Przed południem muzeum w dawnej synagodze.
- Po południu rower przez Puszczę Bydgoską albo wyjazd do Torunia.
Ciekawostki
- Władysław Biały zmarł w 1388 roku we Francji, w Strasburgu.
- Przez Gniewkowo prowadzi linia kolejowa z Torunia do Inowrocławia.
Z dziećmi
Opowieść o księciu, który był mnichem i rycerzem, zaciekawi starsze dzieci. Dalej warto pojechać do JuraParku w Solcu Kujawskim albo do Torunia na pierniki.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok – Gniewkowo to dobry przystanek w drodze z Torunia do Inowrocławia.
Jak dojechać
Gniewkowo leży przy drodze krajowej nr 15 z Torunia do Inowrocławia, ok. 25 km od Torunia.
W okolicy
- Inowrocław – Solanki i tężnie.
- Toruń – gotyk i pierniki.
- Solec Kujawski – JuraPark.
- Kruszwica – Mysia Wieża.
- Brześć Kujawski – stolica Łokietka.
- Kujawy – przewodnik.
- Dawne stolice Polski i dzielnic.
Gdzie spać
W Gniewkowie działają pensjonaty, a większy wybór hoteli jest w Toruniu i Inowrocławiu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Piotr Kożurno, CC BY-SA 4.0

Fot. Pko, CC BY-SA 4.0

Fot. Piotr Kłos, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026




