Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Sokołów Podlaski – miasto księdza Brzóski

Rynek, na którym zginął ostatni dowódca powstania styczniowego, pałac zaprojektowany przez Henryka Marconiego i ślady wielokulturowej historii – Sokołów Podlaski to dobry przystanek w drodze nad Bug.

Fot. Djzvir, CC BY-SA 2.5

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Sokołów Podlaski to miasto liczące ok. 18 tysięcy mieszkańców, położone na południowym Podlasiu, nad rzeczką Cetynią, w północno-zachodniej części Wysoczyzny Siedleckiej. Jest siedzibą powiatu sokołowskiego w województwie mazowieckim. Od Siedlec dzieli je ok. 28 km, a od Warszawy – niespełna 100 km. Dla wielu podróżnych to po prostu przystanek w drodze nad Bug, ale miasto ma bogatą i burzliwą historię, której ślady łatwo odnaleźć podczas krótkiego spaceru.

Historia

Okolice Sokołowa były zamieszkane już we wczesnym średniowieczu – w pobliskiej Przeździatce archeolodzy odkryli duże cmentarzysko. Prawa miejskie miasto otrzymało w 1424 roku od wielkiego księcia litewskiego Witolda. Później należało do Kiszków, a od końca XVI wieku do Radziwiłłów – w czasach reformacji działał tu zbór kalwiński. Potop szwedzki spustoszył miasto, a w XVIII wieku jego właścicielami byli m.in. Ogińscy – Michał Kleofas Ogiński sprowadził do Sokołowa rzemieślników z Francji. Od 1867 roku Sokołów jest siedzibą powiatu, a kolej doprowadzona w 1887 roku uczyniła go ważnym węzłem komunikacyjnym.

Ksiądz Stanisław Brzóska

Najważniejszym miejscem pamięci w mieście jest rynek. 23 maja 1865 roku stracono tu przez powieszenie księdza Stanisława Brzóskę – naczelnika wojennego powiatu łukowskiego i generalnego kapelana wojsk powstańczych, uważanego za ostatniego powstańca styczniowego walczącego w Królestwie Polskim. Razem z nim zginął jego adiutant Franciszek Wilczyński. Egzekucji przyglądał się podobno ok. 10 tysięcy osób. W miejscu kaźni w 1925 roku stanął pomnik – w czasie okupacji Niemcy zrabowali z niego orła i wieniec, które przywrócono w latach 80.

Pałac i kościoły

Ceglany pałac zbudowano w 1857 roku według projektu Henryka Marconiego, jednego z najważniejszych architektów Królestwa Polskiego. Dawniej mieścił szpital, a dziś działa w nim Dom Miłosierdzia. Główną świątynią miasta jest neogotycka konkatedra Niepokalanego Serca NMP, wzniesiona w latach 1948–1953 według projektu Aleksandra Boniego – zastąpiła kościół zniszczony w 1944 roku, a zachowała z niego renesansową chrzcielnicę. Ciekawy jest też modernistyczny kościół salezjanów z lat 1935–1939. W mieście stoi także cerkiew Opieki Matki Bożej, drewniana kaplica św. Jana Nepomucena z 1802 roku i klasycystyczna dzwonnica.

Pamięć o Żydach sokołowskich

Przed II wojną światową Żydzi stanowili ok. 40 procent mieszkańców – byli głównie rzemieślnikami i kupcami. W latach 1941–1942 Niemcy utworzyli w mieście getto; ok. tysiąca osób zamordowano na miejscu, a pozostałych wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Pamiątką po tej społeczności jest dawna synagoga z połowy XIX wieku przy ulicy Magistrackiej, odbudowana po wojnie, oraz dwa cmentarze żydowskie.

Sokołów dziś

Miasto kojarzy się w całej Polsce z zakładami mięsnymi, które należą do największych producentów w swojej branży w Europie. W 2004 roku Sokołów nosił tytuł Kulturalnej Stolicy Mazowsza. W XIX wieku w mieście działało obserwatorium astronomiczne lekarza i astronoma Jana Walerego Jędrzejewicza.

Plan wizyty

  • Rano rynek i pomnik księdza Brzóski.
  • Przed południem konkatedra, kościół salezjanów i pałac.
  • Po południu pałac w Sterdynie albo Muzeum Treblinka.

Ciekawostki

  • Księdza Brzóskę ujęto w kwietniu 1865 roku we wsi Krasnodęby-Sypytki, gdzie ukrywał się z adiutantem – dziś stoi tam pamiątkowy głaz.
  • W 2008 roku ksiądz Brzóska został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego.

Z dziećmi

Opowieść o powstańcach ukrywających się w podlaskich lasach i spacer po rynku to dobra lekcja historii w terenie.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; 23 maja w mieście odbywają się uroczystości upamiętniające księdza Brzóskę.

Jak dojechać

Sokołów Podlaski leży ok. 100 km na wschód od Warszawy; najwygodniej dojechać samochodem przez Węgrów albo z Siedlec.

W okolicy

Gdzie spać

W Sokołowie Podlaskim działają hotele i pensjonaty, a większy wybór jest w Siedlcach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Sokołów Podlaski — Sokołów Podlaski - Kościół Konkatedralny pw. św. Najświętszej Marii Panny
Sokołów Podlaski — Sokołów Podlaski - Kościół Konkatedralny pw. św. Najświętszej Marii Panny
Fot. Djzvir, CC BY-SA 2.5
Sokołów Podlaski — Kościół pw. św. Siostry Faustyny w Sokołowie Podlaskim . Do jego budowy użyto materiałów z
Sokołów Podlaski — Kościół pw. św. Siostry Faustyny w Sokołowie Podlaskim . Do jego budowy użyto materiałów z
Fot. Nasilowski, Public domain
Sokołów Podlaski — Sokołów Podlaski (woj. mazowieckie, Polska). Centrum miasta — ul. Długa.
Sokołów Podlaski — Sokołów Podlaski (woj. mazowieckie, Polska). Centrum miasta — ul. Długa.
Fot. Grzegorz W. Tężycki, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Ziemia drohicka – przewodnik
Miasta i starówki

Ziemia drohicka – przewodnik

Gród na skarpie nad Bugiem, który był stolicą dawnego Podlasia, miasteczka magnackich rodów i jedna z najdzikszych rzek Polski – przewodnik po ziemi d…

2–3 dni
Ziemia sokołowsko-węgrowska – przewodnik
Miasta i starówki

Ziemia sokołowsko-węgrowska – przewodnik

Gotycki zamek nad Liwcem, magiczne lustro w kościele, pałac w parku i nadbużańskie skarpy – przewodnik po ziemi sokołowskiej i węgrowskiej, krainie na…

2–3 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →