Kruszyniany i Bohoniki – Szlak Tatarski

Drewniane meczety z XVIII i XIX wieku, mizary i tatarska kuchnia – śladami polskich Tatarów, osiadłych na Podlasiu od czasów Jana III Sobieskiego.

Fot. myself (User:Piotrus), CC BY-SA 3.0

czas: 1 dzieńtrudność: łatwa

Na wschodnim Podlasiu, przy granicy z Białorusią, leżą dwie wsie, które są symbolem obecności polskich Tatarów: Kruszyniany i Bohoniki. Stoją tu najstarsze w Polsce drewniane meczety, a na pobliskich mizarach (cmentarzach) spoczywają pokolenia tatarskich rodzin. Trasa łącząca te miejsca nazywana jest Szlakiem Tatarskim.

Historia

Tatarzy osiedlali się na ziemiach Rzeczypospolitej od XIV wieku, służąc w wojsku i otrzymując w zamian ziemię. Pod koniec XVII wieku król Jan III Sobieski nadał tatarskim żołnierzom ziemie na Podlasiu, m.in. w Kruszynianach i Bohonikach – w podziękowaniu za służbę. Tatarzy zachowali wiarę muzułmańską, ale przyjęli język polski i stali się częścią polskiej historii. Do dziś żyje tu niewielka społeczność.

Kruszyniany

Meczet w Kruszynianach to drewniana świątynia z XVIII wieku, przypominająca z zewnątrz wiejski kościółek, ale z charakterystycznymi wieżyczkami zwieńczonymi półksiężycami. Wnętrze jest skromne, z podziałem na część męską i żeńską, zdobione tkaninami i tablicami z wersetami Koranu. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, który opowiada o historii i religii Tatarów.

Obok meczetu leży mizar – cmentarz z nagrobkami z napisami w alfabecie arabskim i polskim. W Kruszynianach działa też Tatarska Jurta – restauracja serwująca tatarskie dania: pierekaczewnik (słodki lub wytrawny wielowarstwowy placek), kołduny i pielmieni.

Bohoniki

Meczet w Bohonikach pochodzi z XIX wieku i jest równie urokliwy – drewniany, z zielonym dachem. Na pobliskim mizarze pochowano m.in. zasłużonych tatarskich żołnierzy. Bohoniki leżą niedaleko Sokółki.

Trasa

Najwygodniej przejechać trasę samochodem: Białystok – Kruszyniany – Krynki – Sokółka – Bohoniki. Po drodze przejeżdża się przez Puszczę Knyszyńską i wsie z drewnianą zabudową. W Krynkach warto zobaczyć nietypowy, gwiaździsty układ ulic rozchodzących się z rynku.

Praktycznie

Meczety to miejsca kultu – wejście w stosownym stroju, buty zdejmuje się przed wejściem.
Zwiedzanie z przewodnikiem jest możliwe w określonych godzinach.
Restauracje tatarskie warto odwiedzić w porze obiadu – w weekendy bywa tłoczno.

W okolicy

Gdzie spać

W okolicy działają agroturystyki, a w Kruszynianach – miejsca noclegowe przy restauracji tatarskiej. Większy wybór oferuje Białystok. Więcej tradycji: kategoria Skanseny i tradycja.