Nasielsk – gród nad Nasielną i kościół św. Wojciecha
Wczesnośredniowieczny gród, neogotycka świątynia z wysokimi wieżami i kolorowy film nakręcony tuż przed wojną – Nasielsk to niewielkie miasto z niespodziewanie bogatą historią, godzinę drogi od Warszawy.
Nasielsk to miasto liczące ok. 7,5 tysiąca mieszkańców, położone ok. 50 km na północ od Warszawy, nad rzeką Nasielną, w dawnej ziemi zakroczymskiej. Należy do powiatu nowodworskiego w województwie mazowieckim. Dzięki linii kolejowej Warszawa – Gdańsk łatwo tu dojechać pociągiem ze stolicy. Choć na pierwszy rzut oka to spokojne miasteczko, jego historia sięga czasów przedpiastowskich.
Historia
Na terenie Nasielska istniał gród – jego wał usypano w IX wieku, a w XIII wieku gród został zniszczony. Nazwa miejscowości pojawia się w dokumencie z 1155 roku. W 1257 roku książę Siemowit I przekazał część osady klasztorowi kanoników regularnych w Czerwińsku. 11 listopada 1386 roku książę Janusz I Starszy nadał część miasta rycerzowi Jakuszowi z Radzanowa i przyznał mu prawo chełmińskie – to od rodu Prawdziców pochodzi herb miasta. W 1532 roku Zygmunt Stary ustanowił tu targ tygodniowy i trzy jarmarki. W latach 1647–1795 miasto należało do rodu Wesslów. W 1877 roku przez Nasielsk poprowadzono kolej z Warszawy do Gdańska.
Kościół św. Wojciecha
Najważniejszym zabytkiem jest kościół św. Wojciecha. Pierwsza drewniana świątynia spłonęła w 1440 roku, a murowaną zaczęto budować w 1445 roku. Obecna, neogotycka bryła z początku XX wieku powstała według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego – jednego z najważniejszych architektów sakralnych przełomu XIX i XX wieku, autora wielu kościołów na Mazowszu. Obok stoi plebania z przełomu XVI i XVII wieku.
Młyn i gród
Podczas prac archeologicznych na terenie dawnej mleczarni odkryto pozostałości młyna wodnego nad Nasielną z XV wieku – jeden z pali pochodzi z drzewa ściętego zimą 1417/1418 roku. W 1844 roku w mieście znaleziono wczesnośredniowieczny skarb srebrny. Te odkrycia pokazują, jak dawne są dzieje osady.
Dawny sztetl i film z 1938 roku
Nasielsk był przez wieki ważnym ośrodkiem żydowskim. W 1753 roku powstał tu najstarszy na Mazowszu żydowski cech rzemieślniczy. W 1938 roku David i Lena Kurtz, amerykańscy Żydzi pochodzący z Nasielska, nakręcili tu kolorowy film o życiu miasta – dziś przechowywany w Muzeum Pamięci Holokaustu w Waszyngtonie. To jedno z nielicznych tak żywych świadectw codzienności przedwojennego sztetla. W grudniu 1939 roku Niemcy wywieźli z Nasielska ok. 3 tysięcy Żydów – wojnę przeżyło zaledwie ok. 80 osób.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Wojciecha i plebania.
- Przed południem spacer po centrum i nad Nasielną.
- Po południu Pułtusk z najdłuższym rynkiem albo Twierdza Modlin.
Ciekawostki
- Pierwsze latarnie uliczne zapłonęły w Nasielsku w 1837 roku.
- W 1950 roku uruchomiono wąskotorową Nasielską Kolej Dojazdową do Pułtuska.
Z dziećmi
Opowieść o grodzie sprzed ponad tysiąca lat i o skarbie srebrnych monet to dobry wstęp do spaceru po mieście.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
Jak dojechać
Nasielsk leży ok. 50 km na północ od Warszawy; najwygodniej dojechać pociągiem z Warszawy w kierunku Działdowa lub samochodem przez Nowy Dwór Mazowiecki.
W okolicy
- Pułtusk – najdłuższy rynek.
- Twierdza Modlin u zbiegu rzek.
- Zakroczym – skarpa wiślana.
- Czerwińsk nad Wisłą – opactwo.
- Płońsk – miasto Ben Guriona.
- Zalew Zegrzyński i Serock.
Gdzie spać
W Nasielsku działają pensjonaty, a większy wybór jest w Pułtusku i nad Zalewem Zegrzyńskim – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć
Opublikowano: 20.11.2026







