Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Nasielsk – gród nad Nasielną i kościół św. Wojciecha

Wczesnośredniowieczny gród, neogotycka świątynia z wysokimi wieżami i kolorowy film nakręcony tuż przed wojną – Nasielsk to niewielkie miasto z niespodziewanie bogatą historią, godzinę drogi od Warszawy.

Fot. Wistula, CC BY 3.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Nasielsk to miasto liczące ok. 7,5 tysiąca mieszkańców, położone ok. 50 km na północ od Warszawy, nad rzeką Nasielną, w dawnej ziemi zakroczymskiej. Należy do powiatu nowodworskiego w województwie mazowieckim. Dzięki linii kolejowej Warszawa – Gdańsk łatwo tu dojechać pociągiem ze stolicy. Choć na pierwszy rzut oka to spokojne miasteczko, jego historia sięga czasów przedpiastowskich.

Historia

Na terenie Nasielska istniał gród – jego wał usypano w IX wieku, a w XIII wieku gród został zniszczony. Nazwa miejscowości pojawia się w dokumencie z 1155 roku. W 1257 roku książę Siemowit I przekazał część osady klasztorowi kanoników regularnych w Czerwińsku. 11 listopada 1386 roku książę Janusz I Starszy nadał część miasta rycerzowi Jakuszowi z Radzanowa i przyznał mu prawo chełmińskie – to od rodu Prawdziców pochodzi herb miasta. W 1532 roku Zygmunt Stary ustanowił tu targ tygodniowy i trzy jarmarki. W latach 1647–1795 miasto należało do rodu Wesslów. W 1877 roku przez Nasielsk poprowadzono kolej z Warszawy do Gdańska.

Kościół św. Wojciecha

Najważniejszym zabytkiem jest kościół św. Wojciecha. Pierwsza drewniana świątynia spłonęła w 1440 roku, a murowaną zaczęto budować w 1445 roku. Obecna, neogotycka bryła z początku XX wieku powstała według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego – jednego z najważniejszych architektów sakralnych przełomu XIX i XX wieku, autora wielu kościołów na Mazowszu. Obok stoi plebania z przełomu XVI i XVII wieku.

Młyn i gród

Podczas prac archeologicznych na terenie dawnej mleczarni odkryto pozostałości młyna wodnego nad Nasielną z XV wieku – jeden z pali pochodzi z drzewa ściętego zimą 1417/1418 roku. W 1844 roku w mieście znaleziono wczesnośredniowieczny skarb srebrny. Te odkrycia pokazują, jak dawne są dzieje osady.

Dawny sztetl i film z 1938 roku

Nasielsk był przez wieki ważnym ośrodkiem żydowskim. W 1753 roku powstał tu najstarszy na Mazowszu żydowski cech rzemieślniczy. W 1938 roku David i Lena Kurtz, amerykańscy Żydzi pochodzący z Nasielska, nakręcili tu kolorowy film o życiu miasta – dziś przechowywany w Muzeum Pamięci Holokaustu w Waszyngtonie. To jedno z nielicznych tak żywych świadectw codzienności przedwojennego sztetla. W grudniu 1939 roku Niemcy wywieźli z Nasielska ok. 3 tysięcy Żydów – wojnę przeżyło zaledwie ok. 80 osób.

Plan wizyty

  • Rano kościół św. Wojciecha i plebania.
  • Przed południem spacer po centrum i nad Nasielną.
  • Po południu Pułtusk z najdłuższym rynkiem albo Twierdza Modlin.

Ciekawostki

  • Pierwsze latarnie uliczne zapłonęły w Nasielsku w 1837 roku.
  • W 1950 roku uruchomiono wąskotorową Nasielską Kolej Dojazdową do Pułtuska.

Z dziećmi

Opowieść o grodzie sprzed ponad tysiąca lat i o skarbie srebrnych monet to dobry wstęp do spaceru po mieście.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok.

Jak dojechać

Nasielsk leży ok. 50 km na północ od Warszawy; najwygodniej dojechać pociągiem z Warszawy w kierunku Działdowa lub samochodem przez Nowy Dwór Mazowiecki.

W okolicy

Gdzie spać

W Nasielsku działają pensjonaty, a większy wybór jest w Pułtusku i nad Zalewem Zegrzyńskim – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Nasielsk — Saint Adalbert of Prague church in Nasielsk
Nasielsk — Saint Adalbert of Prague church in Nasielsk
Fot. Wistula, CC BY 3.0
Nasielsk — Rynek w Nasielsku.
Nasielsk — Rynek w Nasielsku.
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Nasielsk — Saint Adalbert of Prague church in Nasielsk
Nasielsk — Saint Adalbert of Prague church in Nasielsk
Fot. Wistula, CC BY 3.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Gdzie zobaczyć żubry w Polsce – przewodnik
Zoo i oceanaria

Gdzie zobaczyć żubry w Polsce – przewodnik

Potężny król puszczy, który niemal zniknął z powierzchni ziemi, a dziś znów przemierza polskie lasy – przewodnik po miejscach, w których można zobaczy…

1–5 dni
Twierdze Polski – szlak fortyfikacji
Zamki i twierdze

Twierdze Polski – szlak fortyfikacji

Bastiony na skałach, forty w lasach, kazamaty i kilometrowe podziemne korytarze – przewodnik po najciekawszych twierdzach w Polsce, od Sudetów po Bałt…

kilka dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →