Mogielnica – miasto cystersów nad Mogielanką
Miasto lokowane w 1317 roku, gotycka kaplica z końca XV wieku i dawne dobra cystersów wśród sadów grójeckich – Mogielnica to mało znana karta historii Mazowsza.
Fot. Crusjer, CC BY-SA 3.0
Mogielnica to niewielkie miasto liczące ok. 2,3 tysiąca mieszkańców, położone nad rzeką Mogielanką – największym lewym dopływem Pilicy – w powiecie grójeckim, ok. 60 km na południe od Warszawy. Leży na Wysoczyźnie Rawskiej, wśród rozległych sadów regionu grójeckiego. To jedno z najstarszych miast Mazowsza, z historią sięgającą XIII wieku.
Historia
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1249 roku, gdy książę Siemowit I przekazał wieś cystersom z Sulejowa. 13 stycznia 1317 roku książę Siemowit II nadał Mogielnicy prawa miejskie na prawie średzkim – to jedna z najstarszych lokacji na Mazowszu. Po włączeniu ziemi rawskiej do Korony w 1462 roku miasto rozwijało się – w 1564 roku liczyło ok. 700 mieszkańców, w tym 120 rzemieślników. Potop szwedzki przyniósł upadek, ale pod koniec XVIII wieku Mogielnica znów miała ponad sto domów. Po powstaniu styczniowym utraciła prawa miejskie i odzyskała je po I wojnie światowej.
Kościół św. Floriana
Parafialny kościół św. Floriana zbudowano w latach 1892–1895 na miejscu dawnego klasztoru cystersów. Neogotycka świątynia dominuje nad miasteczkiem. W Mogielnicy stoi też kościół Świętej Trójcy z XVIII wieku.
Kaplica z XV wieku
Najstarszym zabytkiem jest kaplica Świętej Trójcy na cmentarzu parafialnym, zbudowana pod koniec XV wieku. Na tym samym cmentarzu spoczywają m.in. Wincenty Dobiecki – generał brygady w powstaniu listopadowym – oraz dawny burmistrz Kasper Pleciński.
Ratusz i rynek
Mogielnica zachowała historyczny układ urbanistyczny z rynkiem, przy którym stoi klasycystyczny ratusz z XIX wieku. Zabytkami są też remiza strażacka, dawna stacja kolejowa i stajnia przy Krakowskim Przedmieściu.
Kolejka i sady
Pod koniec I wojny światowej Mogielnicę połączono koleją wąskotorową z Grójcem i Warszawą, a w 1924 roku linię przedłużono do Nowego Miasta nad Pilicą. Dziś okolica słynie z sadownictwa – wiosną kwitnące jabłonie zamieniają krajobraz w biało-różowe morze, a jesienią sady pełne są owoców.
Pamięć
Około 1820 roku Żydzi stanowili ok. 40 procent mieszkańców. W listopadzie 1940 roku Niemcy utworzyli getto dla ok. 2,8 tysiąca osób. W lipcu 1942 roku jego mieszkańców przesiedlono do getta warszawskiego, a stamtąd wywieziono do Treblinki. Zachował się cmentarz żydowski przy ulicy Polesie.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Floriana i rynek z ratuszem.
- Przed południem kaplica na cmentarzu.
- Po południu Grójec i sady albo Białobrzegi nad Pilicą.
Ciekawostki
- Od 1978 roku odbywa się tu festiwal Mogielnicka Wiosna Kulturalna.
- Klub piłkarski Mogielanka działa od 1920 roku.
Z dziećmi
Spacer po sadach w okresie kwitnienia i zbieranie jabłek jesienią to atrakcja, którą dzieci zapamiętają.
Kiedy przyjechać
Najpiękniej w maju, gdy kwitną sady, albo we wrześniu w czasie zbiorów.
Jak dojechać
Mogielnica leży przy drodze wojewódzkiej nr 728, niedaleko trasy S7; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Grójec – sady i kwitnące jabłonie.
- Białobrzegi – miasteczko nad Pilicą.
- Warka – muzeum Pułaskiego.
- Sulejów – opactwo cystersów.
- Czersk – ruiny zamku.
- Miasteczka Mazowsza.
- Nowe Miasto nad Pilicą.
Gdzie spać
W Mogielnicy i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Grójcu i Warszawie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Crusjer, CC BY-SA 3.0

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0

Fot. MOs810, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





