Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Miejsca pamięci Zagłady na Lubelszczyźnie – przewodnik

Lubelszczyzna była w czasie II wojny światowej jednym z głównych miejsc niemieckiej zbrodni na Żydach. Przewodnik po miejscach pamięci, które pozwalają zrozumieć tę historię i oddać hołd ofiarom.

Fot. This work taken by Bar Harel. If you want to reuse it outside Wikimedia Foundation projects, please credit me as photogr, CC BY-SA 4.0

czas: 1–3 dnitrudność: łatwa

Przed wojną Lubelszczyzna była jednym z ważnych ośrodków życia żydowskiego w Europie. W wielu miasteczkach Żydzi stanowili połowę mieszkańców lub więcej, a Lublin słynął z jesziwy i drukarni ksiąg hebrajskich. W czasie okupacji Niemcy uczynili ten region jednym z centrów Zagłady – działały tu obozy zagłady, obóz koncentracyjny i liczne obozy pracy. Dziś miejsca pamięci przypominają o ofiarach i uczą, dokąd prowadzi nienawiść.

Majdanek w Lublinie

Majdanek na obrzeżach Lublina to dawny niemiecki obóz koncentracyjny, działający w latach 1941–1944. Więziono i mordowano tu ludzi wielu narodowości. Obóz należy do najlepiej zachowanych – stoją drewniane baraki, wieże wartownicze i krematorium, a na końcu drogi pamięci wznosi się Mauzoleum z prochami ofiar. Państwowe Muzeum na Majdanku prowadzi wystawy i zajęcia edukacyjne.

Bełżec

W Bełżcu na Roztoczu, przy linii kolejowej do Lwowa, Niemcy utworzyli w 1942 roku jeden z obozów zagłady. W ciągu kilku miesięcy zginęło tu blisko pół miliona ludzi, a ocalało zaledwie kilka osób. Współczesny pomnik obejmuje cały teren dawnego obozu – ścieżka zagłębia się w ziemię między coraz wyższymi ścianami, aż do niszy z imionami ofiar.

Sobibór

Sobibór w lasach nad Bugiem, kilkanaście kilometrów od Włodawy, był obozem zagłady działającym w latach 1942–1943. Trafiali tu Żydzi z okupowanej Polski, a także z Niderlandów, Słowacji i Francji. 14 października 1943 roku więźniowie podjęli zbrojny bunt – kilkuset z nich zbiegło do lasu. Muzeum i Miejsce Pamięci opowiada o ofiarach i o odwadze buntowników.

Poniatowa i akcja Erntefest

Na początku listopada 1943 roku Niemcy przeprowadzili akcję o nazwie „Erntefest” („Dożynki”) – masowe rozstrzeliwania więźniów żydowskich obozów pracy na Majdanku, w Trawnikach i w Poniatowej. W samej Poniatowej 4 listopada 1943 roku zamordowano ok. 15 tysięcy osób, m.in. ludzi przywiezionych z likwidowanego getta warszawskiego. W miejscu obozu stoi pomnik.

Ślady życia przed Zagładą

Pamięć to nie tylko miejsca śmierci. Warto zobaczyć też to, co zostało z żydowskiego życia – synagogi we Włodawie i Łęcznej, zespół synagog w Kraśniku, cmentarze żydowskie w wielu miasteczkach. W Lublinie, przy Bramie Grodzkiej, działa ośrodek, który dokumentuje dzieje żydowskiego miasta i jego mieszkańców.

Jak zwiedzać

  • Na Majdanek warto zarezerwować co najmniej pół dnia; muzeum prowadzi zajęcia dla grup szkolnych.
  • Bełżec leży blisko Tomaszowa Lubelskiego i Zamościa, a Sobibór – w pobliżu Włodawy; każdy z nich to osobna wycieczka.
  • W miejscach pamięci obowiązuje skromny strój i cisza; warto przeczytać o historii przed przyjazdem.

Ciekawostki

  • Muzeum na Majdanku powstało już jesienią 1944 roku, zaledwie kilka miesięcy po wyzwoleniu obozu.
  • Muzea w Bełżcu i Sobiborze są oddziałami Państwowego Muzeum na Majdanku.

Z dziećmi i młodzieżą

Wizyta w miejscach pamięci jest odpowiednia raczej dla starszych dzieci i młodzieży. Warto wcześniej porozmawiać o historii i zostawić czas na pytania po wizycie.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; w rocznice wydarzeń odbywają się uroczystości upamiętniające ofiary.

W okolicy

Gdzie spać

W Lublinie, Zamościu i Włodawie działają hotele i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Majdanek — The crematorium in Majdanek concentration camp .
Majdanek — The crematorium in Majdanek concentration camp .
Fot. This work taken by Bar Harel. If you want to reuse it outside Wikimedia Foundation projects, please credit me as photogr, CC BY-SA 4.0
Bełżec — Bełżec. Muzeum - Miejsce Pamięci
Bełżec — Bełżec. Muzeum - Miejsce Pamięci
Fot. Gorofil, CC BY-SA 4.0
Sobibór — Sobibor visitor center in March 2022.
Sobibór — Sobibor visitor center in March 2022.
Fot. Mwehle, CC BY-SA 4.0
Poniatowa — Widok miejski z Poniatowej.
Poniatowa — Widok miejski z Poniatowej.
Fot. MOs810, CC BY 4.0
Włodawa — Great Synagogue in Włodawa
Włodawa — Great Synagogue in Włodawa
Fot. Adam Kołkowski, CC BY-SA 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 150 km

Pokaż wszystkie (337) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Piaski – dawne Piaski Luterskie i ruiny zboru
Miasta i starówki

Piaski – dawne Piaski Luterskie i ruiny zboru

Ruiny zboru kalwińskiego, który przez dwa stulecia czynił z Piasek ośrodek reformacji na Lubelszczyźnie, środowe targi i słynne flaki – Piaski to mias…

1–2 godziny
Łęczna – Wielka Synagoga i trzy rynki
Miasta i starówki

Łęczna – Wielka Synagoga i trzy rynki

Barokowa synagoga, jedna z najlepiej zachowanych na Lubelszczyźnie, renesansowy kościół, ratusz, z którego w południe płynie hejnał, i aż trzy rynki d…

1–2 godziny
Majdanek – miejsce pamięci w Lublinie
Miasta i starówki

Majdanek – miejsce pamięci w Lublinie

Zachowane baraki, druty i wieże wartownicze, monumentalny Pomnik Walki i Męczeństwa oraz Mauzoleum z prochami ofiar – Państwowe Muzeum na Majdanku, je…

2–3 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →