Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Poniatowa – miasto Edy i miejsce pamięci

Fabryka z czasów Centralnego Okręgu Przemysłowego, pralki znane w całej Polsce i jedno z najtragiczniejszych miejsc Zagłady na Lubelszczyźnie – Poniatowa to miasto, w którym historia XX wieku widoczna jest na każdym kroku.

Fot. MOs810, CC BY 4.0

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Poniatowa to miasto liczące ok. 9 tysięcy mieszkańców, położone w zachodniej części województwa lubelskiego, w powiecie opolskim. Leży na Wyżynie Lubelskiej, w Kotlinie Chodelskiej, na wysokości ok. 180 m n.p.m. To jedno z młodszych miast regionu – prawa miejskie otrzymało w 1962 roku. Jego historia to dzieje przemysłu, ale też miejsce pamięci o jednej z największych zbrodni okupacji.

Od wsi do miasta

Poniatowa jako wieś znana jest od 1383 roku. Przełom przyszedł w 1937 roku, gdy w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego rozpoczęto tu budowę zakładów sprzętu łącznościowego i radiowego dla wojska. Wokół fabryki powstało osiedle dla pracowników, a produkcja ruszyła w lipcu 1939 roku – zaledwie kilka tygodni przed wybuchem wojny. Prawa miejskie Poniatowa uzyskała 18 lipca 1962 roku.

Obóz i Erntefest

W 1941 roku Niemcy utworzyli na terenie zakładów obóz dla jeńców radzieckich – do jesieni 1942 roku przeszło przez niego ok. 22 tysięcy osób, z których większość zmarła z głodu. Następnie obóz przekształcono w obóz pracy dla Żydów, do którego trafiali m.in. mieszkańcy Opola Lubelskiego, a wiosną 1943 roku – ludzie z likwidowanego getta warszawskiego. 4 listopada 1943 roku, w ramach akcji „Erntefest”, Niemcy w ciągu jednego dnia zamordowali tu ok. 15 tysięcy osób. Po wojnie w miejscu obozu wzniesiono pomnik. Później władze komunistyczne utworzyły w Poniatowej obóz pracy dla żołnierzy AK i podziemia niepodległościowego.

EDA – pralki dla całej Polski

W PRL zakłady działały jako Zakłady Zmechanizowanego Sprzętu Domowego „Predom EDA”. Produkowano tu m.in. pralki i sokowirówki, które trafiały do domów w całym kraju. W szczytowym okresie zakłady zatrudniały ponad 5 tysięcy osób, a miasto szybko się rozbudowywało – w latach 70. powstały nowe osiedla mieszkaniowe. Na przełomie lat 80. i 90. zakłady popadły w kłopoty i ogłoszono ich upadłość.

Miasto dziś

Dziś Poniatowa to spokojne miasto z promenadą nad stawami, kinoteatrem „Czyn” i centrum kultury przy ulicy Fabrycznej. Działa tu też sanatorium chorób płuc otwarte w 1962 roku. Poniatowa była stacją czołową Nadwiślańskiej Kolejki Wąskotorowej, łączącej okolice Nałęczowa z Opolem Lubelskim – o aktualnych przejazdach turystycznych warto dowiedzieć się przed wyjazdem.

Plan wizyty

  • Rano miejsce pamięci i pomnik ofiar obozu.
  • W południe spacer nad stawami i po osiedlu fabrycznym.
  • Po południu Opole Lubelskie, Wąwolnica albo Kazimierz Dolny.

Ciekawostki

  • Według niektórych źródeł okoliczne dobra należały niegdyś do rodu Poniatowskich.
  • W Poniatowej działa grupa filmowa, która nakręciła dokument o zespole Acid Drinkers.

Z dziećmi

Spacer nad stawami i opowieść o tym, jak powstawały pralki, które stały w łazienkach dziadków, to dobry punkt wyjścia do rozmowy o historii. Miejsce pamięci warto odwiedzić ze starszymi dziećmi.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; latem najprzyjemniej jest nad stawami.

Jak dojechać

Poniatowa leży przy drodze wojewódzkiej nr 832 z Woli Rudzkiej do Bełżyc, ok. 40 km na zachód od Lublina; najwygodniej dojechać samochodem.

W okolicy

Gdzie spać

W Poniatowej działają pensjonaty, a większy wybór jest w Kazimierzu Dolnym i Nałęczowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Poniatowa — Widok miejski z Poniatowej.
Poniatowa — Widok miejski z Poniatowej.
Fot. MOs810, CC BY 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Małopolski Przełom Wisły – przewodnik
Parki narodowe i przyroda

Małopolski Przełom Wisły – przewodnik

Królowa polskich rzek przecinająca wapienne i lessowe wzgórza, renesansowe miasteczko z wąwozami, zamek po drugiej stronie, ruiny z legendą o Esterce,…

2–4 dni

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →