Kurów – miasto Piramowicza nad Kurówką
Kościół z barokową dzwonnicą, jedna z najstarszych szkół parafialnych w regionie i pamiątki trzech powstań – Kurów, który w 2025 roku znów stał się miastem, to dobry przystanek przy trasie z Warszawy do Lublina.
Fot. Pan krzyżówka, CC BY-SA 3.0
Kurów to miasteczko liczące ok. 2,6 tysiąca mieszkańców, położone nad rzeką Kurówką, na pograniczu Wysoczyzny Lubartowskiej i Płaskowyżu Nałęczowskiego, w powiecie puławskim. Od północy omija je wspólny odcinek dróg ekspresowych S12 i S17, więc wielu kierowców nawet nie wie, że mija jedno z najstarszych miejsc Lubelszczyzny. Prawa miejskie Kurów odzyskał 1 stycznia 2025 roku – po ponad 150 latach.
Historia
Pierwsza wzmianka o Kurowie pochodzi z 1185 roku – w dokumencie księcia Leszka pojawia się tu kościół św. Idziego. Około 1330 roku powstał gród, który Władysław Łokietek nadał rodowi Kurowskich. W 1442 roku Piotr Kurowski lokował miasto na prawie magdeburskim, a w latach 1456–1465 Kurów był nawet siedzibą osobnego powiatu. W 1870 roku, po powstaniu styczniowym, władze carskie odebrały mu prawa miejskie.
Szkoła Piramowicza
W 1783 roku Ignacy Potocki założył w Kurowie szkołę parafialną, którą prowadził proboszcz Grzegorz Piramowicz – jeden z najważniejszych pedagogów epoki Komisji Edukacji Narodowej. Zachował się budynek dawnej szkoły z ok. 1780 roku oraz plebania z lat 1778–1782. To rzadka pamiątka oświeceniowej reformy szkolnictwa na prowincji.
Kościół i dzwonnica
Parafialny kościół Narodzenia NMP i św. Michała Archanioła pochodzi z 1692 roku, a w XVIII wieku został przebudowany. Obok stoi dzwonnica z przełomu XVII i XVIII wieku, a całość otacza ogrodzenie z bramkami z tego samego okresu. Na cmentarzu parafialnym zachował się grób powstańca styczniowego.
Bitwy i powstania
Kurów kilkakrotnie znalazł się w centrum wydarzeń. 3 marca 1831 roku walczyły tu oddziały generała Józefa Dwernickiego – upamiętnia to kapliczka przy ulicy Lubelskiej. 24 stycznia 1863 roku powstańcy styczniowi odnieśli pod Kurowem zwycięstwo. W 1915 roku toczyły się tu ciężkie walki armii niemiecko-austriackiej z Rosjanami, a w czasie okupacji Niemcy przeprowadzili w miasteczku publiczną egzekucję.
Sztetl i bednarze
Żydzi mieszkali w Kurowie od XVI wieku, a przed wojną stanowili ponad połowę mieszkańców. Żył tu cadyk Szemu'el z Kurowa. W 1942 roku Niemcy wymordowali i deportowali społeczność żydowską – zachował się cmentarz żydowski przy ulicy Blich, a w 2017 roku odsłonięto pomnik upamiętniający kurowskich Żydów i tych, którzy ich ratowali. Na przełomie XIX i XX wieku Kurów był też największym ośrodkiem bednarstwa na Lubelszczyźnie.
Plan wizyty
- Rano kościół, dzwonnica i plebania.
- Przed południem dawna szkoła Piramowicza i kapliczka 1831 roku.
- Po południu Nałęczów albo Puławy.
Ciekawostki
- W styczniu 1935 roku przez Kurów przejeżdżali uczestnicy Rajdu Monte Carlo.
- W 1970 roku z Kurowa wystartował pierwszy etap Tour de Pologne.
- Z Kurowem związani byli m.in. artysta Włodzimierz Borowski i dramaturg Jacek Janczarski.
Z dziećmi
Opowieść o szkole sprzed ponad dwustu lat i porównanie jej z dzisiejszą to ciekawa lekcja historii dla uczniów.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
Jak dojechać
Kurów leży przy węźle dróg ekspresowych S12 i S17, ok. 15 km na wschód od Puław i ok. 35 km na północny zachód od Lublina.
W okolicy
- Puławy – park Czartoryskich.
- Nałęczów – park zdrojowy.
- Kazimierz Dolny i lessowe wąwozy.
- Wąwolnica – sanktuarium.
- Lubartów – pałac Sanguszków.
- Powstanie styczniowe – miejsca pamięci.
- Dawne szkoły i akademie.
Gdzie spać
W Kurowie działają zajazdy przy trasie, a większy wybór jest w Puławach i Nałęczowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Pan krzyżówka, CC BY-SA 3.0

Fot. MOs810, CC BY 4.0

Fot. Grażyna Adamczyk, CC BY 4.0

Fot. Kapitel, Public domain
Opublikowano: 20.11.2026




