Kolno – miasto Jana z Kolna nad Łabną
Miasto, którego imię nosi legendarny żeglarz, średniowieczny układ ulic, XVIII-wieczna synagoga i grodzisko sprzed ponad tysiąca lat – Kolno to spokojna brama na Kurpie i Mazury.
Fot. PanSG, CC BY-SA 4.0
Kolno to miasto liczące ok. 10 tysięcy mieszkańców, siedziba powiatu w północno-zachodniej części województwa podlaskiego. Leży nad rzeką Łabną, na Wysoczyźnie Kolneńskiej, na pograniczu Mazowsza, Kurpiów i Mazur. To spokojne miasteczko z długą historią i jedną z najciekawszych legend polskiej historii żeglugi.
Historia
Pierwsza wzmianka o Kolnie pochodzi z 1422 roku. 30 czerwca 1425 roku książę Janusz I Starszy nadał mu prawa chełmińskie. W latach 1434–1443 jego wnuk, Bolesław IV warszawski, przeniósł miasto nad Łabnę – dawna lokalizacja okazała się za mała, a rzeka Pisa straciła znaczenie jako droga wodna. W XVI wieku Kolno, już jako miasto królewskie, przeżywało rozkwit handlu i rzemiosła. Spłonęło w czasie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku, a od 1867 roku było siedzibą powiatu.
Jan z Kolna
Z miastem łączy się postać Jana z Kolna – żeglarza, który według legendy miał w XV wieku, w służbie duńskiej, dotrzeć do wybrzeży Ameryki Północnej jeszcze przed Kolumbem. Historycy podchodzą do tej opowieści ostrożnie, a nawet pochodzenie żeglarza z Kolna jest niepewne. Mimo to miasto pielęgnuje pamięć o nim – jedno z rond nosi jego imię.
Zabytki
Ochroną objęto średniowieczny układ urbanistyczny miasta. Parafialny kościół św. Anny pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku, obok stoi dzwonnica. Przy ulicy Strażackiej zachowała się synagoga z XVIII wieku – dziś mieści hotel i restaurację. Na placu Wolności rośnie Dąb Wolności, posadzony 3 maja 1919 roku, i stoi pomnik pamięci narodowej.
Grodzisko Stare Kolno
Niedaleko miasta leży grodzisko Stare Kolno, gdzie osadnictwo sięga VIII wieku, a najstarsze znaleziska mają ok. 3 tysięcy lat. To dobry cel krótkiego spaceru dla miłośników archeologii.
Sztetl i pamięć
W XIX wieku Żydzi stanowili większość mieszkańców Kolna – w 1939 roku ok. dwóch trzecich. Latem 1941 roku Niemcy wymordowali społeczność żydowską miasta. Zachował się cmentarz żydowski z pierwszej połowy XIX wieku, a w mieście znajduje się też cmentarz wojenny z czasów I wojny światowej.
Kolejki i poduszkowce
W 1915 roku Niemcy zbudowali kolej z Kolna do Pisza i wąskotorówkę do Myszyńca – ostatnie połączenie zlikwidowano w 1973 roku. Dziś Kolno słynie z czegoś zupełnie innego: działa tu klub wyścigów poduszkowców, rzadkiej dyscypliny sportowej.
Plan wizyty
- Rano kościół św. Anny i plac Wolności z Dębem Wolności.
- Przed południem synagoga i spacer po średniowiecznym układzie ulic.
- Po południu Myszyniec na Kurpiach albo Pisz na Mazurach.
Ciekawostki
- Pierwsza nazwa miasta w źródłach brzmiała „Colno”.
- W 1904 roku zbudowano w Kolnie cerkiew, którą rozebrano już w 1929 roku.
Z dziećmi
Opowieść o żeglarzu, który mógł dopłynąć do Ameryki przed Kolumbem, i spacer do grodziska to dobra przygoda dla dzieci.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni.
Jak dojechać
Kolno leży ok. 30 km na północ od Łomży; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Łomża – katedra i Drozdowo.
- Myszyniec – serce Kurpiów.
- Pisz – jezioro Roś i rzeka Pisa.
- Szczuczyn – klasztor pijarów.
- Kurpie – Puszcza Zielona.
- Nowogród – skansen kurpiowski.
Gdzie spać
W Kolnie działają hotele i pensjonaty, a większy wybór jest w Łomży – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. PanSG, CC BY-SA 4.0

Fot. PanSG, CC BY-SA 4.0

Fot. PanSG, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 20.11.2026




