Szczuczyn – klasztor pijarów i miasto Szczuków

Szczuczyn leży nad niewielką rzeką Wissą, dopływem Biebrzy, w powiecie grajewskim, około 50 km na północny wschód od Łomży. Ma nieco ponad 3 tysiące mieszkańców. Od innych miasteczek regionu wyróżniają go barokowe zabudowania pijarów i historia założenia: miasto zostało zaplanowane od podstaw pod koniec XVII wieku przez jednego z najbliższych współpracowników króla Jana III Sobieskiego.

Historia

Ród Szczuków osiadł nad Wissą około 1425 roku. Pod koniec XVII wieku Stanisław Antoni Szczuka, sekretarz i dyplomata Jana III Sobieskiego, rozpoczął budowę miasta, a w 1692 roku Szczuczyn otrzymał prawa miejskie. Po wielkim pożarze w 1699 roku miasto odbudowano. W 1700 roku zaczęło działać kolegium pijarskie, które przez lata kształciło młodzież z całego regionu. Przed II wojną światową Żydzi stanowili ponad połowę mieszkańców. Synagoga spłonęła we wrześniu 1939 roku, a społeczność żydowska zginęła w czasie okupacji.

Klasztor i kościół pijarów

Barokowy klasztor pijarów zbudowano w latach 1697–1711 z fundacji Szczuki i Jana III Sobieskiego. Częścią zespołu jest kościół Najświętszej Maryi Panny z lat 1701–1711, dziś parafialny, oraz gmach dawnego kolegium. Razem tworzą jeden z najcenniejszych barokowych zespołów północnego Podlasia.

Miasto Szczuków

Z pałacu Szczuków zostały fundamenty i ruiny, które planuje się wyeksponować. Najstarszym budynkiem w mieście jest dom z 1690 roku. Warto też zobaczyć budynki poczty z 1863 roku, cmentarz żydowski i plac Tysiąclecia, dawny Stary Rynek, na którym rośnie klon posadzony w 1918 roku.

Plan wizyty

• Kościół i klasztor pijarów z kolegium.
• Ruiny pałacu Szczuków i dom z 1690 roku.
• Muzeum Pożarnictwa i widok z wieży strażackiej.
• Cmentarz żydowski.

Ciekawostki

• W kolegium pijarów uczyli się m.in. przyrodnik Antoni Waga, filozof Bronisław Trentowski i Jakub Falkowski.
• W Szczuczynie działał pierwszy w Polsce instytut dla głuchoniemych, przeniesiony w 1816 roku do Warszawy.
• W mieście kręcono sceny do filmu „W imię...” Małgorzaty Szumowskiej.

Z dziećmi

Muzeum Pożarnictwa z widokiem z wieży i spacer po ruinach pałacu to dobra okazja do krótkiej rodzinnej wycieczki.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok. Szczuczyn łatwo połączyć z wycieczką nad Biebrzę albo nad jeziora koło Rajgrodu.

Jak dojechać

Najbliższa stacja kolejowa jest w Grajewie, 18 km od miasta. Najwygodniej przyjechać samochodem z Łomży albo z Grajewa.

W okolicy

• Biebrzański Park Narodowy.
• Rajgród – jezioro i Góra Zamkowa.
• Biebrza i Łomża w weekend.
• Goniądz nad Biebrzą.
• Wizna – polskie Termopile.
• Barokowe kościoły i bazyliki.

Gdzie spać

W Szczuczynie i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Łomży i Grajewie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026