Przejdź do treści
Zamki i twierdze Ciekawe miejsca

Iłża – ruiny zamku biskupów i garncarstwo

Okrągła wieża zamku biskupów górująca nad miasteczkiem, garnki, które wozami jechały do Krakowa, i zamek, w którym królewicz poznał przyszłą żonę – Iłża to jedno z najciekawszych miasteczek północnej Kielecczyzny.

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

czas: 2–3 godzinytrudność: łatwa

Iłża to miasteczko liczące ok. 5 tysięcy mieszkańców, położone na północnym skraju Wyżyny Kieleckiej, nad rzeką Iłżanką, która tworzy tu Zalew Iłżecki. Leży w powiecie radomskim, ok. 30 km na południe od Radomia. Historycznie należy do Małopolski – przez ponad sześćset lat była własnością biskupów krakowskich, którzy zbudowali tu potężny zamek.

Historia

Iłża otrzymała prawa miejskie prawdopodobnie w 1239 roku – dokumenty spłonęły w pożarze. Od XII wieku aż do 1789 roku miasto należało do biskupów krakowskich. W 1241 i 1260 roku zniszczyły je najazdy tatarskie. W XV i XVI wieku Iłża rozkwitała dzięki rzemiosłu, a w 1576 roku zbudowano ratusz. W 1867 roku, w ramach represji po powstaniu styczniowym, miasto utraciło prawa miejskie, a odzyskało je w 1924 roku.

Zamek biskupów

Nad miasteczkiem, na wzgórzu, stoją ruiny zamku biskupów krakowskich. Kamienny zamek zbudował ok. 1340 roku biskup Jan Grot. Najstarszym elementem jest okrągła wieża z przełomu XIII i XIV wieku, a mury mają nawet 5 metrów grubości. Z wieży rozciąga się widok na miasto i zalew. Na zamku królewicz Władysław IV po raz pierwszy spotkał swoją przyszłą żonę, Cecylię Renatę.

Garncarstwo

Iłża słynęła z garncarstwa – w XV wieku miejscowe garnki znane były w całej Małopolsce. W latach 1615–1619 iłżeccy kupcy dostarczyli kupcom krakowskim aż 312 transportów naczyń. W XIX wieku w mieście działała też fabryka fajansu, założona w 1823 roku. O tych tradycjach przypomina Muzeum Regionalne, mieszczące się w budynku dawnego szpitala z 1754 roku.

Kościoły

Parafialny kościół Wniebowzięcia NMP zbudowano pierwotnie w 1326 roku, a w 1603 roku przebudowano z fundacji biskupa Marcina Szyszkowskiego. Obok stoi barokowa dzwonnica z 1758 roku i kaplica Świętego Krzyża z 1629 roku. W mieście zachował się też kościół Świętego Ducha z 1448 roku.

Bitwy i pamięć

Pod Iłżą rozegrano kilka bitew – 9 sierpnia 1831 roku powstańcy listopadowi odnieśli tu zwycięstwo, w 1864 roku walczyli powstańcy styczniowi, a 8–9 września 1939 roku toczyła się bitwa z Niemcami. Na skraju miasta leży grodzisko Kopiec Tatarski z XII wieku, a pamiątką po społeczności żydowskiej jest XIX-wieczny cmentarz.

Plan wizyty

  • Rano ruiny zamku i wieża widokowa.
  • Przed południem Muzeum Regionalne i kościół.
  • Po południu spacer nad zalewem albo Szydłowiec z zamkiem Radziwiłłów.

Ciekawostki

  • Z Iłżą związany był poeta Bolesław Leśmian – od 1987 roku odbywają się tu Dni Leśmianowskie.
  • W 1910 roku Iłża liczyła ok. 5,9 tysiąca mieszkańców – więcej niż dziś.

Z dziećmi

Wejście na wieżę zamkową, ruiny z grubymi murami i spacer nad zalewem to dobra przygoda dla dzieci.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; latem na zamku odbywają się imprezy plenerowe.

Jak dojechać

Iłża leży przy drodze krajowej nr 9 z Radomia do Rzeszowa, ok. 130 km od Warszawy.

W okolicy

Gdzie spać

W Iłży działają pensjonaty, a większy wybór jest w Radomiu i Starachowicach – zobacz noclegi. Więcej zamków: kategoria Zamki i twierdze.

Galeria zdjęć

Iłża — Iłża Castle
Iłża — Iłża Castle
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Iłża — Iłża - widok na miasto z zamku
Iłża — Iłża - widok na miasto z zamku
Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Iłża — Iłża - kościół cmentarny p.w. M.B. Śnieżnej.
Iłża — Iłża - kościół cmentarny p.w. M.B. Śnieżnej.
Fot. Rafał Terkner, CC BY-SA 3.0 pl
Iłża — Iłża, pomnik Obrońcom Ziemi Iłżeckiej, widok od południa
Iłża — Iłża, pomnik Obrońcom Ziemi Iłżeckiej, widok od południa
Fot. Bartosz Nadolski, CC0

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Iłża – ruiny zamku biskupów
Zamki i twierdze

Iłża – ruiny zamku biskupów

Ruiny zamku biskupów krakowskich z wieżą widokową na stromym wzgórzu, miasteczko z garncarskimi tradycjami i opactwo w Wąchocku w pobliżu – przystanek…

pół dnia
Atrakcje przy drodze nr 12
Miasta i starówki

Atrakcje przy drodze nr 12

Opactwo, park Czartoryskich i kredowe podziemia – przerwy w podróży trasą nr 12.

kilka godzin
Starachowice – Muzeum Przyrody i Techniki
Z dziećmi

Starachowice – Muzeum Przyrody i Techniki

Wielki piec z przełomu XIX i XX wieku, hale pełne maszyn, ogród z modelami dinozaurów i opowieść o tym, jak w lasach Świętokrzyskiego wytapiano żelazo…

pół dnia

Więcej: Zamki i twierdze

Więcej →