Grabowiec – Góra Zamkowa i Działy Grabowieckie
Wzgórze, na którym stał zamek starostów, rozległe widoki na pagórki Działów Grabowieckich i historia sięgająca czasów ruskich książąt – Grabowiec to cichy zakątek Zamojszczyzny z długą pamięcią.
Fot. Wojciech Koczułap, CC BY-SA 3.0
Grabowiec to dziś niewielka osada licząca ok. 750 mieszkańców, siedziba gminy w powiecie zamojskim, ok. 22 km na północny wschód od Zamościa. Leży na Działach Grabowieckich – pagórkowatym pasie Wyżyny Lubelskiej, któremu dał nazwę – nad rzeczką Kalinówką. Przez stulecia był miastem i siedzibą starostwa, a nad zabudową wciąż góruje Góra Zamkowa.
Historia
Pierwsza wzmianka o Grabowcu pochodzi z 1268 roku, z kroniki ruskiej – był wtedy grodem obronnym książąt ruskich na szlaku handlowym z Włodzimierza Wołyńskiego do Zawichostu. W 1366 roku znalazł się w granicach Polski, a od 1368 do 1772 roku był stolicą powiatu grabowieckiego. W 1394 roku z inicjatywy księcia mazowieckiego Ziemowita IV powstała tu parafia. Miasto wielokrotnie niszczyli Tatarzy, a królowie zwalniali mieszczan z podatków na odbudowę. Prawa miejskie Grabowiec stracił w 1870 roku.
Góra Zamkowa
Na wzgórzu nad osadą stał zamek starostów, wzmiankowany w 1543 roku. Odbudował go w latach 1655–1658 starosta Stanisław Sarbiewski, ale w 1716 roku zniszczyły go wojska saskie. Później ruiny służyły jako więzienie, a w XIX wieku je rozebrano. W 1861 roku na wzgórzu postawiono krzyże. Dziś Góra Zamkowa to przede wszystkim punkt widokowy – z jej szczytu widać falujące pola i lasy Działów Grabowieckich. Kronikarze dawnych wieków pisali o Grabowcu jako o drewnianym mieście na równinie z zamkiem na wysokiej górze.
Kościół i cmentarz
Parafialny kościół św. Mikołaja wzniesiono w latach 1854–1855 i rozbudowano w 1905 roku; obok stoi dzwonnica z 1855 roku. Zabytkiem jest też cmentarz parafialny z lat 1792–1798 oraz budynek dawnych władz z 1898 roku. W 1864 roku zbudowano tu cerkiew unicką, która po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej stała się prawosławna – rozebrano ją w 1954 roku.
Wrzesień 1939 i okupacja
25 września 1939 roku wkroczyły tu wojska sowieckie i zamordowały kilkudziesięciu polskich żołnierzy – to wydarzenie nazywane bywa „Małym Katyniem”. Na wzgórzu Grabowiec-Góra stoi pomnik upamiętniający walki z września 1939 roku. W czasie okupacji Niemcy utworzyli getto, z którego Żydów wywożono do Sobiboru, a w 1943 roku przeprowadzili wysiedlenia Polaków z Zamojszczyzny.
Plan wizyty
- Rano wejście na Górę Zamkową i widok na Działy Grabowieckie.
- W południe kościół, cmentarz i pomnik 1939 roku.
- Po południu Zamość albo Hrubieszów.
Ciekawostki
- Legenda mówi, że nazwa pochodzi od lasów grabowych – zbłąkany rycerz miał tu spotkać pasterkę i założyć gród.
- Przed wojną Grabowiec liczył ponad 4 tysiące mieszkańców – kilka razy więcej niż dziś.
Z dziećmi
Wejście na Górę Zamkową i szukanie śladów dawnego zamku to dobra przygoda dla dzieci, a widok z góry wynagradza krótki spacer.
Kiedy przyjechać
Od wiosny do jesieni, najlepiej przy dobrej widoczności.
Jak dojechać
Grabowiec leży ok. 22 km na północny wschód od Zamościa; najwygodniej dojechać samochodem.
W okolicy
- Zamość i Roztocze.
- Hrubieszów i Horodło nad Bugiem.
- Tyszowce – konfederacja.
- Grzęda Sokalska.
- Krasnystaw – kolegium jezuickie.
- Wrzesień 1939 – miejsca pamięci.
Gdzie spać
W okolicy Grabowca działają agroturystyki, a większy wybór jest w Zamościu – zobacz noclegi. Więcej punktów widokowych: kategoria Wieże i punkty widokowe.
Galeria zdjęć

Fot. Wojciech Koczułap, CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 20.11.2026




