Golina – miasteczko z kroniki Galla Anonima
Osada wspomniana w najstarszej polskiej kronice, drewniany kościół z XVIII wieku i klasycystyczny dwór w parku – Golina to spokojny przystanek między Koninem a Wrześnią.
Fot. Grochall, CC BY-SA 3.0 pl
Golina to miasto liczące ok. 5,7 tysiąca mieszkańców, położone w powiecie konińskim, na Równinie Wrzesińskiej, kilkanaście kilometrów na zachód od Konina. Leży przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 92 i wojewódzkiej nr 467. To niewielkie miasteczko o bardzo starym rodowodzie – wspomina je już najstarsza polska kronika.
Golina u Galla Anonima
Osadę pod nazwą „Galli” wymienia w swojej kronice Gall Anonim, który spisał ją w latach 1112–1116 – to jedna z najstarszych wzmianek o miejscowościach Wielkopolski. W dokumencie wydanym w Poznaniu w 1280 roku za Przemysła II pojawia się już nazwa „Golina”.
Historia miasta
W 1330 roku dziedzic Goliny, Jan, otrzymał od Władysława Łokietka przywilej lokacyjny, a w 1338 roku osada wymieniana jest już jako miasto. Prawa potwierdził w 1362 roku Kazimierz Wielki. Golina zawsze była miastem prywatnym, siedzibą rodu Golińskich. W 1458 roku wysłała trzech piechurów na odsiecz Malborka, a w 1611 roku cała zabudowa spłonęła w pożarze. W 1870 roku władze carskie odebrały Golinie prawa miejskie – przez ponad pół wieku była wsią, aż do 1921 roku.
Kościół i kaplice
Najcenniejszym zabytkiem jest drewniany kościół św. Jakuba Apostoła z 1765 roku – przykład dawnego budownictwa sakralnego Wielkopolski. W mieście stoi też kościół Matki Bożej Szkaplerznej, kamienna kaplica z 1696 roku i drewniana kaplica z XIX wieku.
Dwór i park
W Golinie zachował się klasycystyczny dwór z pierwszej połowy XIX wieku, otoczony parkiem krajobrazowym z drugiej połowy XIX wieku. W centrum stoją kamienice z przełomu XIX i XX wieku, przypominające o czasach, gdy Golina była lokalnym ośrodkiem handlu i rzemiosła – w XVI wieku działało tu m.in. sześciu gorzelników i trzech rybaków.
Okolice Goliny
Golina leży w połowie drogi między Wrześnią a Koninem, na skraju Doliny Konińskiej. Kilkanaście kilometrów na wschód czeka Konin z gotyckim zamkiem w Gosławicach i najstarszym w Polsce słupem drogowym z XII wieku, a na południe – dolina Warty z cysterskim opactwem w Lądzie. Na północy rozciągają się jeziora Pojezierza Gnieźnieńskiego i Kanał Ślesiński.
Pamięć o społeczności żydowskiej
W połowie XIX wieku Żydzi stanowili prawie połowę mieszkańców Goliny. Społeczność zginęła w czasie II wojny światowej. Pomnik przy ulicy 1 Maja upamiętnia dawny cmentarz żydowski.
Plan wizyty
- Rano drewniany kościół św. Jakuba.
- Przed południem dwór i park, kaplice.
- Po południu Konin-Gosławice z zamkiem i skansenem albo opactwo w Lądzie.
Ciekawostki
- Golina leży na granicy Równiny Wrzesińskiej i Doliny Konińskiej.
- Przystanek kolejowy Spławie znajduje się ok. 500 metrów od granic miasta.
Z dziećmi
W pobliskim Koninie-Gosławicach czeka gotycki zamek ze skansenem, a w Licheniu – rozległe sanktuarium z parkiem.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok – Golina to dobry przystanek na trasie z Poznania do Konina.
Jak dojechać
Golina leży przy drodze krajowej nr 92, kilkanaście kilometrów na zachód od Konina, w pobliżu autostrady A2.
W okolicy
- Konin-Gosławice – zamek i skansen.
- Ląd – opactwo cystersów nad Wartą.
- Licheń – bazylika i sanktuarium.
- Jezioro Ślesińskie i Kanał Ślesiński.
- Weekend z Konina.
- Drewniane kościoły poza listą UNESCO.
- Miasteczka Wielkopolski – przewodnik.
- Tuliszków – kościół św. Wita i Dąb Wolności.
Gdzie spać
W Golinie działają pensjonaty, a większy wybór hoteli jest w Koninie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Grochall, CC BY-SA 3.0 pl
Opublikowano: 19.11.2026




