Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Golina – miasteczko z kroniki Galla Anonima

Osada wspomniana w najstarszej polskiej kronice, drewniany kościół z XVIII wieku i klasycystyczny dwór w parku – Golina to spokojny przystanek między Koninem a Wrześnią.

Fot. Grochall, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 1–2 godzinytrudność: łatwa

Golina to miasto liczące ok. 5,7 tysiąca mieszkańców, położone w powiecie konińskim, na Równinie Wrzesińskiej, kilkanaście kilometrów na zachód od Konina. Leży przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 92 i wojewódzkiej nr 467. To niewielkie miasteczko o bardzo starym rodowodzie – wspomina je już najstarsza polska kronika.

Golina u Galla Anonima

Osadę pod nazwą „Galli” wymienia w swojej kronice Gall Anonim, który spisał ją w latach 1112–1116 – to jedna z najstarszych wzmianek o miejscowościach Wielkopolski. W dokumencie wydanym w Poznaniu w 1280 roku za Przemysła II pojawia się już nazwa „Golina”.

Historia miasta

W 1330 roku dziedzic Goliny, Jan, otrzymał od Władysława Łokietka przywilej lokacyjny, a w 1338 roku osada wymieniana jest już jako miasto. Prawa potwierdził w 1362 roku Kazimierz Wielki. Golina zawsze była miastem prywatnym, siedzibą rodu Golińskich. W 1458 roku wysłała trzech piechurów na odsiecz Malborka, a w 1611 roku cała zabudowa spłonęła w pożarze. W 1870 roku władze carskie odebrały Golinie prawa miejskie – przez ponad pół wieku była wsią, aż do 1921 roku.

Kościół i kaplice

Najcenniejszym zabytkiem jest drewniany kościół św. Jakuba Apostoła z 1765 roku – przykład dawnego budownictwa sakralnego Wielkopolski. W mieście stoi też kościół Matki Bożej Szkaplerznej, kamienna kaplica z 1696 roku i drewniana kaplica z XIX wieku.

Dwór i park

W Golinie zachował się klasycystyczny dwór z pierwszej połowy XIX wieku, otoczony parkiem krajobrazowym z drugiej połowy XIX wieku. W centrum stoją kamienice z przełomu XIX i XX wieku, przypominające o czasach, gdy Golina była lokalnym ośrodkiem handlu i rzemiosła – w XVI wieku działało tu m.in. sześciu gorzelników i trzech rybaków.

Okolice Goliny

Golina leży w połowie drogi między Wrześnią a Koninem, na skraju Doliny Konińskiej. Kilkanaście kilometrów na wschód czeka Konin z gotyckim zamkiem w Gosławicach i najstarszym w Polsce słupem drogowym z XII wieku, a na południe – dolina Warty z cysterskim opactwem w Lądzie. Na północy rozciągają się jeziora Pojezierza Gnieźnieńskiego i Kanał Ślesiński.

Pamięć o społeczności żydowskiej

W połowie XIX wieku Żydzi stanowili prawie połowę mieszkańców Goliny. Społeczność zginęła w czasie II wojny światowej. Pomnik przy ulicy 1 Maja upamiętnia dawny cmentarz żydowski.

Plan wizyty

  • Rano drewniany kościół św. Jakuba.
  • Przed południem dwór i park, kaplice.
  • Po południu Konin-Gosławice z zamkiem i skansenem albo opactwo w Lądzie.

Ciekawostki

  • Golina leży na granicy Równiny Wrzesińskiej i Doliny Konińskiej.
  • Przystanek kolejowy Spławie znajduje się ok. 500 metrów od granic miasta.

Z dziećmi

W pobliskim Koninie-Gosławicach czeka gotycki zamek ze skansenem, a w Licheniu – rozległe sanktuarium z parkiem.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok – Golina to dobry przystanek na trasie z Poznania do Konina.

Jak dojechać

Golina leży przy drodze krajowej nr 92, kilkanaście kilometrów na zachód od Konina, w pobliżu autostrady A2.

W okolicy

Gdzie spać

W Golinie działają pensjonaty, a większy wybór hoteli jest w Koninie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Golina — Golina, zespół dworski, 1 poł. XIX Zespół dworsko – folwarczny w skład którego wchodzi dwó
Golina — Golina, zespół dworski, 1 poł. XIX Zespół dworsko – folwarczny w skład którego wchodzi dwó
Fot. Grochall, CC BY-SA 3.0 pl

Opublikowano: 19.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 10 km

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Wiatraki w Polsce – gdzie zobaczyć
Skanseny i tradycja

Wiatraki w Polsce – gdzie zobaczyć

Drewniane koźlaki obracane dyszlem pod wiatr, murowane holendry z ruchomą czapą, skrzydła widoczne z daleka nad polami – przewodnik po miejscach w Pol…

1 dzień
Konin – zamek w Gosławicach i skansen
Zamki i twierdze

Konin – zamek w Gosławicach i skansen

Gotycki zamek biskupa Łaskarza nad Jeziorem Gosławskim, park etnograficzny z chałupami i wiatrakami, a w centrum miasta słup z XII wieku uznawany za n…

pół dnia

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni