Drewniane kościoły poza listą UNESCO – przewodnik

Na liście UNESCO znalazło się kilkanaście drewnianych świątyń z Polski, ale drewnianych kościołów jest w kraju kilkaset. Wiele z nich stoi w miejscach, do których rzadko docierają turyści – na wsiach, przy cmentarzach i na skrajach małych miast. Budowane z modrzewia, sosny i jodły, kryte gontem, z wnętrzami pełnymi polichromii i ludowych rzeźb, są świadectwem dawnego kunsztu cieśli i lokalnej pobożności.

Olesno – kościół na planie róży

Na skraju Olesna na Opolszczyźnie stoi drewniany kościół św. Anny. Do najstarszej części z XVI wieku w XVII wieku dobudowano pięć kaplic rozmieszczonych wokół centralnej przestrzeni – z lotu ptaka przypominają płatki róży. To jeden z najbardziej niezwykłych drewnianych kościołów w Polsce.

Tomaszów Lubelski

Modrzewiowy kościół Zwiastowania NMP w Tomaszowie Lubelskim z XVII wieku należy do największych drewnianych świątyń w kraju i jest ważnym sanktuarium maryjnym Roztocza.

Gąsawa

W drewnianym kościele św. Mikołaja w Gąsawie na Pałukach podczas prac konserwatorskich odkryto spod tynku barwne polichromie. To dobry przystanek w drodze do Biskupina.

Wielkopolska – Pleszew i Ostrzeszów

W Pleszewie stoi drewniany kościół św. Floriana z przełomu XV i XVI wieku, a w Ostrzeszowie – drewniany kościół św. Mikołaja z 1758 roku z późnogotyckimi rzeźbami. Wielkopolska ma jedną z największych grup drewnianych kościołów w Polsce.

Podhale i Spisz

Na Podtatrzu drewniane świątynie są częścią krajobrazu. W Jurgowie na Spiszu stoi drewniany kościół z barokowym wnętrzem, a w okolicy prowadzi Szlak Architektury Drewnianej, łączący kościoły, kaplice i zabudowę wiejską Podhala, Orawy i Spiszu.

Lanckorona

Lanckorona to miasteczko z drewnianymi domami wokół rynku – choć słynie przede wszystkim z zabudowy mieszkalnej, jest jednym z najpiękniejszych przykładów drewnianej architektury w Małopolsce.

Jak zwiedzać

• Drewniane kościoły często są zamknięte poza nabożeństwami – zapytaj na plebanii lub sprawdź godziny otwarcia na szlaku.
• W wielu świątyniach obowiązuje zakaz używania lampy błyskowej, by chronić polichromie.
• Latem na Szlaku Architektury Drewnianej działają przewodnicy i dyżury w kościołach.

Ciekawostki

• Gont, którym kryto kościoły, wykonywano ręcznie, najczęściej z drewna świerkowego lub jodłowego.
• Wiele drewnianych kościołów przeniesiono w inne miejsca – rozbierano je na belki i składano ponownie.

Z dziećmi

Szukanie smoków, świętych i ornamentów w polichromiach to dobra zabawa dla dzieci, a skanseny z drewnianymi kościołami pozwalają zobaczyć je z bliska.

Kiedy przyjechać

Od maja do października, gdy kościoły na szlakach są regularnie otwierane; w czasie odpustów można zobaczyć je w pełni życia parafialnego.

W okolicy

• Olesno – sanktuarium św. Anny.
• Tomaszów Lubelski – drewniany kościół.
• Gąsawa – drewniany kościół.
• Pleszew – kolej wąskotorowa i Stare Miasto.
• Ostrzeszów – baszta i wzgórza.
• Jurgów – bacówki i drewniany kościół.
• Lanckorona – drewniane miasteczko.
• Szlak Architektury Drewnianej – Dębno i Orawa.
• Drewniane kościoły i cerkwie UNESCO.

Gdzie spać

Przy szlakach drewnianej architektury działają agroturystyki i pensjonaty – zobacz noclegi. Więcej miejsc: kategoria Sanktuaria i klasztory.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026