Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Ziemia chełmska – przewodnik

Korytarze wykute w kredzie pod rynkiem, miasto założone przez ojca literatury polskiej i jeziora Polesia – przewodnik po ziemi chełmskiej, krainie na pograniczu kultur, ok. 70 km od Lublina.

Fot. Bazie, CC BY-SA 3.0 pl

czas: 2–3 dnitrudność: łatwa

Ziemia chełmska leży na wschodnim krańcu Lubelszczyzny, między Wieprzem a Bugiem, przy granicy z Ukrainą. Przez stulecia była pograniczem kultur – mieszkali tu Polacy, Rusini i Żydzi, stały kościoły, cerkwie i synagogi. Dziś to kraina rozległych pól, łąk i lasów, z miastami, które kryją zaskakujące zabytki. Region warto odwiedzić, łącząc zwiedzanie z wypoczynkiem nad jeziorami Polesia.

Chełm – miasto na kredzie

Sercem regionu jest Chełm, zbudowany na grubym złożu kredy piszącej. Mieszkańcy przez wieki wydobywali ją spod swoich domów, tworząc labirynt korytarzy – dziś to Chełmskie Podziemia Kredowe, jedyne tego typu podziemia na świecie udostępnione do zwiedzania. Według legendy strzeże ich duch Bieluch. Na wzgórzu nad miastem stoi bazylika Narodzenia NMP z zespołem dawnych zabudowań.

Rejowiec – miasto Reja

Ok. 14 km na zachód od Chełma leży Rejowiec, założony w 1547 roku przez Mikołaja Reja, ojca literatury polskiej, i nazwany od jego nazwiska. W mieście stoi klasycystyczny pałac w parku, dawna cerkiew unicka i pomnik pisarza.

Krasnystaw – stolica chmielu

Na zachodzie, nad Wieprzem, leży Krasnystaw – dawna siedziba biskupów chełmskich, dziś nazywana stolicą polskiego chmielu. Najcenniejszym zabytkiem jest barokowy zespół pojezuicki nad rynkiem, a ze skarpy roztacza się widok na dolinę rzeki.

Na północ – Polesie

Na północ od Chełma zaczyna się Polesie Lubelskie z Poleskim Parkiem Narodowym i Pojezierzem Łęczyńsko-Włodawskim. Najpopularniejsze jest Jezioro Białe z Okuninką. Dalej leży Włodawa – miasto trzech kultur z kościołem, cerkwią i wielką synagogą. W lasach nad Bugiem znajduje się Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze.

Dolina Bugu

Wschodnią granicę regionu wyznacza Bug – dzika, nieuregulowana rzeka z rozlewiskami i starorzeczami. Dolina Bugu to dobre miejsce na spływ kajakowy, wycieczki rowerowe i obserwację ptaków.

Pogranicze kultur

Ziemia chełmska przez stulecia była miejscem spotkania kultur – katolickiej, prawosławnej, unickiej i żydowskiej. Śladem tej różnorodności są kościoły, dawne cerkwie i synagogi w miastach i wsiach regionu, a także przydrożne krzyże i kapliczki o różnych formach. Spacer po miasteczkach pozwala poczuć, jak wyglądało życie na wschodnim pograniczu dawnej Rzeczypospolitej.

Plan na weekend

  • Dzień 1 – Chełm: podziemia kredowe i wzgórze z bazyliką, po południu Rejowiec.
  • Dzień 2 – Krasnystaw rano, potem Jezioro Białe albo Włodawa.

Ciekawostki

  • Kreda z Chełma przez wieki była cennym surowcem, a jej wydobycie ukształtowało podziemia pod całym centrum miasta.
  • Okolice Krasnegostawu słyną z upraw chmielu, a w mieście odbywa się święto związane z tą rośliną.

Z dziećmi

Zwiedzanie podziemi z legendą o duchu Bieluchu i kąpiel w Jeziorze Białym to atrakcje, które zachwycą dzieci.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni; latem nad jeziorami Polesia.

W okolicy

Gdzie spać

W Chełmie, Krasnymstawie i nad Jeziorem Białym działają hotele, pensjonaty i ośrodki – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Chełm — Chełm, podziemia pod Starym Miastem, XVI
Chełm — Chełm, podziemia pod Starym Miastem, XVI
Fot. Bazie, CC BY-SA 3.0 pl
Rejowiec — Palace in Rejowiec, Poland
Rejowiec — Palace in Rejowiec, Poland
Fot. Wojciech Koczułap, CC BY-SA 3.0
Krasnystaw — Widok na wschodnią część południowej pierzei rynku (plac 3-go Maja) w Krasnymstawie z ratu
Krasnystaw — Widok na wschodnią część południowej pierzei rynku (plac 3-go Maja) w Krasnymstawie z ratu
Fot. Andbel-AW, CC BY-SA 4.0
Poleski Park Narodowy — This is a photograph of a Natura 2000 protected area with ID
Poleski Park Narodowy — This is a photograph of a Natura 2000 protected area with ID
Fot. Grzegorz.lasy, CC BY-SA 3.0 pl
Jezioro Białe i Okuninka koło Włodawy — Jezioro Białe Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie
Jezioro Białe i Okuninka koło Włodawy — Jezioro Białe Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie
Fot. SylwiaRe, CC BY 4.0

Opublikowano: 20.11.2026

Gdzie spać w okolicy

Na mapie →

Obiekty z rejestru hotelarskiego w promieniu 50 km

Pokaż wszystkie (33) na mapie

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Chełm – kredowe podziemia
Z dziećmi

Chełm – kredowe podziemia

Jedyna na świecie kopalnia kredy pod miastem udostępniona turystom: kilometry białych korytarzy, legenda o duchu Bieluchu i bazylika na wzgórzu.

pół dnia
Weekend z Chełma – pomysły
Miasta i starówki

Weekend z Chełma – pomysły

Włodawa, Okuninka, Hrubieszów, Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie i Zamość – najlepsze pomysły na weekend z Chełma.

2 dni
Rejowiec – miasto Mikołaja Reja
Miasta i starówki

Rejowiec – miasto Mikołaja Reja

Miasto, które nosi nazwisko ojca polskiej literatury, pałac na wzgórzu nad łąkami i dawna cerkiew unicka – Rejowiec to spokojne miasteczko w ziemi che…

1–2 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →