Dębica – miasto Gryfitów nad Wisłoką
Miasto, które w średniowieczu należało do Gryfitów, renesansowy lamus na przedmieściu i jedno z najważniejszych miejsc pamięci okupacji na Podkarpaciu – Dębica to więcej niż przystanek przy autostradzie A4.
Fot. Panoramer360, CC BY-SA 4.0
Dębica to miasto liczące ok. 43 tysięcy mieszkańców, położone nad Wisłoką, na północnym skraju Pogórza Strzyżowskiego, przy autostradzie A4 między Tarnowem a Rzeszowem. Siedziba powiatu i ważny węzeł kolejowy kojarzy się dziś głównie z przemysłem – oponami, farbami i rowerami – ale ma też długą historię i kilka ciekawych zabytków.
Historia
Pierwsza wzmianka o Dębicy pochodzi z 1293 roku, gdy książę Leszek Czarny nadał osadę rodowi Gryfitów. Przywilej lokacyjny wydano w 1358 roku, a miasto formalnie założono w 1372 roku. Dębicę niszczyły najazdy tatarskie, wojska szwedzkie i Rakoczego oraz pożary. Po I rozbiorze, w 1785 roku, utraciła prawa miejskie, a odzyskała je dopiero w 1912 roku. W połowie XIX wieku dotarła tu kolej, która uczyniła z Dębicy ważny węzeł komunikacyjny, a w 1927 roku przyłączono sąsiednie miasteczko Kawęczyn.
Kościół św. Jadwigi i rynek
Parafialny kościół św. Jadwigi ma rodowód sięgający XVI wieku, a w XIX i XX wieku został rozbudowany. Na rynku stoi XIX-wieczna kamienica, a przed ratuszem – pomnik Kazimierza Wielkiego i Świętosława Gryfity, upamiętniający króla i ród związanych z początkami miasta.
Lamus w Latoszynie
W dzielnicy Latoszyn zachował się renesansowy lamus z XVI wieku – rzadki przykład dawnego budynku gospodarczego, w którym przechowywano cenne przedmioty i dokumenty dworu. W mieście warto zobaczyć też wieżę ciśnień z 1904 roku, park z 1910 roku i Muzeum Regionalne z ekspozycjami o historii miasta i regionu.
Pustków – miejsce pamięci
Kilka kilometrów od Dębicy, w Pustkowie, w czasie II wojny światowej działał niemiecki obóz pracy i poligon SS – zginęło w nim ok. 15 tysięcy ludzi. W Dębicy Niemcy utworzyli też getto, w którym przetrzymywano ok. 12 tysięcy Żydów. Miasto zostało wyzwolone 23 sierpnia 1944 roku, a zniszczeniu uległo ok. 40 procent zabudowy. Rodzina Mikołajków z Dębicy, ukrywająca w czasie okupacji 13 Żydów, została uhonorowana tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Miasto przemysłu
Dębica to jeden z najważniejszych ośrodków przemysłowych Podkarpacia. Działa tu jeden z największych w Polsce zakładów produkcji opon, zakłady farb, fabryka rowerów i firmy chłodnicze. Rozwój przemysłu zaczął się w czasach Centralnego Okręgu Przemysłowego przed II wojną światową.
Plan wizyty
- Rano rynek z pomnikiem i kościół św. Jadwigi.
- Przed południem Muzeum Regionalne i lamus w Latoszynie.
- Po południu miejsce pamięci w Pustkowie albo Pilzno nad Wisłoką.
Ciekawostki
- W latach 1988–1990 w Dębicy kursowały trolejbusy.
- Miasto dzieli się na 11 osiedli.
Z dziećmi
Spacer po parku miejskim i nad Wisłoką oraz wycieczka do pobliskiego Pilzna to dobry plan na rodzinne popołudnie.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; Dębica to wygodny przystanek przy autostradzie A4.
Jak dojechać
Dębica leży przy autostradzie A4 i na linii kolejowej z Krakowa do Rzeszowa; z Krakowa dojedziesz pociągiem w ok. półtorej godziny.
W okolicy
- Pilzno – królewskie miasto nad Wisłoką.
- Ropczyce – miasto Mehoffera.
- Brzostek – miasteczko benedyktynów.
- Mielec – miasto lotnictwa.
- Tarnów – renesansowa perła Małopolski.
- Wisłoka – przewodnik po dolinie rzeki.
- Centralny Okręg Przemysłowy – szlak COP.
Gdzie spać
W Dębicy działają hotele i pensjonaty, także przy autostradzie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Panoramer360, CC BY-SA 4.0

Fot. Patryk2710, CC BY 4.0

Fot. Patryk Duszkiewicz, CC BY-SA 4.0
Opublikowano: 19.11.2026





