Brzostek – miasteczko benedyktynów nad Wisłoką
Miejscowość wymieniona już w XII wieku wśród dóbr opactwa tynieckiego, rynek o średniowiecznym układzie i cmentarz żołnierzy z bitwy 1915 roku – Brzostek to jedno z najstarszych miasteczek Podkarpacia.
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Brzostek to miasteczko liczące ok. 2,7 tysiąca mieszkańców, położone nad Wisłoką, w powiecie dębickim na Podkarpaciu. Leży wśród pagórków Pogórza, kilkanaście kilometrów na północ od Jasła i na południe od Pilzna. Choć dziś jest spokojną miejscowością, należy do najstarszych osad regionu – jego historia sięga XII wieku i wiąże się z jednym z najstarszych klasztorów w Polsce.
Historia
Ślady ludzi sięgają tu neolitu, a w pobliskiej Przeczycy istniało grodzisko z epoki brązu. Brzostek – zapisany jako „Brestek” – wymieniono w dokumentach z lat 1123–1125, potwierdzających posiadłości opactwa benedyktynów w Tyńcu. 18 czerwca 1367 roku opat tyniecki Jan nadał miejscowości prawa miejskie na prawie magdeburskim. W 1474 roku miasto spalili Węgrzy, a w 1657 roku zniszczyły je wojska Rakoczego. W 1854 roku Brzostek został siedzibą powiatu. Prawa miejskie utracił w 1934 roku, a odzyskał 1 stycznia 2009 roku.
Rynek i kościół
Brzostek zachował historyczny układ urbanistyczny, wpisany do rejestru zabytków. Na rynku i przy okolicznych uliczkach stoją niskie domy, a nad miastem góruje kościół parafialny z 1817 roku z przykościelnym cmentarzem. Ciekawym zabytkiem jest też dawna karczma przy ul. Mickiewicza – pamiątka po czasach, gdy przez miasteczko przejeżdżali kupcy.
Bitwa 1915 roku
W maju 1915 roku, w czasie ofensywy gorlickiej, w okolicy Brzostka toczyły się zacięte walki – 7 maja rozegrała się tu bitwa, w której zginęło ok. 2 tysięcy żołnierzy. Poległych pochowano na cmentarzu wojennym nr 222, wpisanym do rejestru zabytków. To jeden z wielu cmentarzy z I wojny światowej na pograniczu Pogórza i Beskidu Niskiego.
Ludzie i pamięć
Z Brzostku pochodził malarz Aleksander Gryglewski, profesor krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, oraz cichociemny Władysław Miciek. Mieszkanka Brzostku Zofia Trojan została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. 20 czerwca 1944 roku Niemcy przeprowadzili w mieście pacyfikację.
Dobra tynieckie
Brzostek przez stulecia należał do opactwa benedyktynów w Tyńcu – jednego z najstarszych klasztorów w Polsce. Opaci zakładali tu miasta i wsie, a ich dobra nad Wisłoką obejmowały także pobliskie Kołaczyce. Ślad tej historii przetrwał w regularnym układzie rynku i ulic.
Plan wizyty
- Rano rynek i kościół.
- Przed południem cmentarz wojenny i dawna karczma.
- Po południu Kołaczyce albo Pilzno nad Wisłoką.
Ciekawostki
- W 1846 roku okoliczne dwory zaatakowali uczestnicy rabacji galicyjskiej Jakuba Szeli, ale samo miasteczko ocalało.
- W granicach miasta leży sześć stanowisk archeologicznych.
Z dziećmi
Krótki spacer po rynku i wycieczka nad Wisłokę to spokojny przystanek w podróży.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok.
Jak dojechać
Brzostek leży przy drodze krajowej nr 73 między Pilznem a Jasłem, ok. 20 km na południe od Dębicy.
W okolicy
- Kołaczyce – rynek z podcieniami.
- Pilzno – królewskie miasto nad Wisłoką.
- Jasło – rynek i ruiny zamku Golesz.
- Gorlice – miasto nafty i bitwy 1915.
- Cmentarze wojenne Beskidu Niskiego.
- Tyniec – opactwo benedyktynów.
- Opactwa benedyktyńskie w Polsce.
Gdzie spać
W Brzostku i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Jaśle i Dębicy – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.
Galeria zdjęć

Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0

Fot. Filipny, CC BY-SA 4.0

Fot. Silar, CC BY-SA 3.0

Fot. Unknown authorUnknown author, Public domain
Opublikowano: 19.11.2026





