Przejdź do treści
Miasta i starówki Ciekawe miejsca

Brzostek – miasteczko benedyktynów nad Wisłoką

Miejscowość wymieniona już w XII wieku wśród dóbr opactwa tynieckiego, rynek o średniowiecznym układzie i cmentarz żołnierzy z bitwy 1915 roku – Brzostek to jedno z najstarszych miasteczek Podkarpacia.

Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0

czas: 1 godzinatrudność: łatwa

Brzostek to miasteczko liczące ok. 2,7 tysiąca mieszkańców, położone nad Wisłoką, w powiecie dębickim na Podkarpaciu. Leży wśród pagórków Pogórza, kilkanaście kilometrów na północ od Jasła i na południe od Pilzna. Choć dziś jest spokojną miejscowością, należy do najstarszych osad regionu – jego historia sięga XII wieku i wiąże się z jednym z najstarszych klasztorów w Polsce.

Historia

Ślady ludzi sięgają tu neolitu, a w pobliskiej Przeczycy istniało grodzisko z epoki brązu. Brzostek – zapisany jako „Brestek” – wymieniono w dokumentach z lat 1123–1125, potwierdzających posiadłości opactwa benedyktynów w Tyńcu. 18 czerwca 1367 roku opat tyniecki Jan nadał miejscowości prawa miejskie na prawie magdeburskim. W 1474 roku miasto spalili Węgrzy, a w 1657 roku zniszczyły je wojska Rakoczego. W 1854 roku Brzostek został siedzibą powiatu. Prawa miejskie utracił w 1934 roku, a odzyskał 1 stycznia 2009 roku.

Rynek i kościół

Brzostek zachował historyczny układ urbanistyczny, wpisany do rejestru zabytków. Na rynku i przy okolicznych uliczkach stoją niskie domy, a nad miastem góruje kościół parafialny z 1817 roku z przykościelnym cmentarzem. Ciekawym zabytkiem jest też dawna karczma przy ul. Mickiewicza – pamiątka po czasach, gdy przez miasteczko przejeżdżali kupcy.

Bitwa 1915 roku

W maju 1915 roku, w czasie ofensywy gorlickiej, w okolicy Brzostka toczyły się zacięte walki – 7 maja rozegrała się tu bitwa, w której zginęło ok. 2 tysięcy żołnierzy. Poległych pochowano na cmentarzu wojennym nr 222, wpisanym do rejestru zabytków. To jeden z wielu cmentarzy z I wojny światowej na pograniczu Pogórza i Beskidu Niskiego.

Ludzie i pamięć

Z Brzostku pochodził malarz Aleksander Gryglewski, profesor krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, oraz cichociemny Władysław Miciek. Mieszkanka Brzostku Zofia Trojan została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. 20 czerwca 1944 roku Niemcy przeprowadzili w mieście pacyfikację.

Dobra tynieckie

Brzostek przez stulecia należał do opactwa benedyktynów w Tyńcu – jednego z najstarszych klasztorów w Polsce. Opaci zakładali tu miasta i wsie, a ich dobra nad Wisłoką obejmowały także pobliskie Kołaczyce. Ślad tej historii przetrwał w regularnym układzie rynku i ulic.

Plan wizyty

  • Rano rynek i kościół.
  • Przed południem cmentarz wojenny i dawna karczma.
  • Po południu Kołaczyce albo Pilzno nad Wisłoką.

Ciekawostki

  • W 1846 roku okoliczne dwory zaatakowali uczestnicy rabacji galicyjskiej Jakuba Szeli, ale samo miasteczko ocalało.
  • W granicach miasta leży sześć stanowisk archeologicznych.

Z dziećmi

Krótki spacer po rynku i wycieczka nad Wisłokę to spokojny przystanek w podróży.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok.

Jak dojechać

Brzostek leży przy drodze krajowej nr 73 między Pilznem a Jasłem, ok. 20 km na południe od Dębicy.

W okolicy

Gdzie spać

W Brzostku i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Jaśle i Dębicy – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Brzostek — Brzostek, Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzostku
Brzostek — Brzostek, Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzostku
Fot. Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0
Brzostek — Pierzeja wschodnia Rynku w Brzostku
Brzostek — Pierzeja wschodnia Rynku w Brzostku
Fot. Filipny, CC BY-SA 4.0
Brzostek — Brzostek (main street)
Brzostek — Brzostek (main street)
Fot. Silar, CC BY-SA 3.0
Brzostek — Stadt Brzostek in Galizien
Brzostek — Stadt Brzostek in Galizien
Fot. Unknown authorUnknown author, Public domain

Opublikowano: 19.11.2026

Atrakcje i trasy w okolicy

Mapa →
Wisłoka – przewodnik po dolinie rzeki
Kajaki i spływy

Wisłoka – przewodnik po dolinie rzeki

Rzeka, która rodzi się wśród łemkowskich wzgórz Beskidu Niskiego, przepływa przez park narodowy, galicyjskie miasteczka i miasto lotnictwa, by wpaść d…

2–4 dni
Pilzno – królewskie miasto nad Wisłoką
Miasta i starówki

Pilzno – królewskie miasto nad Wisłoką

Rynek nad którym góruje gotycki kościół, klasztor karmelitów, muzeum, w którym zobaczysz, jak powstają tradycyjne lalki, i wędliny z listy produktów t…

1–2 godziny

Więcej: Miasta i starówki

Więcej →
Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród
Miasta i starówki

Zbąszynek – kolejowe miasto-ogród

Miasto, które powstało, bo nowa granica przecięła linię kolejową – Zbąszynek wybudowano od podstaw w latach 20. XX wieku jako niemiecką stację granicz…

1–2 godziny
Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik
Miasta i starówki

Miasta zaplanowane od podstaw – przewodnik

Większość polskich miast rosła powoli wokół rynku i zamku. Kilka z nich narysowano jednak na desce kreślarskiej, zanim stanął pierwszy dom – od renesa…

1–7 dni