Ziemia Sandomierska – przewodnik

Ziemia Sandomierska to historyczna kraina na pograniczu Małopolski, rozciągająca się wokół Sandomierza, między Wisłą a Górami Świętokrzyskimi. W średniowieczu była jedną z najważniejszych dzielnic Polski, a Sandomierz – jedną z głównych siedzib królestwa. Dziś to kraina sadów, winnic, lessowych wąwozów i zabytków, w której łatwo spędzić kilka dni.

Sandomierz

Sandomierz leży na wzgórzach nad Wisłą. Ma renesansowy ratusz na rynku, Bramę Opatowską z tarasem widokowym, katedrę, zamek i Podziemną Trasę Turystyczną w dawnych piwnicach kupieckich. Na skraju miasta zaczyna się Wąwóz Królowej Jadwigi – lessowy jar porośnięty drzewami.

Góry Pieprzowe

Na wschód od miasta wznoszą się Góry Pieprzowe – strome zbocza z łupków, opadające ku Wiśle. Rosną tu rzadkie rośliny stepowe, a ze ścieżki rozciąga się widok na rzekę i Sandomierz.

Krzyżtopór

W Ujeździe stoją ruiny zamku Krzyżtopór – monumentalnej rezydencji magnackiej z XVII wieku, przed powstaniem Wersalu jednej z największych budowli pałacowych w Europie.

Klimontów i Ossolin

W Klimontowie stoi barokowa kolegiata o owalnym wnętrzu ufundowana przez Jerzego Ossolińskiego, a w pobliskim Ossolinie – ruiny rodowej siedziby z kamiennym mostem.

Koprzywnica i Opatów

W Koprzywnicy zachował się kościół dawnego opactwa cystersów, a w Opatowie – romańska kolegiata i podziemna trasa pod rynkiem.

Baranów Sandomierski

Po drugiej stronie Wisły stoi renesansowy zamek w Baranowie Sandomierskim, nazywany „małym Wawelem”, z arkadowym dziedzińcem.

Sady i winnice

Ziemia Sandomierska słynie z sadów – wiosną kwitną tu jabłonie, wiśnie i grusze, a latem przy drogach sprzedaje się owoce. W ostatnich latach powstało tu też wiele winnic, które można odwiedzać.

Plan na weekend

• Dzień 1 – Sandomierz: rynek, podziemia, Wąwóz Królowej Jadwigi i Góry Pieprzowe.
• Dzień 2 – Krzyżtopór, Klimontów i Koprzywnica albo Baranów Sandomierski.

Ciekawostki

• Sandomierz zasłynął w całej Polsce jako plener popularnego serialu kryminalnego.
• Ziemia Sandomierska jest jednym z najważniejszych zagłębi sadowniczych w kraju.

Z dziećmi

Podziemna trasa w Sandomierzu, ruiny Krzyżtoporu i spacer wąwozem to świetna przygoda dla dzieci.

Kiedy przyjechać

Wiosną, gdy kwitną sady, albo jesienią w czasie zbiorów owoców i winobrania.

W okolicy

• Sandomierz – rynek, podziemia i wąwóz.
• Krzyżtopór – ruiny pałacu.
• Klimontów – kolegiata i Ossolin.
• Koprzywnica – opactwo cystersów.
• Opatów – podziemna trasa.
• Baranów Sandomierski – mały Wawel.
• Krzemionki Opatowskie.
• Winnice w Polsce.
• Zawichost – skarpa wiślana i romański kościół.

Gdzie spać

W Sandomierzu, Klimontowie i agroturystykach wśród sadów – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 09.11.2026