Tolkmicko – port nad Zalewem Wiślanym

Tolkmicko leży nad Zalewem Wiślanym, u stóp Wysoczyzny Elbląskiej, w powiecie elbląskim. To małe miasto z niespełna 2,5 tysiącami mieszkańców, a jego port uchodzi za największy polski port nad Zalewem. Z jednej strony jest woda i widok na Mierzeję Wiślaną, z drugiej strome, zalesione wzgórza. Zalew i wzgórza leżą tu tuż obok siebie, a to rzadkie połączenie.

Historia

Krzyżacy założyli miasto na prawie chełmińskim przy obronnym dworze. Prawa miejskie otrzymało w 1296 roku, a w 1359 roku dostało przywilej rybołówstwa. W 1440 roku przystąpiło do Związku Pruskiego, a po pokoju toruńskim w 1466 roku znalazło się w Prusach Królewskich, w granicach Rzeczypospolitej. Należało do nich aż do I rozbioru w 1772 roku. W 1626 roku zatrzymał się tu król szwedzki Gustaw II Adolf. W 1945 roku miasto zostało zniszczone w około połowie. Niemiecka nazwa brzmiała Tolkemit, a polską ustalono po 1947 roku.

Port

Port rybacki zbudowano w latach 1862–1883. Dziś cumują w nim kutry rybackie i jachty, działa bosmanat i stacja ratownictwa. Z nabrzeża dobrze widać Zalew i Mierzeję Wiślaną po drugiej stronie wody. W sezonie odbywają się tu regaty żeglarskie.

Zabytki

• Gotycki kościół św. Jakuba Apostoła z XIV wieku.
• Baszta z końca XIV wieku, pozostałość murów obronnych.
• Kaplica cmentarna z pierwszej połowy XVIII wieku.
• Dworzec kolejowy z 1867 roku i kamienice z początku XX wieku.

Wysoczyzna Elbląska

Tuż za miastem zaczyna się Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej z głębokimi jarami i bukowymi lasami. Na południe od miasta leżą Wały Tolkmita, czyli pozostałości staropruskiego grodziska. W mieście stoi wieża widokowa, a dobrym punktem widokowym jest też Wzgórze Starościńskie.

Kolej drezynowa

Wzdłuż brzegu Zalewu biegła Kolej Nadzalewowa, ukończona w 1899 roku. Na jej torach działa dziś kolej drezynowa, którą można samemu przejechać fragment trasy.

Plan wizyty

• Rano: port i spacer nabrzeżem.
• Przed południem: kościół św. Jakuba i baszta.
• Po południu: wieża widokowa albo przejażdżka drezyną, a potem wycieczka do Kadyn.

Ciekawostki

• Legenda wywodzi nazwę miasta od pruskiego księcia Tolka i jego córki Mity.
• Tolkmicko słynie z przetwórstwa ryb i owoców.

Z dziećmi

Kutry w porcie, przejażdżka drezyną i spacer po lesie na wzgórzach to dobre pomysły na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Od maja do września, gdy w porcie jest najwięcej łodzi, a drogi rowerowe wzdłuż Zalewu są najprzyjemniejsze.

Jak dojechać

Tolkmicko leży przy drodze wojewódzkiej nr 503 z Elbląga do Fromborka. Z Elbląga to około pół godziny jazdy.

W okolicy

• Kadyny – pałac cesarski.
• Frombork – wzgórze katedralne.
• Zalew Wiślany rowerem.
• Elbląg – Stare Miasto.
• Krynica Morska.
• Śladami Prusów.

Gdzie spać

W Tolkmicku i w pobliskich Kadynach działają pensjonaty i agroturystyki, a większy wybór jest w Elblągu i Fromborku – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026