Romantyczne parki krajobrazowe w Polsce – przewodnik

Sztuczne ruiny nad stawem, świątynie poświęcone muzom, kręte aleje prowadzące do widoków na rzekę i wiekowe dęby na łąkach – przewodnik po polskich parkach romantycznych, w których przyroda i sztuka tworzą jedną opowieść.

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

czas: 1–5 dnitrudność: łatwa

Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku w Europie zapanowała moda na parki krajobrazowe w stylu angielskim. Zamiast geometrycznych, strzyżonych ogrodów barokowych powstawały założenia naśladujące naturę – z łąkami, kępami drzew, krętymi ścieżkami i stawami. Wśród zieleni ustawiano sztuczne ruiny, świątynki, groty i pomniki, które miały budzić wzruszenie i skłaniać do refleksji. Polska arystokracja szybko przyjęła tę modę, a wiele takich parków przetrwało do dziś.

Arkadia

Arkadia koło Nieborowa to romantyczny ogród stworzony przez Helenę Radziwiłłową. Wśród stawów i drzew stoją Świątynia Diany, sztuczny akwedukt, Grób Iluzji i ruiny, które miały przypominać antyczną krainę szczęścia. To jeden z najpiękniejszych przykładów ogrodu sentymentalnego w Europie.

Puławy

Park Czartoryskich w Puławach, na skarpie nad Wisłą, był sercem kulturalnego życia epoki. Księżna Izabela Czartoryska zbudowała tu Świątynię Sybilli i Dom Gotycki, w których w 1801 roku powstało pierwsze polskie muzeum, gromadzące pamiątki narodowe.

Park Mużakowski

Na granicy polsko-niemieckiej, nad Nysą Łużycką, rozciąga się Park Mużakowski – ogromne założenie stworzone przez księcia Hermanna von Pückler-Muskau. Wpisano go na listę UNESCO jako wzór sztuki ogrodowej.

Wilanów

Przy pałacu króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie obok barokowego ogrodu urządzono część krajobrazową z romantycznymi pawilonami, mostkami i widokami na jezioro.

Łańcut i Pszczyna

Wokół zamku w Łańcucie i zamku w Pszczynie rozciągają się rozległe parki z alejami, stawami i pawilonami ogrodowymi. W Pszczynie można dodatkowo zobaczyć zagrodę żubrów.

Rogalin i Kórnik

W Rogalinie nad Wartą rosną słynne dęby, w tym najsłynniejsze – Lech, Czech i Rus. W pobliskim Kórniku zamek otacza arboretum z tysiącami gatunków drzew.

Radziejowice

Park Krasińskich w Radziejowicach, założony w 1817 roku, łączy stawy, neogotycki zameczek i rzeźby. To dobry przykład mniejszego, kameralnego parku romantycznego na Mazowszu.

Jak zwiedzać

Najpiękniej jest w maju, gdy kwitną drzewa, i w październiku, gdy liście zmieniają kolor.
Parki zwiedza się powoli – warto zabrać koc i zrobić piknik.
Wiele z nich ma oznaczone ścieżki z opisami budowli ogrodowych.

Ciekawostki

Sztuczne ruiny budowano celowo jako „zniszczone” – miały przypominać o przemijaniu.
Twórcy parków często sprowadzali drzewa z odległych krajów, by zaskoczyć gości.