Susz – miasteczko nad Jeziorem Suskim

Susz leży nad Jeziorem Suskim, w powiecie iławskim, w województwie warmińsko-mazurskim. To miasteczko z ok. 5 tysiącami mieszkańców, położone w historycznej Pomezanii – krainie dawnych Prusów. Zachowało średniowieczny układ: owalne Stare Miasto z kwadratowym rynkiem, a nad brzegiem jeziora – ślady krzyżackiego grodziska.

Historia

W XII–XIII wieku istniała tu pruska osada na grodzisku – nazwa miasta pochodzi prawdopodobnie od pruskiego imienia Suse. Po podboju Pomezanii przez Krzyżaków okolica w 1285 roku weszła w skład uposażenia kapituły pomezańskiej w Kwidzynie. Prawa miejskie Susz otrzymał 20 grudnia 1314 roku. Miasto ucierpiało w wojnach polsko-krzyżackich: w 1414 roku i podczas wojny trzynastoletniej. Po pokoju toruńskim w 1466 roku znalazło się pod zwierzchnictwem Polski. W 1818 roku Susz został siedzibą powiatu, w 1876 roku otrzymał połączenie kolejowe z Malborkiem, a po II wojnie światowej siedzibę powiatu przeniesiono do Iławy.

Kościół św. Antoniego Padewskiego

Najstarszym zabytkiem jest gotycki kościół z XIV wieku, dziś pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego i pełniący funkcję sanktuarium. Ceglana świątynia przypomina czasy, gdy Susz należał do biskupów i kapituły pomezańskiej.

Kościół św. Rozalii

Drugi kościół, neogotycki pod wezwaniem św. Rozalii, zbudowano w latach 1904–1905. Dziś działają przy nim parafie rzymskokatolicka i greckokatolicka.

Inne zabytki

• Fragmenty gotyckich murów miejskich – większość rozebrano w XIX wieku.
• Grodzisko krzyżackie na planie czworoboku nad Jeziorem Suskim.
• Synagoga z 1868 roku.
• Wieża ciśnień z lat 1914–1915, gazownia z 1907 roku i XIX-wieczny budynek poczty.

Jezioro i okolice

Jezioro Suskie przylega do miasta – latem to miejsce kąpieli i wędkowania. Susz leży na skraju Pojezierza Iławskiego, ok. 25 km od Iławy i Jezioraka – najdłuższego jeziora w Polsce. Okolica to lasy, pola i liczne małe jeziora, dobre na wycieczki rowerowe.

Plan wizyty

• Kościół św. Antoniego i rynek w owalnym Starym Mieście.
• Spacer wzdłuż fragmentów murów.
• Grodzisko i brzeg Jeziora Suskiego.

Ciekawostki

• W latach 1992, 1993, 1996 i 1997 Susz gościł mistrzostwa Polski w triathlonie na dystansie olimpijskim.
• Niemiecka nazwa miasta brzmiała Rosenberg, a obecną nazwę zatwierdzono w 1946 roku.

Z dziećmi

Kąpiel w jeziorze, spacer po grodzisku i krótka wizyta w Starym Mieście to dobry plan na rodzinny przystanek w drodze nad Jeziorak.

Kiedy przyjechać

Od maja do września, gdy jezioro zaprasza do kąpieli, a okolice – na rower.

Jak dojechać

Susz ma stację na linii kolejowej nr 9 z Warszawy do Gdańska. Przez miasto biegną drogi wojewódzkie nr 515 do Dzierzgonia i Malborka oraz nr 521 z Kwidzyna przez Prabuty do Iławy.

W okolicy

• Iława – Jeziorak.
• Prabuty – konkatedra i jeziora.
• Kwidzyn – zamek i dansker.
• Dzierzgoń – ruiny zamku.
• Zalewo – jezioro Ewingi.
• Pojezierze Iławskie – przewodnik.
• Ślady Prusów.
• Kisielice.

Gdzie spać

W Suszu i nad okolicznymi jeziorami działają pensjonaty i agroturystyki, a większy wybór jest w Iławie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 14.11.2026