Polska i Krzyżacy – miejsca historii – przewodnik

Pole największej bitwy średniowiecznej Europy, ceglana stolica zakonu, miasta pokojów i rokowań – przewodnik po miejscach, w których rozgrywała się historia Polski i zakonu krzyżackiego.

Fot. Scotch Mist, CC BY-SA 4.0

czas: 3–7 dnitrudność: łatwa

Zakon krzyżacki sprowadził w 1226 roku książę Konrad Mazowiecki, by bronił jego ziem przed Prusami. Krzyżacy szybko zbudowali własne państwo nad Bałtykiem, a spory o Pomorze Gdańskie i ziemię dobrzyńską przerodziły się w ponad dwa stulecia wojen. Ich ślady to dziś jedne z najciekawszych miejsc w Polsce – ceglane zamki, pola bitew i miasta, w których zawierano pokoje.

Malbork – stolica zakonu

Zamek w Malborku był od 1309 roku siedzibą wielkich mistrzów. To największa ceglana budowla obronna na świecie, wpisana na listę UNESCO. W 1410 roku, po bitwie pod Grunwaldem, wojska Jagiełły bezskutecznie oblegały twierdzę.

Grunwald

15 lipca 1410 roku na polach pod Grunwaldem wojska polsko-litewskie pokonały Krzyżaków w jednej z największych bitew średniowiecznej Europy. Na polu bitwy działa muzeum, a co roku w lipcu odbywa się wielka inscenizacja.

Kujawy – Brześć, Radziejów, Kowal

W latach 30. XIV wieku Krzyżacy najechali Kujawy – spalili Radziejów i zniszczyli zamek w Kowalu. W Brześciu Kujawskim wielokrotnie toczyły się rokowania z zakonem, a w 1435 roku zawarto tu pokój brzeski. Scenę, w której Łokietek zrywa układy z Krzyżakami, namalował Jan Matejko.

Kalisz i Toruń – miasta pokojów

W 1343 roku Kazimierz Wielki zawarł z Krzyżakami pokój w Kaliszu, odzyskując Kujawy i ziemię dobrzyńską. W Toruniu podpisano dwa pokoje – w 1411 roku po wojnie grunwaldzkiej i w 1466 roku, kończący wojnę trzynastoletnią. Na mocy drugiego Polska odzyskała Pomorze Gdańskie z Malborkiem.

Zamki zakonu

Na Pomorzu, Warmii i Ziemi Chełmińskiej zachowało się kilkadziesiąt zamków krzyżackich – w Golubiu, Gniewie, Radzyniu Chełmińskim, Nidzicy czy Kwidzynie. Wiele z nich łączy Szlak Zamków Gotyckich.

Jak zwiedzać

Malbork, Kwidzyn i Gniew to dobra dwudniowa trasa po Powiślu.
Grunwald najlepiej odwiedzić w czasie lipcowej inscenizacji – zarezerwuj nocleg z wyprzedzeniem.
Toruń, Brześć Kujawski i Radziejów łatwo połączyć z wycieczką po Kujawach.

Ciekawostki

Hołd pruski z 1525 roku, gdy ostatni wielki mistrz Albrecht Hohenzollern złożył hołd Zygmuntowi Staremu, zakończył istnienie państwa zakonnego w Prusach.
Miecze grunwaldzkie, przekazane Jagielle przed bitwą, stały się jednym z symboli polskich insygniów.

Z dziećmi

Turnieje rycerskie w Golubiu i Gniewie, inscenizacja bitwy pod Grunwaldem i zwiedzanie Malborka z audioprzewodnikiem to lekcja historii, którą dzieci zapamiętają.