Kowalewo Pomorskie – kościół i wzgórze zamkowe

Kowalewo Pomorskie leży nad Strugą Młyńską, na Pojezierzu Chełmińskim, przy drodze krajowej nr 15 z Torunia w stronę Brodnicy. To miasteczko z około 4 tysiącami mieszkańców. Przez kilka stuleci było siedzibą krzyżackiego komtura, a jego historia sięga początków państwa zakonnego na Ziemi Chełmińskiej.

Historia

W 1222 roku książę Konrad Mazowiecki przekazał dawny gród biskupowi Chrystianowi, a w 1231 roku przejęli go Krzyżacy. W XIII wieku miasto kilka razy oblegali Litwini, Bartowie i Jaćwingowie. Prawa miejskie Kowalewo otrzymało w 1275 roku. W latach 1277–1303 Krzyżacy zbudowali murowany zamek, siedzibę komturstwa. W 1330 roku oblegał go bezskutecznie Władysław Łokietek. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku Polacy zdobyli zamek, ale zakon szybko go odzyskał. Po pokoju toruńskim w 1466 roku Kowalewo wróciło do Polski i było siedzibą starostwa. Po I rozbiorze należało do Prus, które po 1820 roku rozebrały ruiny zamku. Niemiecka nazwa miasta brzmiała Schönsee.

Kościół św. Mikołaja

Gotycki kościół św. Mikołaja zbudowano w latach 1286–1300, a przebudowano w XVII i XVIII wieku. We wnętrzu zachowały się polichromie z XVI wieku oraz wyposażenie renesansowe, barokowe i rokokowe.

Wzgórze zamkowe i mury

Z zamku zostały fundamenty prostokątnego budynku i filar dawnego gdaniska przy ulicy Strażackiej. Na wzgórzu, gdzie stała ośmioboczna wieża główna, w 1911 roku wzniesiono neogotycką wieżę ciśnień. Zachowały się też fragmenty murów miejskich z przełomu XIII i XIV wieku z okrągłą basztą narożną.

Plan wizyty

• Kościół św. Mikołaja z polichromiami.
• Wzgórze zamkowe z wieżą ciśnień i resztkami gdaniska.
• Mury z basztą i dawny zajazd z 1912 roku na placu Wolności.

Ciekawostki

• Zamek otaczały mury i fosa zasilana wodą z dwóch jezior, które dziś już nie istnieją.
• Do 1939 roku miasto nazywało się po prostu Kowalewo.
• Przez Kowalewo prowadzi zielony szlak pieszy z Jabłonowa Pomorskiego do Ciechocina.

Z dziećmi

Wieża ciśnień na zamkowym wzgórzu i opowieść o oblężeniach to dobry pretekst do krótkiego spaceru.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; Kowalewo łatwo połączyć z wizytą na zamku w Golubiu, zwłaszcza w czasie letniego turnieju rycerskiego.

Jak dojechać

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 15 z Torunia oraz droga wojewódzka nr 554.

W okolicy

• Golub-Dobrzyń – zamek krzyżacki.
• Toruń – gotyk i pierniki.
• Brodnica – wieża zamku.
• Ziemia Chełmińska – przewodnik.
• Szlak zamków krzyżackich.
• Wieże ciśnień w Polsce.

Gdzie spać

W Kowalewie i okolicy działają agroturystyki, a większy wybór jest w Toruniu i Golubiu-Dobrzyniu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026