Łuków – kolegiata i zalew Zimna Woda

Łuków leży w zachodniej części Równiny Łukowskiej, w województwie lubelskim, na skraju Lasów Łukowskich. To miasto z ok. 27 tysiącami mieszkańców, siedziba powiatu i ważny węzeł kolejowy na trasie z Warszawy do Terespola. Ciekawostka: przez miasto przebiega środkowy równoleżnik Polski.

Historia

Pierwsza wzmianka o Łukowie pochodzi z 1233 roku. W XIII wieku książę Bolesław Wstydliwy osadził tu templariuszy, a przez krótki czas istniało biskupstwo misyjne. Prawa miejskie nadał w 1369 roku Kazimierz Wielki, a w 1403 roku Władysław Jagiełło przeniósł miasto na prawo magdeburskie. W XVII wieku sprowadzono bernardynów, a w 1696 roku pijarów, którzy prowadzili tu słynne kolegium. W 1783 roku pożar strawił większość zabudowy, a w lipcu 1944 roku bombardowania zniszczyły znaczną część miasta.

Kolegiata

Barokowa kolegiata Przemienienia Pańskiego z lat 1733–1762, zaprojektowana przez Antonia Solariego, to najcenniejszy zabytek Łukowa. Monumentalna dwuwieżowa fasada góruje nad centrum.

Kościół i muzeum

Dawny kościół bernardynów Podwyższenia Krzyża Świętego budowano od 1655 do 1770 roku. W dawnym konwikcie Szaniawskich działa Muzeum Ziemi Łukowskiej z ekspozycjami historycznymi i regionalnymi.

Zalew Zimna Woda

Na skraju miasta, w lesie, leży zalew Zimna Woda z plażą i ścieżkami. Lasy Łukowskie są chronione jako obszar krajobrazu, a w pobliżu znajduje się rezerwat Jata z wiekowymi jodłami i dębami.

Plan dnia

• Rano kolegiata i kościół pobernardyński.
• W południe Muzeum Ziemi Łukowskiej.
• Po południu spacer nad zalewem Zimna Woda albo do rezerwatu Jata.

Ciekawostki

• W kolegium pijarów uczyli się m.in. Franciszek Salezy Jezierski i Bronisław Trentowski.
• W 1933 roku w Łukowie odsłonięto pomnik Henryka Sienkiewicza.

Z dziećmi

Plaża nad zalewem, park miejski i leśne ścieżki to dobry plan na rodzinny dzień.

Kiedy przyjechać

Latem na zalew; przez cały rok na zwiedzanie kościołów i muzeum.

Jak dojechać

Łuków to węzeł kolejowy na liniach z Warszawy do Terespola i z Lublina; dojazd pociągiem jest wygodny z wielu kierunków.

W okolicy

• Stoczek Łukowski – pole bitwy 1831.
• Siedlce – pałac Ogińskich.
• Radzyń Podlaski – pałac Potockich.
• Biała Podlaska – pałac Radziwiłłów.
• Miasteczka Lubelszczyzny.
• Pijarzy w Polsce – kolegia i kościoły – przewodnik.

Gdzie spać

W Łukowie działają hotele i pensjonaty, a większy wybór jest w Siedlcach – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 13.11.2026