Kościoły jezuickie w Polsce – przewodnik

Organy z ruchomymi figurami, dwunastu apostołów przed krakowskim kościołem, różowo-biała fasada nad poznańskim Starym Rynkiem i kolegia, w których uczyła się szlachta – przewodnik po kościołach i szkołach jezuitów w Polsce.

Fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0

czas: 2–7 dnitrudność: łatwa

Jezuici, czyli Towarzystwo Jezusowe, przybyli do Polski w 1564 roku, sprowadzeni przez kardynała Stanisława Hozjusza do Braniewa. W ciągu kilkudziesięciu lat zbudowali sieć kolegiów – szkół, w których kształciły się pokolenia szlachty i mieszczan. Przy kolegiach wznosili okazałe kościoły, które dziś należą do najpiękniejszych przykładów baroku w Polsce. Po kasacie zakonu w 1773 roku majątek jezuitów przejęła Komisja Edukacji Narodowej, a wiele kościołów stało się parafialnymi.

Kraków – kościół św. Piotra i Pawła

Kościół św. Piotra i Pawła przy ulicy Grodzkiej był pierwszą w pełni barokową budowlą w Krakowie. Przed fasadą stoją figury dwunastu apostołów, a w krypcie spoczywa jezuicki kaznodzieja Piotr Skarga. W kościele można zobaczyć pokaz wahadła Foucaulta.

Poznań – fara

Fara poznańska, dawny kościół jezuitów pw. św. Stanisława, to jedna z najwspanialszych barokowych świątyń w Polsce. Monumentalne wnętrze z kolumnami i ołtarzem zachwyca rozmachem, a w kościele działają słynne organy Friedricha Ladegasta. Przy farze stoi dawne kolegium jezuickie.

Święta Lipka

Sanktuarium w Świętej Lipce na Warmii zbudowali jezuici pod koniec XVII wieku. Barokowa bazylika z krużgankami słynie z organów z ruchomymi figurami – podczas koncertów aniołowie grają na instrumentach, a gwiazdy się obracają.

Krasnystaw, Sandomierz, Jarosław

W Krasnymstawie nad rynkiem góruje zespół pojezuicki z kościołem i kolegium, w którym działa muzeum. W Sandomierzu stoi Collegium Gostomianum – jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce, prowadzona dawniej przez jezuitów. W Jarosławiu jezuici prowadzili kolegium przy kolegiacie Bożego Ciała.

Nysa

Na Śląsku jezuici rozwinęli działalność w Nysie, gdzie powstało kolegium Carolinum – jedna z najważniejszych szkół regionu. To jeden z powodów, dla których Nysę nazywano „Śląskim Rzymem”.

Jak zwiedzać

Kościoły jezuickie to czynne świątynie – zwiedzaj je poza nabożeństwami.
W Świętej Lipce sprawdź godziny koncertów organowych.
Kraków, Sandomierz i Krasnystaw łatwo połączyć z innymi atrakcjami regionu.

Ciekawostki

Jezuickie kolegia słynęły z teatru szkolnego, w którym uczniowie wystawiali przedstawienia po łacinie i po polsku.
Wiele kościołów jezuickich wzorowano na rzymskim kościele Il Gesù.