Grybów – neogotycka bazylika i rynek

Wieża neogotyckiej bazyliki wysoka na 70 metrów, widoczna z daleka nad doliną Białej, niewielki rynek i wzgórza, na których leżą żołnierze I wojny – Grybów to spokojne miasteczko na progu Beskidu Niskiego, warte przystanku w drodze z Nowego Sącza do Gorlic.

Fot. Original uploader was Mareksilarski at pl.wikipedia, CC BY-SA 2.5

czas: 2–3 godzinytrudność: łatwa

Grybów leży nad rzeką Białą, na pograniczu Beskidu Niskiego i Pogórza Rożnowskiego, otoczony przez wzniesienia Gór Grybowskich sięgające ponad 700 m n.p.m. To jedno z najstarszych miast Sądecczyzny, a jego największym zabytkiem jest monumentalna, neogotycka bazylika św. Katarzyny.

Historia

Miasto lokował Kazimierz Wielki w 1340 roku na prawie magdeburskim, sprowadzając osadników ze Śląska i Niemiec. Grybów był siedzibą starostwa i ośrodkiem rzemiosła, zwłaszcza sukiennictwa. W czasie potopu szwedzkiego w okolicy rozegrała się bitwa pod Czerwoną Górą, a samo miasto wielokrotnie niszczyły wojny i pożary. W XIX wieku zyskało połączenie kolejowe, a w okolicy bywali m.in. Artur Grottger, Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer.

Bazylika św. Katarzyny

Obecna świątynia zastąpiła gotycki kościół ufundowany przez Kazimierza Wielkiego. Neogotycką, trzynawową bazylikę zaprojektował warszawski architekt Józef Pius Dziekoński, a wystrój przygotował Zdzisław Mączeński. Budowę rozpoczęto w 1908 roku, a po przerwie wojennej wieżę ukończono w 1918 roku. Kwadratowa wieża ma ok. 70 metrów wysokości. We wnętrzu warto zobaczyć witraże ze świętymi polskimi, kamienny ołtarz główny z płaskorzeźbą Jerozolimy i otaczany kultem obraz Matki Bożej Przedziwnej z 1700 roku.

Rynek i zabytki

Przy rynku stoi XIX-wieczny dwór Hoschów i ratusz. W mieście zachowały się też dawna synagoga, stara plebania, budynek Sokoła i cmentarz żydowski – ślady wielokulturowej przeszłości Grybowa.

Cmentarze wojenne

W 1915 roku przez okolice przetoczyły się walki operacji gorlickiej. Na grybowskich cmentarzach wojennych z I wojny światowej spoczywają żołnierze różnych armii. To część rozległej sieci nekropolii Beskidu Niskiego, wpisanych w krajobraz wzgórz.

Plan dnia

Rano bazylika i rynek.
W południe spacer na cmentarz wojenny i widok na Góry Grybowskie.
Po południu Bobowa z koronkami albo Gorlice.

Ciekawostki

Zdzisław Mączeński, autor wystroju bazyliki, zmarł w Grybowie w 1961 roku.
W okolicach Grybowa występują źródła wód mineralnych.

Z dziećmi

Wejście do ogromnej bazyliki i szukanie świętych na witrażach to ciekawa lekcja, a wzgórza wokół miasta zachęcają do krótkich spacerów.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; od wiosny do jesieni najlepiej połączyć wizytę z wędrówką po Beskidzie Niskim.

Jak dojechać

Grybów leży przy drodze z Nowego Sącza do Gorlic i ma połączenie kolejowe.

W okolicy

Gdzie spać

W Grybowie i okolicznych wsiach działają pensjonaty i agroturystyki, a większy wybór jest w Nowym Sączu – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.