Brzozów – bazylika i rynek na Pogórzu

Brzozów leży w samym sercu Pogórza Dynowskiego, nad rzeką Stobnicą, przy drodze z Rzeszowa do Sanoka. Choć niewielki, ma bogatą historię: przez cztery stulecia był własnością i rezydencją biskupów przemyskich, a jego największym zabytkiem jest okazała bazylika kolegiacka Przemienienia Pańskiego.

Historia

W 1359 roku Kazimierz Wielki wydał dokument lokacyjny osady w lesie zwanym Brzozowe. W 1384 roku wieś przeszła w ręce biskupów przemyskich, a dwa lata później przeniesiono ją na obronne wzgórze i nadano prawa miejskie. Biskupi władali miastem do końca XVIII wieku – Brzozów był ich rezydencją i jednym z najważniejszych źródeł dochodów biskupstwa.

Bazylika kolegiacka

Murowaną świątynię ufundował w latach 1678–1686 biskup Stanisław Sarnowski. W 1724 roku kościół podniesiono do rangi kolegiaty. To tutaj w 1759 roku święcenia kapłańskie przyjął Ignacy Krasicki – późniejszy biskup warmiński, arcybiskup gnieźnieński i autor słynnych bajek. Dziś świątynia ma tytuł bazyliki mniejszej.

Rynek i ratusz

Kamienice przy rynku odbudowano po wielkim pożarze w 1907 roku – mają otynkowane elewacje, kute balkony i dekoracyjne obramienia okien, tworząc jednolitą, małomiasteczkową pierzeję. Ratusz z lat 1896–1898 mieści Muzeum Regionalne, założone w 1980 roku z inicjatywy miejscowych działaczy PTTK.

Pogórze Dynowskie

Wokół Brzozowa rozciągają się łagodne wzgórza, lasy i doliny rzek. To dobry teren na spokojne wycieczki rowerowe i piesze, a w pobliżu Dynowa kursuje zabytkowa kolejka wąskotorowa.

Plan dnia

• Rano bazylika i rynek.
• W południe Muzeum Regionalne w ratuszu.
• Po południu kolejka wąskotorowa z Dynowa albo Sanok ze skansenem.

Ciekawostki

• W XVIII wieku Brzozów dawał biskupom przemyskim nawet ok. 40% dochodów diecezji.
• Z Brzozowa pochodziła błogosławiona siostra Celestyna Faron, zamordowana w Auschwitz w 1944 roku.

Z dziećmi

Wizyta w muzeum i spacer po wzgórzu z bazyliką to krótki przystanek, który łatwo połączyć z przejażdżką kolejką wąskotorową.

Kiedy przyjechać

Przez cały rok; wiosną i jesienią Pogórze jest najpiękniejsze.

Jak dojechać

Brzozów leży przy drodze wojewódzkiej nr 886 z Rzeszowa do Sanoka.

W okolicy

• Sanok – skansen i Muzeum Beksińskiego.
• Kolej wąskotorowa Przeworsk – Dynów.
• Krosno – podcienia i szkło.
• Rzeszów – Podziemna Trasa.
• Lidzbark Warmiński – zamek biskupów.
• Co zobaczyć na Podkarpaciu.

Gdzie spać

W Brzozowie i okolicznych wsiach działają pensjonaty i agroturystyki, a hotele znajdziesz w Sanoku i Rzeszowie – zobacz noclegi. Więcej miast: kategoria Miasta i starówki.

Galeria zdjęć

Opublikowano: 12.11.2026