Badacze folkloru – śladami Kolberga i Glogera – przewodnik
Ludzie, którzy jeździli od wsi do wsi, spisując pieśni, obrzędy i przysłowia, zanim zniknęły – przewodnik po miejscach związanych z wielkimi badaczami polskiego folkloru.
Fot. Rafał Terkner, CC BY-SA 3.0 pl
W XIX wieku, gdy Polska nie istniała na mapie, grupa uczonych i pasjonatów postanowiła ocalić to, co stanowiło o tożsamości narodu – kulturę ludową. Jeździli od wsi do wsi, spisywali pieśni, melodie, obrzędy, przysłowia i opisywali stroje. Dzięki ich pracy wiemy dziś, jak żyła dawna polska wieś. Miejsca związane z tymi badaczami to świetny cel podróży dla miłośników tradycji.
Oskar Kolberg – Przysucha
Oskar Kolberg urodził się w 1814 roku w Przysusze na południowym Mazowszu. Z wykształcenia muzyk, przez kilkadziesiąt lat zbierał pieśni, melodie, opisy obrzędów i zwyczajów z całych ziem polskich. Efektem jest monumentalny cykl „Lud” – dziesiątki tomów, które do dziś są skarbnicą wiedzy o kulturze ludowej. W Przysusze działa muzeum jego imienia.
Zygmunt Gloger – Jeżewo pod Tykocinem
Zygmunt Gloger – etnograf, historyk i krajoznawca – mieszkał w Jeżewie niedaleko Tykocina na Podlasiu. Jest autorem „Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej” – wielkiego dzieła o dawnych obyczajach, przedmiotach i pojęciach. W 1906 roku współtworzył Polskie Towarzystwo Krajoznawcze i został jego pierwszym prezesem. Wycieczkę śladami Glogera warto połączyć ze zwiedzaniem Tykocina.
Korytnica – dwór Łuniewskich
W Korytnicy na wschodnim Mazowszu, w dworze etnografa i agronoma Tymoteusza Łuniewskiego, bywali Bolesław Prus i Józef Ignacy Kraszewski. W okolicy badania prowadzili Zygmunt Gloger, językoznawca Jan Karłowicz i kompozytor Zygmunt Noskowski, zapisując pieśni i zwyczaje miejscowej ludności.
Muzea i skanseny
Dorobek etnografów żyje w muzeach etnograficznych i skansenach. W Zakopanem działa Muzeum Tatrzańskie, założone pod koniec XIX wieku z inicjatywy miłośników Podhala. W całej Polsce skanseny – od Sierpca po Kolbuszową – pokazują chałupy, stroje i rzemiosła, które opisywali dawni badacze.
Jak zwiedzać
- Przysuchę łatwo połączyć z wycieczką do Radomia i Szydłowca.
- Tykocin i Jeżewo leżą blisko Białegostoku – dobrze odwiedzić je w czasie wyjazdu na Podlasie.
- Korytnicę warto połączyć z Liwem i Węgrowem.
Ciekawostki
- Kolberg spisał tysiące pieśni i melodii ludowych z całych ziem polskich.
- Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, współzałożone przez Glogera, było poprzednikiem dzisiejszego PTTK.
Z dziećmi
Wizyta w skansenie i porównanie dawnych strojów i zabawek z dzisiejszymi to świetna lekcja historii dla dzieci.
Kiedy przyjechać
Przez cały rok; latem w skansenach odbywają się festyny i pokazy dawnych rzemiosł.
W okolicy
- Przysucha – Muzeum Oskara Kolberga.
- Tykocin – rynek, synagoga i zamek.
- Korytnica – dwór Łuniewskich.
- Wielka Krokiew i Muzeum Tatrzańskie.
- Skanseny w Polsce.
- Polska ludowa – regiony i stroje.
Gdzie spać
W Radomiu, Białymstoku i Zakopanem działają hotele i pensjonaty, a w okolicach – agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej tradycji: kategoria Skanseny i tradycja.
Galeria zdjęć

Fot. Rafał Terkner, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Krzysztof Popławski, Public domain

Fot. Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Piotrekwas, CC BY-SA 3.0 pl

Fot. Pudelek (Marcin Szala), CC BY-SA 3.0
Opublikowano: 20.11.2026





