Pradzieje Polski – osady, kopalnie i szlak bursztynowy – przewodnik

Drewniane chaty na wyspie sprzed 2700 lat, korytarze kopalni krzemienia wykute w epoce kamienia, słowiańskie grody nad wodą i faktorie na szlaku bursztynowym – przewodnik po miejscach, w których najlepiej poczuć najdawniejszą historię ziem polskich.

Fot. User:Fazer, CC BY-SA 2.5

czas: 1–5 dnitrudność: łatwa

Historia ziem polskich zaczyna się na długo przed chrztem Mieszka I. Tysiące lat temu żyli tu łowcy i rolnicy epoki kamienia, potem ludy epoki brązu i żelaza, kupcy handlujący bursztynem z Rzymianami, a wreszcie Słowianie budujący grody. Dzięki pracy archeologów wiele z tych miejsc można dziś zobaczyć – w formie rezerwatów, rekonstrukcji i muzeów na wolnym powietrzu. Oto najciekawsze z nich.

Biskupin

Na półwyspie jeziora Biskupińskiego na Pałukach odkryto osadę obronną sprzed około 2700 lat, zbudowaną przez ludność kultury łużyckiej. Zrekonstruowano wał, bramę i rzędy drewnianych chat. Co roku we wrześniu odbywa się tu słynny festyn archeologiczny z pokazami dawnych rzemiosł.

Krzemionki

W Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego zachowały się neolityczne kopalnie krzemienia pasiastego – jedne z największych w Europie, wpisane na listę UNESCO. Podziemna trasa prowadzi wyrobiskami sprzed kilku tysięcy lat.

Wolin

Wolin był we wczesnym średniowieczu jednym z największych ośrodków handlowych nad Bałtykiem. W skansenie Centrum Słowian i Wikingów odtworzono wczesnośredniowieczną osadę, a latem odbywa się tu wielki festiwal z udziałem rekonstruktorów z całej Europy.

Pruszcz Gdański

W Pruszczu Gdańskim działa Faktoria Handlowa – rekonstrukcja osady z okresu wpływów rzymskich, gdy przez te ziemie biegł szlak bursztynowy do Imperium Rzymskiego.

Pruszków

Okolice Pruszkowa były w starożytności jednym z największych w Europie ośrodków hutnictwa żelaza. Muzeum Starożytnego Hutnictwa pokazuje piece dymarskie, a podczas festynów można zobaczyć wytop żelaza dawnymi metodami.

Kalisz i Calisia

Kalisz uchodzi za najstarsze miasto w Polsce – osadę Calisia wspominał w II wieku Ptolemeusz, opisując szlak bursztynowy. W rezerwacie archeologicznym na Zawodziu odtworzono fragment wczesnośredniowiecznego grodu, a w muzeum zobaczyć można znaleziska z czasów rzymskich.

Rezerwaty i muzea archeologiczne

Ślady pradziejów pokazują też liczne muzea archeologiczne – w Poznaniu, Krakowie i Gdańsku – z narzędziami z epoki kamienia, ceramiką i ozdobami z brązu. Wiele z nich organizuje lekcje i pokazy dla dzieci.

Jak zwiedzać

Szukaj festynów archeologicznych – to najlepsza okazja, by zobaczyć dawne rzemiosła na żywo.
W wielu skansenach można wziąć udział w warsztatach dla dzieci.

Ciekawostki

Krzemień pasiasty z Krzemionek ceniono jako materiał na siekiery w całej okolicy.
Osadę w Biskupinie odkrył w latach 30. XX wieku miejscowy nauczyciel.

Z dziećmi

Lepienie garnków, strzelanie z łuku i wytop żelaza to atrakcje, które zachwycą dzieci.

Kiedy przyjechać

Od wiosny do jesieni, najlepiej w terminach festynów.

W okolicy

Gdzie spać

W pobliżu Biskupina, Krzemionek, Wolina i Kalisza działają hotele, pensjonaty i agroturystyki – zobacz noclegi. Więcej tradycji: kategoria Skanseny i tradycja.